อาทิตย์ประทับใจ - Local Road - สารคดี.คอม

อาทิตย์ประทับใจ – Local Road

เมษายน 16, 2017 
0


อาทิตย์ประทับใจ บทบันทึกเรื่องท้องถิ่น ภูมิปัญญา สิ่งหลงหูหลงตาคนคนรุ่นใหม่ ไม่ให้เลือนลับกับกาล


localroad01 localroad02 localroad03
ผมขับรถเข้าไปในพื้นที่อีกครั้ง แบบไม่แสดงตัวและไม่มีเป้าหมายใด

กระบี่มีถนนสายหลักของภาคใต้ หมายเลข ๔ เพชรเกษม ผ่ากลางจากด้านเหนือลงใต้ ฟากขวาของถนนคือแนวฝั่งขนานขนาบไปจนสุดแดน ข้ามสู่อีกจังหวัด

พ้นจากตัวเมืองกระบี่ลงมา ไม่ว่าจะเลี้ยวขวาเข้าสู่เส้นทางท้องถิ่นสายใด ก็มักไปสุดทางที่ฝั่งทะเลทั้งสิ้น

แถวอำเภอเหนือคลอง ชายหาดไม่เลื่องชื่อด้านการท่องเที่ยว แต่ก็มีชายหาดที่สงบ สวยงามแบบบ้านๆ อยู่หลายแห่ง ผมเคยเข้าไปแถวนั้นช่วงกระแสต่อต้านโรงไฟฟ้าถ่านหินกระบี่กำลังระอุเดือด พื้นที่ตึงเครียดคนภายนอกเข้าออกถูกจับตามองอย่างเข้มงวด

สถานการณ์ตึงเครียดผ่านไปแล้ว เป็นช่วงพักรบระหว่างรอทำประชาพิจารณ์ครั้งใหม่ แต่เส้นทางสู่ชายทะเลคล้ายตกอยู่ในสงครามเย็น

ป้ายประกาศจุดยืนเรียงรายอยู่ตามรั้วบ้านและริมทาง ชุมชนที่มีสายสัมพันธ์กับโรงไฟฟ้ามาแต่เดิม ชูป้ายสนับสนุน

ขณะชุมชนพื้นบ้านที่ผูกพันกับวิถีการประมงและท้องทะเลประกาศคัดค้านอย่างแข็งขัน

เป็นสถานการณ์ใหม่ที่เพิ่งมีหลังการมาของโรงไฟฟ้าถ่านหิน

ผ่านเส้นทางสายความขัดแย้ง ไปออกชายทะเลที่หาดยาว ในตำบลตลิ่งชัน

หาดทรายไม่ขาวเนียนอย่างที่ท่องเที่ยว แต่เป็นหาดที่ปูรายไปด้วยเศษเปลือกหอยชิ้นเล็กชิ้นน้อยกับตะกอนปากแม่น้ำสีขุ่น แต่เข้าใจได้ทันทีถึงความอุดมสมบูรณ์ของท้องทะเลแถบนั้น และเล่นน้ำได้อย่างสบายใจเหมือนหาดส่วนตัวหน้าหมู่บ้าน

เตร็ดเตร่ไปตามถนน Local Road เลียบชายหาด บางช่วงไปนั่งฟังเสียงคลื่นล้อระยิบแดดอยู่ใต้ร่มไม้ป่าชายเลน จากเที่ยงจนล่วงบ่าย จากน้ำสูงจนน้ำลง เสียงเรือแล่นก้องท้องน้ำไม่มีว่างเว้นเอาเสียเลย

“นั่นไง หัวโทงเพียบน้ำมาแบบนั้น คงได้มาเต็มลำอีกล่ะ”

แว่วเสียงผู้เฒ่ามุสลิมเปรยกบเพื่อนวัยไล่เลี่ยกัน น้ำเสียงยินดีกับพวกคนหนุ่มฉกรรจ์ที่ออกไปกรำงานกลางทะเล และคืนฝั่งแต่ละวันอย่างมั่งคั่ง

“หน้านี้ตักแมงกะพรุน ลำหนึ่งได้วันละเป็นพันหรือหลายๆ พัน”

