สารคดีพิเศษ ฉบับที่ 383

มกราคม 20, 2017 
1


383special1หอมกรุ่นขนมคาว-หวาน เล่าขานเทศกาลจีน

ชาวจีนถือเรื่องกินเป็นเรื่องใหญ่

และตกทอด “หัตถกรรมความอร่อย” รุ่นสู่รุ่นอย่างเหนียวแน่น

ในรอบปีเมื่อมีวันสำคัญ ๆ ตลาดการค้าย่านไชน่าทาวน์ของแต่ละจังหวัดในไทยที่รวมลูกหลานจีนอาศัยจะคึกคักด้วยผู้คนจับจ่ายอาหารคาวหวาน หนึ่งในนั้นคือ “ขนม” สำหรับไหว้-กินเสริมสิริมงคล

บางชนิดพิเศษขนาดว่าหากไม่ใช่วันไหว้ก็ไม่สามารถหากินได้นอกเทศกาล

ขนม (ในเทศกาล) จีน จึงเป็นมากกว่าของกินเล่น

ไม่เพียงละเอียดอ่อนในการคัดสรรวัตถุดิบ ยังต้องปรุงอย่างพิถีพิถันเพื่อให้ได้รสชาติอร่อย หอมกรุ่น สีสันสวยงาม และรูปลักษณ์ชวนกิน ยิ่งกว่านั้นแม้เป็นขนมชิ้นเล็ก ๆ ก็เปี่ยมเรื่องราวปรัมปราอันแสนพิเศษและการเดินทางมานานแสนนาน บางอย่างได้รับยกย่องว่าเป็นผู้ให้กำเนิดเทศกาลด้วย

สารคดี ฉบับนี้อยากชวนลิ้มรสขนมอร่อยผ่านเรื่องเล่าขานเทศกาล

แต่ละสิ่งอย่างล้วนสื่อถึงความอุดมสมบูรณ์ของชีวิต เกี่ยวเนื่องด้วยธรรมชาติ ศาสนา และการทำมาหากินของผู้คนในอดีตซึ่งโดยมากเกี่ยวข้องกับกสิกรรม

น่าสนใจว่าวิถีแห่งฤดูกาลของพวกเขาสะท้อนสู่ภูมิปัญญา-ฝีมือปลายจวักอย่างไร

และเหตุใดแม้ผ่านมานานนับพันปีจึงยังสืบทอดชีวิตชีวาอยู่ถึงปัจจุบัน

ก่อนพลิกอ่านบทความ ไม่ว่ากันหากจะชงชาจีนสักถ้วยมาร่วมโต๊ะ

383special2ทะเลตายและทะเลทราย ณ จอร์แดน

การเดินทางของนักสารคดีรุ่นเก๋า วันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์ สู่ดินแดนแห่งทะเลทรายแถบเมดิเตอร์เรเนียน  ประเทศอันสงบสันติที่ตั้งอยู่ท่ามกลางเพื่อนบ้านซึ่งเต็มไปด้วยไฟสงคราม

หลายคนอาจไม่เคยรู้ว่าจอร์แดนเป็นดินแดนเก่าแก่ ย้อนประวัติไกลถึงหลายพันปีก่อนคริสตกาล ทั้งยังเป็นส่วนหนึ่งของตำนานโมเสสที่ปรากฏในพระคัมภีร์ไบเบิลของชาวคริสต์

ทุกวันนี้จอร์แดนมีชื่อเสียงลือเลื่องด้วยความมหัศจรรย์ของทะเลสาบเดดซี ภูมิประเทศของทะเลทรายที่ดูคล้ายพื้นผิวดาวอังคารซึ่งปรากฏในภาพยนตร์ฮอลลีวูด  และเพตรา นครลึกลับในหุบเขาที่ได้รับการยกย่องให้เป็นสิ่งมหัศจรรย์ของโลกยุคใหม่

นอกจากความงดงามที่สายตามองเห็น ผู้เขียนยังพาเราไปพบกับความหมายของชีวิตที่ซ่อนเร้นใต้ดวงดาวและเม็ดทราย









ผ้าทอเป็นมากกว่าเรื่องของเครื่องนุ่งห่ม มันคืออัตลักษณ์ คือการส่งต่อในวัฒนธรรมและชีวิต สมัยก่อนชาวบ้านบางหมู่บ้านใช้วิธีคลอดลูกกันตามธรรมชาติ เวลาจะคลอดขึ้นมาที ผู้เป็นแม่ก็ต้องเตรียมนุ่งซิ่นที่เลือกมาแล้วอย่างดีว่าจะใช้สำหรับใส่ไปคลอด จนหลังคลอดแล้ว ซิ่นนั้นก็จะถูกนำมาทำความสะอาดเพื่อส่งต่อความทรงจำเป็นมรดกทางใจให้กับลูกชายในวันที่พวกเขาเติบโต หรือแม้แต่ชายชาติทหารในสมัยอดีตที่จะออกไปรบเองก็จะเตรียมติดตีนซิ่นของแม่ไปกับตัวด้วยเพราะถือเคล็ดในความแคล้วคลาดปลอดภัย จะเห็นได้ว่าเรื่องของผ้าทอนั้นไม่ใช่เรื่องของกระแสนิยมแต่มันคือความผูกพันในวิถี เริ่มจากผืนแรกของทารกน้อยลืมตาดูโลกที่แม่เตรียมทอไว้ให้สำหรับเป็นผ้าอ้อม ผืนที่สองเป็นการทอใส่สำหรับวันแต่งงาน ส่วนผืนสุดท้ายทอเพื่อเตรียมพร้อมสำหรับวันตายที่อย่างไรเสียก็ไม่มีใครหนีพ้น และด้วยความสำคัญของผ้าทอที่ถูกส่งต่อมาเป็นมรดกทางวัฒนธรรมเหล่านี้เอง องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน
ผีสางเทวดา  เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต ศรัณย์ ทองปาน ในบรรดาผีไทยภาคกลาง วิญญาณของสตรีนางหนึ่งที่ชื่อ “นาก” (ในฐานะนามของผู้หญิง เธอควรชื่อ “นาก” อันหมายถึงโลหะมีค่า ส่วนผสมของเงินกับทอง มากกว่าที่จะชื่อ
จะเป็นอย่างไร เมื่อ... . ถ่านไม้โกงกาง กลายร่างเป็นสารพัดเครื่องประดับบ้านดูดความชื้น . เศษไม้จากพืชหลายชนิด ผ่านวิธีคิดจนตะกรุดของคนสมัยก่อนเป็นจิลเวอรี่คูลๆ . เซรามิกดีไซน์เท่ ขึ้นรูปด้วยวิธีปั้นหมุนแบบโบราณ . ดินเผา ก้าวข้ามจากเครื่องถ้วยสู่เครื่องหอม ฯลฯ
ผีสางเทวดา  เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต “จันทร์เจ้าขา ขอข้าวขอแกง ขอแหวนทองแดง ผูกมือน้องข้า ขอช้างขอม้า ให้น้องข้าขี่ ขอเก้าอี้ให้น้องข้านั่ง ขอเตียงตั่งให้น้องข้านอน ขอละครให้น้องข้าดู...” สมัยนี้จะยังมีใครรู้จักเพลงนี้บ้างไหม ?
Passport   สารคดีท่องเที่ยวเชิง unique ชวนแบกเป้ไปเปิดมุมมองนอกขวานไทย ติดตามคอลัมน์ Passport ทุกวันศุกร์-สุขหรรษา เรื่อง : สุชาดา ลิมป์ ภาพ : พิศาล

ปิดโหมดสีเทา