วัดสายตาคนทำสารคดี ลงพื้นที่ค่ายสารคดีรุ่นที่ ๑๓ - สารคดี.คอม

วัดสายตาคนทำสารคดี ลงพื้นที่ค่ายสารคดีรุ่นที่ ๑๓

กรกฎาคม 11, 2017 
0


อังคาร-เก็บตกจากลงพื้นที่
บางเรื่องที่ไม่ได้เขียนลงสารคดี…จากการลงพื้นที่ภาคสนาม


การลงพื้นที่เป็นหัวใจสำคัญสำหรับงานสารคดี อีกด้านหนึ่งการลงพื้นที่น่าจะเป็นหนึ่งในขั้นตอนหรือกระบวนการทำสารคดีที่สนุกสนานที่สุด

นิตยสารสารคดีร่วมกับภาคีเครือข่ายจัดกิจกรรมค่ายสารคดีต่อเนื่องเป็นปีที่ ๑๓ รับสมัครเยาวชนอายุระหว่าง ๑๘-๒๕ ปี คัดเลือกเหลือ ๕๐ คน แบ่งเป็นนักเขียนและช่างภาพอย่างละ ๒๕ คน มาจับคู่เรียนรู้การทำสารคดี ทุกๆ ปีบันไดขั้นแรกของค่ายนี้คือการ “ลงพื้นที่” ย่านต่างๆ ในกรุงเทพฯ ชนิดคลุกอยู่ในพื้นที่ตั้งแต่เช้าจดเย็น

ที่ผ่านมามีหลายพื้นที่ถูกคัดสรรสำหรับลงพื้นที่ เช่น ตลาดน้ำคลองลัดมะยม เกาะเกร็ด ตลาดน้อย คลองบางหลวง ย่านบางรัก ฯลฯ แต่ละพื้นที่ล้วนมีเอกลักษณ์ หนักแน่นในเนื้อหา จนเป็นที่มาของผลงานสารคดีมากกว่า ๑๐๐ ชิ้น และปีนี้ ทีมงานสารคดีเลือกชุมชนหัวตะเข้ ชุมชนเล็กๆ ที่ไม่ได้มีชื่อเสียงโด่งดัง หากเปรียบกับค่ายครั้งที่ผ่านมา

ชื่อ “หัวตะเข้” ดูเป็นคำเชยๆ โบราณๆ หรือล้าหลังแบบบ้านทุ่ง ความจริงแล้วหัวตะเข้ตั้งอยู่ในเขตลาดกระบัง กรุงเทพมหานคร ไม่ได้อยู่ต่างจังหวัดแต่อย่างใด หัวตะเข้ตั้งอยู่ตรงจุดบรรจบของคลองสามสาย คือ คลองประเวศบุรีรมย์ คลองลำปลาทิว และคลองหัวตะเข้ ทางด้านตะวันออกของมหานครแห่งนี้

นิตยสารสารคดีร่วมกับภาคีเครือข่ายจัดกิจกรรมค่ายสารคดีต่อเนื่องเป็นปีที่ ๑๓

ชุมชนหลวงพรต-ท่านเลี่ยม หรือชุมชนหัวตะเข้ พื้นที่เก็บข้อมูล เรียนรู้ สร้างสรรค์งานชิ้นแรก ประจำค่ายสารคดี ครั้งที่ ๑๓

ว่าวใบไม้และเด็กๆ ในชุมชน สถานที่ในภาพคือโรงเรียนศึกษาพัฒนา

ณรงค์ ดวงภาค วิทยากรประจำฐานเรียนรู้ “หมอนวดตาบอด”

