|
|
|
108 ซองคำถาม
นายฮ้อย คาวบอยแบบไทยๆ
"ซองคำถาม" เคยได้ยินเรื่องนายฮ้อยที่ไม่ใช่นายร้อยหรือไม่ รู้มาคร่าว ๆ ว่ากลุ่มคนที่ทำอาชีพต้อนวัวควายจากอีสาน รอนแรมมาขายยังจังหวัดทางภาคกลาง สารคดี น่าจะไปทำเรื่องนะถ้าวันนี้ยังมีนายฮ้อยอยู่น่ะ
(กฤษฎา / กรุงเทพฯ) อ่านต่อ |
|
 |
 |
 |
|
ยังมีที่ว่างรอให้เติมเต็ม
|
|
 |
|
 |
|
|
คนสร้างคำ : January-มกราคม
(142 คำในบทความ)
(673 ครั้ง) 
เรื่อง : คำข้าว
ภาพประกอบ : วายูร
| 
เบิกฟ้าปีใหม่ด้วยชื่อเดือนแรกกันเถอะเรา
๒,๗๑๙ ปีก่อนโน้น ยังไม่มีเดือนนี้ปรากฏอยู่ในสารบบปฏิทินโรมัน ซึ่ง โรมิวลุส กษัตริย์ผู้สร้างกรุงโรม เป็นผู้กำหนดให้เป็นปฏิทินแบบจันทรคติ ๑ ปีมีเพียง ๑๐ เดือน หรือ ๓๐๔ วัน (แต่ละเดือนมีจำนวนวันแตกต่างไปจากปฏิทินในยุคนี้) นับจากมีนาคมไปจนถึงธันวาคม คือ Martius, Aprilis, Maius, Junius, Quintilis, Sextilis, September, October, November และ December
๔ เดือนแรกมาจากชื่อเทพ หรือมีความหมายอย่างอื่น ส่วน ๖ เดือนหลังมาจากคำเรียกเลขตามลำดับ quintus = ๕, sextus = ๖, septem = ๗, octo = ๘, novem = ๙, decem = ๑๐
อีก ๖๑ วันกลางฤดูหนาวที่เหลือ ถูกทิ้งไว้ในฐานะช่องว่างระหว่างปีเก่ากับปีใหม่ ไม่มีใครในยุคนั้นนับเวลาช่วงนี้เป็นเดือน จนถึงปีที่ ๗๑๓ ก่อนคริสต์ศักราช กษัตริย์องค์ที่ ๒ ของโรม นูมา พอมพิลิอัส จึงเพิ่มเดือนมกราคมและตั้งชื่อตามเทพเจนัส (Janus) โดยยกให้เป็นเดือนแห่งการเริ่มต้น และปิดท้ายปีด้วยเดือนที่ตั้งตามชื่อเทศกาลการชำระให้บริสุทธิ์ของชาวโรมัน (Februa) ส่วนเดือนอื่นก็ร่นลงไปเป็นเดือนที่ ๒ ถึง ๑๑ ตามลำดับ
ถึงอย่างนั้นปฏิทินโรมันก็ไม่ลงตัวสักที ต้องมีการสลับเอาเดือนกุมภาพันธ์มาไว้หลังเดือนมกราคม และต้องทดวันทดปีอธิกสุรทินกันยุ่งเหยิง จนถึงสมัยของ จูเลียส ซีซาร์ จึงมีการปรับปฏิทินให้เป็นไปตามระบบสุริยคติ มี ๓๖๕.๒๕ วัน และกำหนดให้วันที่ ๑ มกราคมเป็นวันปีใหม่
ก่อนจะปรากฏเป็นชื่อเดือนแรก เจนัสเป็นเทพองค์หนึ่งในสังกัดหมู่เทพที่ดูแลกิจการในครัวเรือน เช่นเดียวกับเทอร์มินัส เทพผู้ปกปักอาณาเขต พริอาพุส เทพผู้อำนวยความอุดมสมบูรณ์ เพเลส เทพผู้สร้างความเข้มแข็งให้ปศุสัตว์ ฯลฯ
เจนัสควบคุมจักรวาล เป็นผู้เปิดและผู้ปิดสรรพสิ่ง รวมทั้งประตูสวรรค์ ประตูรั้ว กระทั่งประตูบ้านคน เป็นเทพแห่งการเริ่มต้นและการเปลี่ยนผ่านของชีวิต จากเก่าไปใหม่ จากอดีตสู่อนาคต จากสิ่งที่ผ่านไปแล้วกับสิ่งที่กำลังจะเกิด
ชั่วโมงแรกของวัน วันแรกของเดือน และเดือนแรกของปีในแผ่นดินโรม จึงอุทิศแด่เทพองค์นี้ นามเจนัสได้รับการเอ่ยสรรเสริญเป็นนามแรก ทั้งยังเป็นเทพผู้รับของถวายเป็นองค์แรกด้วย
ชาวโรมันจินตนาการภาพของเจนัสว่าเป็นเทพที่มีสองพักตร์ พักตร์หนึ่งหันมาด้านหน้า ส่วนอีกพักตร์หนึ่งอยู่ทางด้านหลัง รู้แจ้งทั้งอดีตและอนาคต
เป็นกษัตริย์นูมาอีกนั่นเองที่สร้างวิหารแห่งเจนัสขึ้นกลางกรุงโรม วิหารนี้มีประตูเพียง ๒ บานทางด้านทิศตะวันออกและตะวันตก ตรงกลางมีเทวรูปของเจนัสหันพักตร์ไปทางประตูทั้งสอง ซึ่งจะปิดลงในยามที่แผ่นดินมีสันติสุข และเปิดออกในยามสงคราม
ตลอด ๗๐๐ ปีแรกในชีวิตความเป็นเมืองของโรม ประตูวิหารแห่งเจนัสปิดลงเพียง ๓ ครั้ง ครั้งแรกในสมัยกษัตริย์นูมา ครั้งที่ ๒ ประตูปิดลงหลังสงครามพิวนิกครั้งที่ ๑ สิ้นสุด และครั้งที่ ๓ ในสมัยกษัตริย์ออกัสตัส
ถ้าวิหารแห่งเจนัสมาตั้งอยู่กลางใจเรา และประตูของมันเปิดอยู่ทั้งสองบานเมื่อปีก่อน
ปีนี้ก็ขอให้มันปิดลงด้วยเถิด... | |
[ กลับไป ฉบับที่ 251 > มกราคม 49 ปีที่ 21 | สารบัญเรื่องพิเศษ ] |
|
|
|
|
|
