Passport – อนุสรณ์สถาน “พล พต” แหล่งเรียนรู้สัจธรรมผู้นำเขมรแดง

กันยายน 7, 2018 
2


passport02Passport  

สารคดีท่องเที่ยวเชิง unique ชวนแบกเป้ไปเปิดมุมมองนอกขวานไทย ติดตามคอลัมน์ Passport ทุกวันศุกร์-สุขหรรษา


เรื่อง : สุชาดา ลิมป์
ภาพ : สุชาดา ลิมป์ และธีรภาพ โลหิตกุล

อยากให้ลองเรียนรู้ร่องรอยสงครามในมุมที่ไม่ใช่ซากความทรงจำอันโหดร้าย

เวลานี้ที่ตำบลตระเปรียงไปร อำเภออัลลองเวง จังหวัดอุดรมีชัย ทางตอนเหนือของประเทศกัมพูชามีสถานที่ท่องเที่ยวแห่งใหม่เกิดขึ้นแถวชายแดนช่องจร็อกเจือม

ทั้ง “บ้านพักของนายพลตา ม็อก” และ “สถานที่เผาศพของนายพล พต” สองอดีตผู้นำเขมรแดงผู้สร้างตำนานฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวเขมรกว่า ๑.๗ ล้านคน ซึ่งถือว่าโหดเหี้ยมที่สุดในศตวรรษที่ ๒๐

สถานที่หลังน่าสนใจ ทั้งในแง่แหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์และสัจธรรมชีวิต

ปี ๒๕๔๑ ก่อนฉลองครบรอบ ๒๓ ปี การยึดครองพนมเปญของเขมรแดง สถานีวิทยุเสียงแห่งอเมริกาออกอากาศว่าเขมรแดงตกลงใจจะส่งตัวพล พต ให้ศาลนานาชาติ แต่แล้วภรรยาของเขาก็ให้การว่าพล พต ในวัย ๗๒ ปี เสียชีวิตแล้วอย่างสงบบนเตียงนอนด้วยภาวะหัวใจล้มเหลว ขณะถูกคุมขังในบ้านโดยกลุ่มของตา ม็อก แม้รัฐบาลจะกังขาเกี่ยวกับร่างและการตายของเขาโดยมีข้อสงสัยว่าฆ่าตัวตายหรือถูกวางยาพิษ และมีหลายฝ่ายพยายามจะเข้าไปตรวจสอบศพ แต่ในอีก ๒ วันต่อมาร่างนั้นก็ถูกเผาในพื้นที่เขตของเขมรแดง

“ศพของเขารักษาไว้หลายวันโดยใช้น้ำแข็งก้อนใหญ่วางทับตามตัวเพื่อรอให้ผู้สื่อข่าว Far Eastern Economic Review ซึ่งเป็นสำนักข่าวที่เขมรแดงวางใจที่สุดมาบันทึกภาพเป็นหลักฐานการเสียชีวิตจริง ส่วนในวันเผาศพจริงมีเพียงผู้หญิงสองคนร่วมพิธีอาลัย คือภรรยาคนสุดท้ายและลูกสาวที่ยังเล็กอยู่ ทั้งสองหยิบดอกเฟื่องฟ้าวางลงยังที่เผาศพ”

ธีรภาพ โลหิตกุล ศิลปินแห่งชาติสาขาวรรณศิลป์ด้านสารคดี เล่าถึงพิธีศพอันเรียบง่ายอย่างที่สุดราวกับไม่ใช่ร่างไร้ลมหายใจของอดีตนายกรัฐมนตรี ผู้ดำรงตำแหน่งสูงสุดทางการเมืองนาน ๓ ปี ๘ เดือน ๒๑ วัน

“ในวันที่เผามีเพียงยางรถยนต์เป็นเชิงตะกอน มีตู้-เตียงนอนเป็นเชื้อเพลิง”

ยากจะนึกภาพออกว่าชีวิตในช่วงสุดท้ายของอดีตผู้บัญชาการเขมรแดงในพื้นที่ติดด่านผ่านแดนถาวรไทย-กัมพูชา ช่องสะงำ ที่ตำบลไพรพัฒนา อำเภอภูสิงห์ จังหวัดศรีสะเกษ สมัยนั้นจะอัตคัดความเป็นอยู่ ฝืดเคืองข้าวปลากันดารน้ำท่าอย่างไร แต่ที่เห็นสภาพโดยรอบของสถานที่เผาศพ-สุสานเมื่อพฤษภาคม ๒๕๖๑ ก็ยังแทบไม่ต่างจากความเป็นอยู่ของชาวกัมพูชาชนชั้นกรรมาชีพ

รัฐบาลกัมพูชาในยุคนี้รู้ แม้ประวัติศาสตร์บาดแผลจะไม่น่าจดจำ แต่ตำนานของอดีตผู้นำเขมรแดงก็ยังเป็นที่สนใจของชาวโลก สิ่งต่างๆ ที่เกี่ยวข้องย่อมดึงดูดใจนักท่องเที่ยวทั่วโลกได้ กระทรวงการท่องเที่ยวของรัฐบาลกัมพูชาจึงประชาสัมพันธ์ให้บริเวณนี้เป็นสถานระลึกถึงเหตุการณ์-ของดีชายแดน

“บ้านของเขาก็อยู่ติดกับที่เผาศพเขานี่ล่ะ”

หญิงชาวกัมพูชาวัยกลางคน ผู้ดูแลอนุสรณ์สถานแห่งใหม่ของรัฐบาลให้ข้อมูลตีขลุม

“ฉันได้มาดูแลสถานที่นี้เพราะสมัยก่อนคนในครอบครัวฉันเคยทำงานบ้านให้เขา ฉันเองก็เคยเห็นเขาตอนที่ยังมีชีวิตอยู่ แต่ไม่ได้อยู่ด้วยตอนที่เขาตาย”