ผู้เฒ่าเล่าเมื่อถูกถามถึงสินในเรือ ที่มุ่งหน้าจากเส้นขอบฟ้ามาลิบๆ แต่แกดูออกว่าเพียบน้ำ

ลำแล้วลำเล่า เรือหัวโทงพื้นบ้านแล่นผ่านปากแม่น้ำกลับสู่หมู่บ้านไม่ขาดสาย ตลอดทั้งบ่ายตลอดทั้งวัน

ไม่ต้องอธิบาย ไม่ต้องมีคำบรรยายอะไรอีกแล้ว ว่าท้องทะเลแถบนั้นอุดมสมบูรณ์แค่ไหน

ผมคิดถึงจุดเปลี่ยนที่ทำให้เจ้าของบริษัทน้ำมันเปลี่ยนใจ ไม่ตั้งโครงการขนาดยักษ์บนชายหาดแห่งนั้นใน “Local Hero”

บางทีถ้าเจ้าของโครงการโรงไฟฟ้าถ่านหินกระบี่ มีเวลาได้มาอ้อยอิ่งแถวหาดยาว-แหลมหินบ้าง

ผมคิดว่าเขาก็อาจเปลี่ยนใจ


veeวีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง

นักเขียนประจำกองบรรณาธิการ นิตยสาร สารคดี ที่มีผลงานตีพิมพ์ทั้งในนิตยสาร และตีพิมพ์รวมแล่มมากมาย อาทิ แผ่นดินนี้ที่อีกฟากเขา และแสงใต้ในเงามรสุม และ อีสานบ้านเฮา




