3 ตุลาคม พ.ศ. 2436
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทววงศ์วโรปการ เสนาบดีกระทรวงการต่างประเทศ ได้ทรงลงนามในสนธิสัญญาไทยกับฝรั่งเศส ที่ทำขึ้นหลังจากวิกฤติ ร.ศ. 112 ผลจากสนธิสัญญานี้ทำให้ไทยเสียดินแดนฝั่งซ้ายแม่น้ำโขง ตั้งแต่แคว้นสิบสองจุไท ในภาคเหนือของลาว จนถึงเขตแดนเขมรให้แก่ฝรั่งเศสไป และไทยต้องชดใช้ค่าเสียหายให้ฝรั่งเศส 2 ล้านฟรังก์ และยังต้องวางเงินประกันอีก 3 ล้านฟรังก์ ขณะเดียวกันฝรั่งเศสได้ส่งทหารมายึดจันทบุรีและตราด นับว่าเป็นดินแดนครั้งใหญ่ที่สุดของไทย รวมเป็นพื้นที่ 183,800 ตารางกิโลเมตร ให้แก่ฝรั่งเศส