ฉบับที่ ๓๙๕ มกราคม ๒๕๖๑ - สารคดี.คอม

ฉบับที่ ๓๙๕ มกราคม ๒๕๖๑

มกราคม 25, 2018 
0


395-cover

นิตยสารสารคดี
ปีที่ ๓๓ ฉบับที่ ๓๙๕ มกราคม ๒๕๖๑

ข้างหลังผ้า คือฝีทอของหญิงปกาเกอะญอ บ้านกล้อทอ ตำบลแม่จัน
ผู้นั่งยืดขาทอผ้าด้วยกี่เอวอยู่บนชานบ้านยกสูง รอบตัวคืออุปกรณ์งานทอ
ใครอาจนิยมทอเสื้อ ย่าม ด้วยด้ายสารพัดสี แต่เธอพอใจทอเพียงผ้าผืนด้วยด้ายสีแดงริ้วขาว
ด้วยเชื่อว่าผ้าผืนใช้ประโยชน์ได้สารพัดกว่า และมีมูลค่าสูงสุดยามมอบให้ผู้ใด

เธอทอไม่เร็ว แต่ละผืนใช้เวลาหลายเดือน-ปี และไม่เน้นลวดลายปักอันหลากหลาย แต่มุ่งไปที่ลายโบราณ หรือกี่ยุคสมัยก็ยังคงความคลาสสิกอย่างลายน้ำไหล
สำหรับเธอความสำคัญของงานศิลปะไม่ได้อยู่ในงานชิ้นเดียว แต่อยู่ที่การพัฒนาผ้าทุกผืนให้มีตำหนิน้อยที่สุดจนไม่เหลือที่ติ
เมื่อสำเร็จเป็นผืน จะพับสะสมใส่หีบรักษาคุณภาพ รอเวลามอบให้ลูกหลานในโอกาสสำคัญ เพราะความสวยงามของชีวิตต้องใช้เวลาถักทอ

ภาพปก : บันสิทธิ์ บุณยะรัตเวช

บทความที่ลงในเว็บไซต์

  • เรื่องเด่นประจำสารคดีฉบับที่ 395

เรื่องเด่นในฉบับ

  • “ผ้าทอจอมป่า” ทรัพย์-ศิลป์ทางปัญญาชาวไพร
  • Hey ! It’s Drag Queen : ศิลปะบนกรอบของเพศที่คลุมเครือ
  • สำรวจชีวิต “แรงงานไทย” ในสิงคโปร์
  • “สมบัติ ปั่นรอบโลก” ความสงบบนหลังอาน กับความเบิกบานในใจตน

สารบัญ

  • เส้น-ทาง – ระยะสุดสายตา
  • วาดเมือง – พิพิธภัณฑ์ล้านของเล่น เกริก ยุ้นพันธ์
  • เรื่องเด่นประจำฉบับ
  • จากบรรณาธิการ – เสื้อผ้า
  • มิตรจากเมล
  • Oh ! seed – ยาสูบ
  • green spreads
    • Discovered พบแมงมุมฝาปิดโบราณชนิดใหม่ของโลกในอุทยานแห่งชาติแม่วงก์
    • Person บ้านคนสวน วิถีเกษตรรวยเพื่อน
  • Conserve – กรมชลประทานขอถอน EHIA เขื่อนแม่วงก์
  • Person – พ่อหลวง “บ้านบัว” ปกป้องลูกบ้านจากสารพิษ
  • Market – โอรังปัันตัย : ปลากุเลารีแบรนด์ที่สุดแสนประสบความสำเร็จ
  • Holistic – ซ้อมคิดเรื่องชีวิตและความตาย
  • Change from Under – ชุมชนคนผิวสี กับเครือข่ายฟื้นฟูหลังภัยพิบัติ
  • ศัพท์ซอยวิทย์ – Precision Agriculture
  • One Ton – เผชิญหน้าแมมมอททั้งตัวทั้งขน
  • ภาพยนตร์ – Caniba จ้องมนุษย์กินคนระยะประชิด
  • จอมYouth – ทำไมเรายังกินส้มตำไก่ย่างกันอยู่ ?
  • Asean Beyond – “ประชาธิปไตยที่แท้จริงยังไม่เกิดขึ้นในพม่า” – เพียววินลัต (Phyo Win Latt)
  • Histo “เลี่ยน” – “นายกฯ คนนอก” อีกแล้ว ?
  • จู๋จิ๋มปาก ดากนิ้วมือ – ลอดซ่องสิงคโปร์
  • สานสัมพันธ์ไทย-ทวาย กับมหกรรม “หลงรักทวาย” ครั้งที่ ๒
  • คิดถึงเขาไหม – ก้าวที่ยิ่งใหญ่ของ ณิชชารีย์ เป็นเอกชนะศักดิ์ ผู้พิการขาขาดจากรถไฟฟ้าสิงคโปร์แล่นทับ
  • ปะทะ – “สิทธิมนุษยชน” มีหรือไม่ในเขตทหาร ?
  • Gag