ผู้ดูแล และลงข้อมูลประจำเวบไซต์ sarakadee.com




Previous Article
16 เมษายน
Next Article
17 เมษายน




17 พฤษภาคม 2561 - รูโหว่โอโซนที่เคยสบายใจกันว่าหมดปัญหาไปหลายปีแล้วกำลังคืนชีพ ! องค์การบริหารสมุทรศาสตร์และบรรยากาศแห่งชาติสหรัฐอเมริกา (NOAA) ระหว่างปี พ.ศ.2557-2559 ได้ทำการตรวจวัดระดับ CFC-11 สารประกอบในน้ำยาปรับอากาศ ขวดสเปรย์ต่างๆ ฯลฯ
สัก ๒๐ กว่าปีก่อนผมมีโอกาสเข้าไปทำงานสารคดีตามรอยนักวิจัยในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง  ระหว่างเดินตามเส้นทางเล็ก ๆ กลางป่าในบ่ายวันหนึ่ง พลันก็ได้ยินเสียง “โฮก” ตอนนั้นตกใจมาก ไม่คิดมาก่อนว่าจะมีโอกาสได้ยินเสียงเสือโคร่งคำรามกลางป่า ผมยืนนิ่ง รออยู่สักพัก  สุดท้ายก็ไม่มีโอกาสเห็นตัวเป็น ๆ ความจริงในใจก็หวั่นว่าถ้าเสือโผล่มาจะทำอย่างไร ถือเป็นครั้งเดียวในชีวิตที่ได้ใกล้ชิดที่สุดกับเสือโคร่งในธรรมชาติ  ไม่นับการได้เห็นเสือโคร่งจากการตามนักวิจัยที่ศึกษาเสือโคร่งโดยทำกรงดักล่อเสือเพื่อติดปลอกคอวิทยุ หรือการไปดูเสือโคร่งตามสวนสัตว์และสถานที่เพาะเลี้ยงสัตว์ป่า อีกครั้งหนึ่งในป่าดงดิบภาคใต้ คือการเห็นเสือไฟ (แบบแวบ ๆ) วิ่งตัดหน้ารถยนต์ เสือเมืองไทยมีทั้งหมดเก้าชนิด ผมได้เห็นเกือบทุกชนิดในสวนสัตว์และกรงเพาะเลี้ยง ยกเว้นแมวป่าหัวแบนชนิดเดียวที่ไม่เคยเห็น ได้แต่ดูในภาพถ่ายเก่าในอดีตการถ่ายภาพของเสือทั้งเก้าชนิดในสภาพธรรมชาตินับว่าเป็นเรื่องที่ยากมาก จนกระทั่งมีการใช้อุปกรณ์ที่เรียกว่า camera trap  ภาพของเสือโคร่ง เสือดาว เสือดำ รวมทั้งสัตว์ป่าอีกหลายชนิดในธรรมชาติจึงได้รับการบันทึกเป็นหลักฐานว่าในเขตอนุรักษ์บางแห่งนั้นยังเป็นถิ่นแพร่กระจายพันธุ์ของสัตว์ป่าหายากเหล่านี้ ภัยคุกคามหลัก ๆ ที่มีมาตลอดเวลายาวนานที่มีต่อเผ่าพันธุ์เสือ คือ การล่าเอาหนังและหัวไปประดับบารมี เอาอวัยวะไปกินเป็นยาบำรุงตามตำรับยาสมุนไพรของจีน รวมทั้งการเอาอวัยวะไปทำเครื่องรางของขลังด้วยเชื่อว่าเสือมีพลังอำนาจลึกลับในธรรมชาติ เสือเป็นสัตว์จำพวกนักล่าที่ล่าสัตว์อื่นกินเป็นอาหาร อยู่ตำแหน่งบนสุดในระบบห่วงโซ่อาหาร การดำรงอยู่ของสัตว์นักล่าในที่ใด ไม่ว่าจะเป็นเสือหรือหมาใน แสดงว่าในที่นั้นต้องมีประชากรของสัตว์กินพืชอื่น ๆ อยู่หนาแน่น มีจำนวนมากและหลากหลายเพียงพอให้พวกมันพึ่งพาได้  และการที่สัตว์กินพืชจะมีจำนวนมากได้ผืนป่านั้นก็ต้องมีขนาดใหญ่ มีความอุดมสมบูรณ์ และมีพันธุ์ไม้หลากหลายด้วย ทุกวันนี้เสือจึงเหลืออยู่แต่ในผืนป่าอนุรักษ์ขนาดใหญ่เท่านั้น เพราะป่าธรรมชาติบ้านเราถูกตัดถูกทำลายไปมากมาย ล่าสุดนอกจากปัญหาภาวะโลกร้อนและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งสาเหตุส่วนหนึ่งนั้นมาจากการตัดไม้ทำลายป่าที่เกิดขึ้นทั่วโลกแล้ว  นักวิทยาศาสตร์ยังคาดว่าโลกกำลังเผชิญกับสถานการณ์รุนแรงในอนาคตอันใกล้ นั่นคือการล่มสลายของความหลากหลายทางชีวภาพ ซึ่งจะนำไปสู่การสูญพันธุ์ของสิ่งมีชีวิตบนโลกครั้งใหญ่ สตีเฟน ฮอว์กิง สุดยอดนักวิทยาศาสตร์ที่เพิ่งเสียชีวิตไปเมื่อต้นเดือนมีนาคม เคยออกมาเตือนว่า มนุษย์กำลังทำลายล้างทรัพยากรบนโลกด้วยอัตราแบบทวีคูณ และภายใน ๑๐๐ ปีมนุษย์อาจสูญสิ้นเผ่าพันธุ์ถ้าไม่หาทางหนีไปอยู่ดาวดวงอื่น