ก่อนลงพื้นที่ เป็นธรรมดาที่ทีมงานจะต้องลงพื้นที่ล่วงหน้า เพื่อแนะนำตัวกับผู้นำชุมชน ทำความรู้จักกับผู้คน ตลอดจนจัดเตรียม “ฐานเรียนรู้” สำหรับเด็กค่าย จากทั้งหมด ๕๐ คน จับคู่กันแล้วแบ่งเป็น ๓ กลุ่ม แต่ละกลุ่มจะต้องเข้าฐานเรียนรู้กลุ่มละ ๔-๕ ฐาน เบ็ดเสร็จแล้วจึงมีประมาณ ๑๕ ฐานที่ทีมงานร่วมกับทีมวิทยากรท้องถิ่นจัดเตรียมไว้

เมื่อถึงวันลงพื้นที่ เรานัดหมายกันที่โรงเรียนศึกษาพัฒนาที่ตั้งอยู่กลางชุมชน อำภา บุญยเกตุ หรือป้าอ้อย วิทยากรท้องถิ่นคนสำคัญเล่าว่า ครั้งหนึ่งเคยมีรายการโทรทัศน์รายการหนึ่งมาลงพื้นที่ชุมชนหัวตะเข้ เตรียมเก็บข้อมูลนำไปออกอากาศ เมื่อพิธีกรและทีมงานเดินทางมาถึงก็แยกย้ายกันออกสำรวจ สักพักก็กลับมาบอกคนในชุมชนว่า เดินดูจนตาเจ็บแล้วยังไม่เห็นเจออะไร

คนฟังได้แต่ยิ้มเจื่อนๆ มองหน้ากัน

อาจเป็นเพราะมุมมองที่แตกต่าง สายตาที่มองหากันคนละมุม จึงทำให้คนกลุ่มหนึ่งมองไม่เห็นอะไรในชุมชนหัวตะเข้ ขณะที่ทีมงานสารคดีเตรียมปล่อยเด็กๆ ออกไปผจญภัยในโลกใบใหม่ของพวกเขา ลงพื้นที่เก็บข้อมูล สัมภาษณ์ ถ่ายภาพ ทำความรู้จักผู้คน ประวัติศาสตร์ ภูมิปัญญา ความเป็นไปในชุมชนให้มากที่สุดเท่าที่เวลามี เพื่อสร้างสรรค์ผลงานสารคดีชิ้นแรก

หลังจากลงพื้นที่วันนั้น หลายคนกลับมาลงพื้นที่ซ้ำอีกครั้งเพื่อผลิตงานชิ้นที่ดีที่สุดออกมา เมื่อถึงกำหนดส่ง เราก็ได้พบงานสารคดีที่มีความหลากหลาย แม้บางคู่ที่อยู่กลุ่มเดียวกันจะตัดสินใจทำเรื่องเดียวกัน แต่แง่มุมที่นำเสนอทั้งเรื่องและภาพก็ไม่ได้เหมือนกันเสียทั้งหมด

สายตาคนทำสารคดี สิ่งนี้เองทำให้เราผลิตงานที่มาจากการมองเห็นความเป็นไปที่ซ่อนอยู่

สายตาของคนที่มีความแตกต่างหลากหลาย ชนิดว่านอกจากใช้ดวงตามองแล้วยังต้องใช้หัวใจสัมผัสรับความรู้สึก

สายตาคนทำสารคดีชื่อ “เด็กค่ายสารคดีรุ่นที่ ๑๓” ผลงานของพวกเขากำลังจะปรากฏต่อสายตาสาธารณชนในอีกไม่นานนับจากนี้

หมายเหตุ : เก็บตกจากลงพื้นที่ ค่ายสารคดี ครั้งที่ ๑๓ ลงพื้นที่หัวตะเข้ ชุมชนหลวงพรต-ท่านเลี่ยม ๑๐ มิถุนายน ๒๕๖๐


tei

ฐิติพันธ์ พัฒนมงคล

อีกภาคหนึ่งของ “เจ้าชายหัวตะเข้” นักเขียนสารคดีที่เรียนจบมาด้านวิทยาศาสตร์ สนใจปัญหาสิ่งแวดล้อม สังคม และกีฬาเป็นพิเศษ