SHORT DOC

  • “สมบัติ ปั่นรอบโลก” ความสงบบนหลังอาน กับความเบิกบานในใจตน
  • ข่าวธุรกิจ-ผลิตภัณฑ์
  • เฮโลสาระพา
  • TAM:DA TRANSFORMERS – บุ้งกี๋ เก้าอี้เก๋ ๆ
  • Hidden (in) Museum – “เตหน่า” ราชาพิณกะเหรี่ยง
  • ท้ายครัว – มาลองมองหามะตูมซาอุ



ผู้ดูแล และลงข้อมูลประจำเวบไซต์ sarakadee.com








เรื่องเด่นประจำ สารคดี ฉบับที่ 395 (พลิกหลังลายผ้าทอกลางไพร) “ผ้าทอจอมป่า” ทรัพย์-ศิลป์ทางปัญญาชาวไพร อุ้มผางในผืนป่าตะวันตกกลายเป็นแหล่งรวมตัวของดีไซเนอร์ ทั้งนักปลูกฝ้าย ปั่นด้าย ดึงเส้นด้าย ย้อมด้าย ทอผ้า ไปจนนักออกแบบลายผ้า คนรักงาน
Change from Under สำรวจนวัตกรรมและความคิดสร้างสรรค์ของสามัญชน เพื่อการเปลี่ยนแปลงโลกจากเบื้องล่าง เรื่อง  ภัควดี จิตสกุลชัยเดช ภาพ : The Necessary Stage สิงคโปร์เป็นหนึ่งในชาติอาเซียนที่มีความเจริญก้าวหน้าหลายด้าน แต่ก็ขึ้นชื่อในด้านการปกครองแบบอำนาจนิยม รัฐบาลเข้ามาควบคุมชีวิตของพลเมืองและมีกฎข้อบังคับค่อนข้างเข้มงวด ถึงแม้มีการเลือกตั้ง แต่เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นค่อนข้างถูกจำกัด  ในด้านวัฒนธรรมนั้น แม้รัฐบาลพยายามส่งเสริมให้สิงคโปร์เป็นศูนย์กลางด้านวัฒนธรรมนานาชาติในภูมิภาคนี้ เช่น การมีโรงละครระดับมาตรฐานสากลและมีการแสดงโด่งดังระดับนานาชาติมาแสดงตลอดทั้งปี แต่ศิลปินและนักเขียนในสิงคโปร์กลับถูกคุกคามจากรัฐหรือต้องเซนเซอร์ตัวเอง นั่นไม่ได้หมายความว่าสิงคโปร์จะขาดไร้กลุ่มคนที่ยึดมั่นในหลักการเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น  ในด้านศิลปะ กลุ่มละครชาวสิงคโปร์ที่ใช้ชื่อว่า The Necessary Stage (TNS) ยืนหยัดทำละครสะท้อนสังคมอย่างตรงไปตรงมานานถึง ๓๐ ปี ผ่านช่วงเวลาที่รัฐบาลสิงคโปร์ไล่จับนักการละครมาสอบปากคำ (บางคนถูกคุมขังโดยไม่มีการขึ้นศาล) จนกระทั่งได้รับรางวัลระดับชาติและมีชื่อเสียงในระดับนานาประเทศ กระนั้นพวกเขาก็ไม่หยุดยั้งที่จะทำละครโดยไม่เอาใจรัฐ ละครกะเทาะเกล็ด กลุ่มละคร The Necessary