นิทาน-แม่-สอนเด็ก-โต

สิงหาคม 13, 2017 
0


วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี


เรื่องและภาพ : วีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง

nitanmae01

นักเรียนนั่งเขียนงานใต้ร่มไม้

เป็นค่ายอบรมการเขียนเล็กๆ ที่เริ่มเป็นที่รู้จักในวงกว้างทางภาคตะวันออก

ถึงเดือนสิงหาคมของทุกปี ครูมัธยมในพื้นนที่จะคัดเลือกเด็กนักเรียนที่พอมีแววทางวรรณศิลป์มาร่วมเข้าค่ายเยาวชนนักเขียนสารคดีท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม ซึ่งในปีนี้เป็นรุ่นที่ ๖ แล้ว

ค่ายเล็กๆ ที่เกิดขึ้นอย่างเรียบง่ายจากการริเริ่มของอาจารย์เรืองวิทย์ ลิ่มปนาท และอาจารย์อำพิกา สวัสดิ์วงศ์ แห่งภาควิชาประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา

ด้วยแนวคิดง่ายๆ แต่จริงจังว่า อยากให้เยาวชนในพื้นที่เล่าเรื่องท้องถิ่นของตนได้ผ่านงานเขียนสารคดี

เปิดให้เยาวชนที่กำลังศึกษาอยู่ในจังหวัดรอบมหาวิทยาลัยบูรพา ได้แก่ ชลบุรี จันทบุรี ระยอง ฉะเชิงเทรา นครนายก สระแก้ว สมุทรปราการ รวมถึงจังหวัดใกล้เคียงในภาคกลางอย่าง อยุธยา สระบุรี ลพบุรี รวมทั้งกรุงเทพฯ มาเข้ารับรับอบรมการเขียน รุ่นละ ๕๐-๖๐ คน

nitanmae02

ภาพรวมห้องเรียน

เป็นเด็กมัธยมต่างจังหวัด และส่วนใหญ่เป็นโรงเรียนนอกเมือง ที่ไม่ใช่โรงเรียนประจำจังหวัด อาจเป็นเด็กที่สนใจกิจกรรม เป็นเด็กหลังห้องที่ไม่ได้โดดเด่นด้านวิชาการ ไม่เคยรู้จักและไม่เคยเขียนสารคดี ซึ่งทั้งหมดนี้ไม่ได้เป็นอุปสรรคปัญหาของการเรียนการเขียนแต่อย่างใด

บทเรียนแรกสุดคือทำให้เขาเข้าใจและฝึกการจัดลำดับความคิดของตัวเอง

การเล่าเรื่องด้วยภาษาเขียนนั้นมี ๓ ลำดับขั้นที่เราต้องแจ่มชัดความคิดตัวเองก่อน

๑.จะเล่าเรื่องอะไร ฝึกจับประเด็น
๒.เรารู้และเข้าใจเรื่องนั้นแจ่มแจ้งจนเล่าได้ เป็นขั้นของการค้นหว้าและทบทวนข้อมูลที่จะเล่า
๓. เขียนมันออกมา เป็นขั้นของการลงมือทำ ซึ่งจะเป็นบทพิสูจน์ความสำเร็จของเรื่องเล่านั้นๆ

nitanmae03

เขียนงาน

จากนั้นก็ยกตัวอย่างที่เหมาะกับวัยให้เขาเห็นเป็นแนวทางการสร้างสรรค์

แรกสุด เพื่อให้เกิดกำลังใจกับนักเชขียนใหม่ระดับมัธยม ผมเลือกหยิบตัวอย่างงานเขียนของนักเรียนชั้นประถมให้พวกเขาดู ส่งเสริมความมั่นใจให้เห็นว่า งานเขียนเรื่องเล่า เด็กเล็กๆ กว่าพวกเขายังทำได้

นอกนั้นเป็นหนังสือที่เหมาะกับวัย อย่างเรื่องเล่าในหนังสือภาพสำหรับเด็ก

รวมทั้งหนังที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับเรื่องเล่า และมีเทคนิคน่าสนใจในแง่กลวิธีการเล่าเรื่อง อย่างการแสดงให้เห็นเหตุการณ์หรือเรื่องราวที่ทับซ้อนกันอยู่ แบบเรื่องเล่าซ้อนเรื่องเล่าเหมือนนิทานเวตาล ให้สมาชิกค่ายได้เพลิดเพลินและผ่อนคลายกับการเรียนรู้