ผู้ดูแล และลงข้อมูลประจำเวบไซต์ sarakadee.com








๑๔ เหตุการณ์ที่ทำให้ป่าทุ่งใหญ่ฯ เป็นพื้นที่พิเศษ อังคาร-เก็บตกจากลงพื้นที่ บางเรื่องที่ไม่ได้เขียนลงสารคดี...จากการลงพื้นที่ภาคสนาม ๑ ระหว่างปี พ.ศ.๒๑๓๓ – พ.ศ.๒๑๔๘ สันนิษฐานว่าสมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงเคยหยุดทัพบริเวณทุ่งใหญ่ และใช้เป็นฐานที่มั่นเพื่อเตรียมรบกับข้าศึกทางฝั่งพม่า จนเป็นที่มาของคำว่า “ทุ่งใหญ่นเรศวร” ส่วนคำว่า
ม้าน้ำ จากท้องทะเลถึงท้องตลาด อังคาร-เก็บตกจากลงพื้นที่ บางเรื่องที่ไม่ได้เขียนลงสารคดี...จากการลงพื้นที่ภาคสนาม ม้าน้ำเป็นสัตว์ทะเลที่น่าทึ่ง แปลก มีเสน่ห์ แทนที่ผิวหนังจะเป็นเกล็ด ม้าน้ำกลับมีกระดูกเป็นเกราะห่อหุ้มรอบตัว ๑ “ม้วนหางสิลูก...” ม้าน้ำเป็นสัตว์ทะเลที่น่าทึ่ง แปลก และมีเสน่ห์ ดังคำที่
วันจันทร์ที่ ๑๕ มกราคม ๒๕๖๑ น่าจะเป็นอีกวันประวัติศาสตร์ของชาวบ้านริมฝั่งแม่น้ำโขง เมื่อตัวแทนบริษัทต้าถัง (ลาว) เขื่อนไฟฟ้าปากแบง จำกัด
อังคาร-เก็บตกจากลงพื้นที่ บางเรื่องที่ไม่ได้เขียนลงสารคดี...จากการลงพื้นที่ภาคสนาม ภาพ : ฐิติพันธ์ พัฒนมงคล ปลายปีที่ผ่านมา ดอน ปรมัตถ์วินัย รัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศ ให้สัมภาษณ์ถึงกรณีระเบิดแก่งแม่น้ำโขงว่า จีนพร้อมจะพิจารณายกเลิกหรือปรับปรุงโครงการ เพื่อไม่ให้เกิดปัญหากับคนที่อาศัยอยู่ริมแม่น้ำ ถือเป็นการมอบขวัญปีใหม่ให้คนไทย สร้างความงุนงงสงสัยให้กับผู้ที่ติดตามข่าวเป็นอย่างมาก
อังคาร-เก็บตกจากลงพื้นที่ บางเรื่องที่ไม่ได้เขียนลงสารคดี...จากการลงพื้นที่ภาคสนาม พื้นฐานการซ้อมวิ่งแบบกว้างๆ “สำหรับคนที่สนใจจะมาวิ่งระยะไกล พื้นฐานอันดับแรกคือต้องพัฒนาเรื่องความอดทนก่อน ต้องค่อยๆ เพิ่มระยะทางหรือความนานโดยไม่จำเป็นต้องพะวงเรื่องความเร็ว” “วิ่งให้ได้ระยะไกลไว้ก่อน แต่ไม่ได้หมายความว่าต้องไกลสุดกู่นะ ไกลในที่นี้หมายความว่าค่อยๆ เพิ่มระยะทางขึ้นมาทีละน้อย พอที่จะสามารถพัฒนาความอดทนไปสู่การแข่งขันระยะนั้นๆ ได้” ครูดินบอกว่าถ้าไม่เคยวิ่งมาก่อนก็ต้องหัดเดิน เริ่มจากเดินช้าสลับเดินเร็วติดต่อกัน