Stage เป็นบริษัทละครไม่แสวงหากำไรที่มีการทำงานแบบการกุศล ก่อตั้งโดยบุคคลสำคัญสองคน คนหนึ่งคือ แอลวิน ตัน (Alvin Tan) นักอ่านตัวยงตั้งแต่เด็ก เมื่อเขาเข้าศึกษาต่อในมหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์ เขาอยากทำละคร แต่ตอนนั้นไม่มีภาควิชาการละคร  พอเรียนปี ๒ มีกิจกรรมแข่งขันละครเวที เขากับเพื่อน ๆ
แลไปรอบบ้าน  บันทึกมุมมองสั้นบ้าง (ยาวบ้าง) ของ สุเจน กรรพฤทธิ์ นักเขียนสารคดีที่สนใจประเด็นประวัติศาสตร์ ปรากฎการณ์ทางสังคม ไม่ว่าจะการเมือง สิ่งแวดล้อม จนถึงเรื่องราวเล็กๆ ใกล้ตัว “ยอมรับปัญหา (แท็กซี่ปฏิเสธผู้โดยสาร) ว่ายังมีอยู่และควบคุมยาก เนื่องจากมีแท็กซี่ในระบบกว่าแสนคัน
เรือใบเจ้าวายุ จากขอบฝั่งถึงขอบฟ้า วินาทีที่แล่นเรือออกจากฝั่ง เป็นวินาทีที่ยากต่อการอธิบาย นักแล่นใบจะรู้สึกเหมือนตัวเองคือผู้ควบคุมสายน้ำ ดินฟ้า อากาศ กระทั่งสายลมที่ยากต่อการหยั่งถึง เรียนรู้ว่าหากสักวันหนึ่ง โลกไม่มีแม้เครื่องยนต์หรือไม้พาย เพียงมือเปล่าก็สามารถบังคับเรือให้ออกเดินทางไปไหนต่อไหน ตราบใดที่ยังมีเรี่ยวแรง มีเรือใบ มีสายลม พลังเคลื่อนโลกอันไม่รู้จักหมดสิ้น ได้ผูกมิตรกับสรรพสิ่ง ยอมรับความเป็นไปของธรรมชาติ นักแล่นใบคงไม่หยุดแค่เส้นขอบฟ้า เมื่อสิงคโปร์จะเป็น “เมืองจักรยาน” วันนี้ถ้ามีคนบอกว่าสิงคโปร์เคยมีระบบขนส่งย่ำแย่เหมือนกรุงเทพมหานครหลายคนอาจไม่เชื่อ แต่นั่นคือความจริง ก่อนตั้งเป้าเป็นเมืองจักรยาน สิงคโปร์ปฏิวัติระบบขนส่งมาตั้งแต่ได้รับเอกราชเมื่อ ค.ศ. ๑๙๖๕ พื้นฐานที่ทำให้เกาะเล็ก ๆ แห่งนี้เดินหน้าเรื่องจักรยานได้ค่อนข้างดีคือการลงทุนกับ “ระบบขนส่งขนาดใหญ่” และทำ “เมืองสีเขียว” บทเรียนจากสิงคโปร์บอกเราว่าการผลักดัน “เมืองจักรยาน” ไม่สามารถเกิดขึ้นได้หากปราศจากพื้นฐานเหล่านี้ สารบัญ
นิตยสารสารคดี ปีที่ ๓๒ ฉบับที่ ๓๘๔ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๐ บทความที่ลงในเว็บไซต์ แนะนำสารคดีพิเศษ กำเนิดกีฬาเรือใบ จาก “ไคมีรา” สู่ “หมูหัวใจคน” Health :