อังคาร-เก็บตกจากลงพื้นที่ บางเรื่องที่ไม่ได้เขียนลงสารคดี...จากการลงพื้นที่ภาคสนาม ลูกปลาข่าหรือโลมาอิรวดีนอนตายเกยตื้นแถบสี่พันดอน ลาวตอนใต้ใกล้ชายแดนกัมพูชา (ที่มาภาพ : laoedaily.com.la) เมื่อวันที่ ๑๒ มีนาคม ๒๕๖๑ เว็บไซด์ laoedaily.com.la ของลาวรายงานการพบซากโลมาอิรวดีบริเวณสี่พันดอนใกล้ชายแดนกัมพูชา ท้ายแม่น้ำโขงลงมาจากโครงการสร้างเขื่อนดอนสะโฮง
ฐิติพันธ์ พัฒนมงคล : สัมภาษณ์ บันสิทธิ์ บุณยะรัตเวช : ถ่ายภาพ ดร. นณณ์ ผาณิตวงศ์ กรรมการบริษัทน้ำตาลนครเพชร จำกัด และนักวิชาการอิสระด้านระบบนิเวศน้ำจืด เพิ่งเดินทางกลับจากฟิลิปปินส์ เขาและตัวแทนประเทศอาเซียนทั้ง ๑๐ ได้รับรางวัล ASEAN Biodiversity Heroes จากผลงานอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ ถึงแม้จะเกิดมาในครอบครัวฐานะดี ทางบ้านมีกิจการ มีบริษัทของตัวเอง แต่วัยเด็กของเขาน่าจะแตกต่างจากคนมีอันจะกินทั่วไป ตั้งแต่เล็ก ๆ แล้วพ่อชอบพาเขาออกท่องเที่ยวตกปลาตามป่าเขาและทะเล วันดีคืนดีแม่ก็ส่งไปเข้าค่ายสิ่งแวดล้อมบนยอดดอย  ทุกครั้งที่ครอบครัวออกไปเที่ยวห้าง ก่อนกลับจะนัดรวมพลกันที่ร้านหนังสือ มีส่วนทำให้ชายวัย ๔๒ ปีเติบโตมากับหนังสือสิงสาราสัตว์ ที่สนใจมากเป็นพิเศษคือปลากับสัตว์เลื้อยคลาน  เคยเขียนบทความและเป็นบรรณาธิการนิตยสาร AQUA ตำนานหนังสือปลาที่ดีมากเล่มหนึ่งของไทย เมื่ออายุ ๒๐ ปลาย ๆ กลับจากเรียนต่อในต่างประเทศ เขาช่วยดูแลกิจการโรงงานน้ำตาล อู่ต่อเรือ ร้านอาหาร สนามกอล์ฟ ฯลฯ  มรดกของครอบครัว พร้อม ๆ กับร่วมกับเพื่อนคอเดียวกันตั้งกลุ่ม Siamensis*  และเว็บไซต์ Siamensis.org ให้ข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อมและความหลากหลายทางชีวภาพ  ดร. นณณ์หรือที่หลายคนเรียกว่า “ดร. ปลา” ยังคอยตอบกระทู้คนที่เข้ามาถามว่า งู กิ้งก่า สัตว์เลื้อยคลานรูปร่างหน้าตาประหลาด ๆ ที่พบตามบ้านเป็นสัตว์มีพิษหรือไม่ หากตอบช้าไปไม่กี่นาที สัตว์ที่มีชีวิตอยู่เมื่อครู่นี้ก็มักถูกตีตายทั้ง ๆ ที่ไม่ได้มีพิษภัยต่อคน ดร. นณณ์ให้สัมภาษณ์ สารคดี ว่า เมื่อแรกตั้งกลุ่มสยามเอ็นสิส จุดหมายคือใช้เป็นที่แลกเปลี่ยนความรู้ในกลุ่มเพื่อน นึกไม่ถึงว่าสิ่งที่พวกตนชอบทำจะมีบทบาทกับวงการอนุรักษ์ของไทย เช่นเดียวกับการรับรางวัลใหญ่ ASEAN Biodiversity Heroes ที่เขาไม่คิดว่าตัวเองจะเดินทางมาไกลขนาดนี้ ดร. นณณ์ ผาณิตวงศ์ คนที่ ๒ จากขวา รับรางวัล ASEAN Biodiversity Heroes ร่วมกับตัวแทนประเทศอาเซียนทั้ง ๑๐ ชาติ ณ กรุงมะนิลา
๑๔ เหตุการณ์ที่ทำให้ป่าทุ่งใหญ่ฯ เป็นพื้นที่พิเศษ อังคาร-เก็บตกจากลงพื้นที่ บางเรื่องที่ไม่ได้เขียนลงสารคดี...จากการลงพื้นที่ภาคสนาม ๑ ระหว่างปี พ.ศ.๒๑๓๓ – พ.ศ.๒๑๔๘ สันนิษฐานว่าสมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงเคยหยุดทัพบริเวณทุ่งใหญ่ และใช้เป็นฐานที่มั่นเพื่อเตรียมรบกับข้าศึกทางฝั่งพม่า จนเป็นที่มาของคำว่า “ทุ่งใหญ่นเรศวร” ส่วนคำว่า