และบางทีก็อาจได้แนวคิดหรือแรงบันดาลใจในการออกแบบกลวิธีการเล่าเรื่องไปใช้ต่อด้วย

nitanmae04

อ่านผลงาน

งานเขียนหลายชิ้นปรากฏผลเช่นนั้น ตัวอย่างหนังที่ได้ดูมีส่วนช่วยขุดคุ้ยเรื่องราวในชีวิตจริงของหลายคนออกมาเป็นงานเขียน

บางคนหยิบเอาเรื่องราวที่พ่อเคยเล่าให้ฟังแต่เก่าก่อน มาเล่าต่อได้อย่างมีอรรถรสแบบงานสารคดี เห็นภาพพจน์และเหตุการณ์ที่ซ้อนอยู่ในเสียงเล่าของผู้เขียน

การลงมือเขียนเรื่องเล่า ทำให้หลายคนคิดถึงนิทานของแม่ เรื่องราวของแม่ และความสัมพันธ์ของตนกับแม่ ซึ่งต่างก็แปรเป็นงานเขียนได้อย่างเข้มข้น และมีดรามา

nitanmae05

ตัวอย่างงานเขียน

ขึ้นเขาเขียว ชลบุรี มาเข้าค่าย ๒ วัน คงมีหลายคนที่ลงเขาไปด้วยความรู้สึกที่ไม่เหมือนเดิม

ความรู้และฝีมือด้านการเขียนนั้นเรื่องหนึ่ง

และการเขียนนั้น ย่อมทำให้เยาวชนที่ผ่านค่ายได้ “คิด” มากขึ้น กับทุกเรื่องราวในชีวิตและความสัมพันธ์


veeวีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง

นักเขียนประจำกองบรรณาธิการ นิตยสาร สารคดี ที่มีผลงานตีพิมพ์ทั้งในนิตยสาร และตีพิมพ์รวมแล่มมากมาย อาทิ แผ่นดินนี้ที่อีกฟากเขา และแสงใต้ในเงามรสุม และ อีสานบ้านเฮา




ผู้ดูแล และลงข้อมูลประจำเวบไซต์ sarakadee.com




Previous Article
13 สิงหาคม
Next Article
14 สิงหาคม




วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี วีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง ประเวช ตันตราภิรมย์ : ภาพ ในหมู่คนอ่านหนังสือย่อมรู้ว่านาม อรสม สุทธิสาคร หอมหวนอยู่สวนอักษรมานานนับ
วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี หลังเรียนทฤษฎีและฝึกปฏิบัติกันในห้องเรียนหนึ่งวันเต็มๆ อีก ๓ วันที่เหลือของค่าย “เล่าเรื่องด้วยภาพ บางจากสร้างเยาวชนนักเขียน” ปีที่ ๖ เป็นช่วงเวลาสำหรับการฝึกปฏิบัติจริงภาคสนาม ในพื้นที่อัมพวา-บางคนที
วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี กลุ่มพี่จี๊ด เป็นปีที่ ๖ แล้วที่ “สารคดี” ทำค่ายระยะสั้น ฝึกการเขียนและถ่ายภาพจบใน ๔ วัน ในชื่อค่ายเล่าเรื่องด้วยภาพ
วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี ๑ เด็กค่ายสารคดีเป็นนักเรียนทุน ในความหมายว่าทีมงานวิ่งหาทุนมาเป็นค่าใช้จ่ายให้พวกได้เรียนฟรี ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายใดๆ ตลอดโครงการ ชาวค่ายสารคดีรู้ความจริงนี้ เพราะครูบอกตั้งแต่วันสัมภาษณ์ว่า ขอให้ผู้ผ่านคัดเลือกมั่นใจว่าจะอยู่ร่วมโครงการได้ตลอดทั้ง ๔ เดือน
วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี สำนักศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ชั้นปีที่ ๔ สาขาอาเซียนศึกษา มีรายวิชาที่ต้องนำเสนองานในรูปแบบงานเขียนสารคดี ส่วนใหญ่ลงพื้นที่เก็บข้อมูลในประเทศเพื่อนบ้านกันมาแล้วก่อนหน้านี้ แต่อยากได้วิธีการนำเสนอเรื่องราวให้น่าสนใจ โดยมีเวลาครึ่งวันสำหรับการติวเข้มเคล็ดวิชาก่อนลงมือเขียน เป็นโจทย์จากคณาจารย์ในสำนักฯ