เธอเล่าให้ธีรภาพ-ครูเขียนและถ่ายภาพสารคดีแนวหน้าของไทยฟังว่า ทุกวันนี้ “เมีย ซน” ภรรยาคนสุดท้ายของพล พต ยังมีชีวิตอยู่ แต่แต่งงานใหม่แล้วกับชาวเวียดนามจึงย้ายไปอยู่กับสามี

“ส่วนลูกสาวของเขา ก่อนหน้านี้เคยอยู่บ้านที่เมืองไปเลิน แต่เวลานี้ได้สามีเป็นชาวต่างชาติจึงย้ายไปอยู่ต่างประเทศแล้ว”

หญิงผู้ดูแลหมายถึง “ซอ พัดชาตา” ในวัยสามสิบกว่าปี ผู้เคยหยิบดอกเฟื่องฟ้าร่วมกับแม่วางลงยังที่เผาศพพ่อ หลังเหตุการณ์เธอย้ายไปอยู่จังหวัดไพลิน (ไปเลิน) ซึ่งในอดีตนอกจากอำเภออัลลองเวง จังหวัดอุดรมีชัย ทางตอนเหนือของประเทศกัมพูชา ก็มีเมืองไพลินทางทิศตะวันตกของประเทศกัมพูชาเป็นอีกฐานที่มั่นอันเข้มแข็งของกองกำลังเขมรแดง ซึ่งมีพื้นที่ติดต่อกับประเทศไทยที่อำเภอโป่งน้ำร้อน จังหวัดจันทบุรี

วันนี้ ไม่ปรากฏกระท่อมขนาดสองห้องนอนที่เคยคุมขังพล พต และครอบครัว สถานที่เคยเผาศพเป็นเพียงเนินดินเตี้ยๆ ที่ดูพิเศษกว่าหลุมศพชาวบ้านทั่วไปคือมีหลังคาสังกะสีอาบคราบสนิมพอป้องฝนได้บ้าง และล้อมรั้วไว้ในลักษณะคอกกั้นที่มีเพียงเสาปูนปักดินเตี้ย-ขึงลวดให้พอรู้ว่าเป็นขอบเขตของความสงบ

ทางเข้าสุสานมีป้ายขนาดเล็กเขียนบอกทางปักพื้นอยู่ แต่หากไม่สังเกตก็อาจขับรถผ่านไป

ขณะรถตู้กำลังเคลื่อนออกจากเขตแดนเพื่อนบ้าน นึกขอบคุณธีรภาพ-พี่ชายผู้ชวนร่วมทาง

ที่นี่ไม่ได้ให้ความรู้สึกเศร้าสะเทือนอย่าง “ทุ่งสังหาร” สถานรำลึกอันลือลั่นของชาวกัมพูชา

แต่ยังน่ามาเยือนเพื่อเรียนรู้สัจธรรมความเดียวดาย…ในโลกสงครามไม่เคยมีผู้ชนะตัวจริง


jeedสุชาดา ลิมป์
ผู้ไม่เน้นความเป็นระเบียบในชีวิต ถูกจริตกับผ้าขาวม้า วิถีท้องทุ่ง เรื่องราววัฒนธรรมร่วมสมัย พอๆ กับศิลปะและการเดินทาง

เมื่อวันที่ ๑๗ ตุลาคม ๒๕๕๗ ศาลพิเศษสหประชาชาติเริ่มการพิจารณาคดีอดีตผู้นำเขมรแดงสองคนที่ยังมีชีวิต 
ตู้ Refun สีสันนวัตกรรมเปลี่ยนขยะให้เป็นเงิน รายงาน : สุชาดา ลิมป์ กลายเป็นเรื่องสนุกๆ ของคนเมือง เมื่อสามารถนำขวดน้ำพลาสติกใสไปหยอดที่ตู้ Refun เพื่อส่งต่อการนำขยะไปรีไซเคิลได้ โดยตู้รีฟันจะรับเฉพาะขวด PET เข้าเครื่อง
ณ ดอย เรื่องเล่าคัดสรรโดยเหล่าคนภูเขาตัวเล็ก-ฝันใหญ่ที่จะมาทำให้ใครๆ ตกหลุมรักบ้านนอก เรื่อง : พิณ คืนเพ็ญ ภาพ : สุชาดา ลิมป์ / บันสิทธิ์ บุณยะรัตเวช



ผู้ดูแล และลงข้อมูลประจำเวบไซต์ sarakadee.com








ใส่ความเห็น

อีเมล์ของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

เมื่อวันที่ ๑๗ ตุลาคม ๒๕๕๗ ศาลพิเศษสหประชาชาติเริ่มการพิจารณาคดีอดีตผู้นำเขมรแดงสองคนที่ยังมีชีวิต 
ตู้ Refun สีสันนวัตกรรมเปลี่ยนขยะให้เป็นเงิน รายงาน : สุชาดา ลิมป์ กลายเป็นเรื่องสนุกๆ ของคนเมือง เมื่อสามารถนำขวดน้ำพลาสติกใสไปหยอดที่ตู้ Refun เพื่อส่งต่อการนำขยะไปรีไซเคิลได้ โดยตู้รีฟันจะรับเฉพาะขวด PET เข้าเครื่อง
ณ ดอย เรื่องเล่าคัดสรรโดยเหล่าคนภูเขาตัวเล็ก-ฝันใหญ่ที่จะมาทำให้ใครๆ ตกหลุมรักบ้านนอก เรื่อง : พิณ คืนเพ็ญ ภาพ : สุชาดา ลิมป์ / บันสิทธิ์ บุณยะรัตเวช