ฐิติพันธ์ พัฒนมงคล : เรื่อง
เมื่อวันที่ 31 มีนาคม 2569 องค์กรภูมิภาคและสื่อมวลชนจำนวน 10 สำนัก ได้แก่ เชียงรายสนทนา, สำนักข่าวชายขอบ, The Isaan Record, Lanner, Louder, ประชาไท, Sound Isan, Epigram News, Wartani The Motive รวมทั้งสื่อสาธารณะเพื่อสันติภาพ และ Locals ThaiPBS ได้ร่วมกันออกแถลงการณ์ เรียกร้องให้นักการเมืองและผู้มีอำนาจยุติการฟ้องร้องปิดปากสื่อมวลชน สืบเนื่องจากกรณี สุชาติ ชมกลิ่น สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดชลบุรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ฟ้องหมิ่นประมาท โกวิท โพธิสาร บรรณาธิการภาคภาษาไทยสำนักข่าว เดอะ อีสานเรคคอร์ด (The Isaan Record) เรียกค่าเสียหาย 1 ล้านบาท ซึ่งเป็นการฟ้องต่อเนื่องจากฟ้องหมิ่นประมาท หทัยรัตน์ พหลทัพ บรรณาธิการบริหาร เรียกค่าเสียหาย 50 ล้านบาท
“เราขอแสดงความวิตกกังวลอย่างยิ่ง ต่อกรณีการฟ้องร้องสื่อสารมวลชนรายล่าสุด หทัยรัตน์ พหลทัพ บรรณาธิการบริหาร และ โกวิท โพธิสาร บรรณาธิการ ของ The Isaan Record ซึ่งถูกโจทก์รายเดียวกันฟ้องร้องในข้อหาหมิ่นประมาทพร้อมทั้งเรียกค่าเสียหายเป็นจำนวนเงิน 50 และ 1 ล้านบาท ตามลำดับ เนื่องจากการกระทำดังกล่าวมีลักษณะเข้าข่ายการใช้กระบวนการยุติธรรมเพื่อจำกัดการมีส่วนร่วมของสาธารณะหรือที่รู้จักกันในทางสากลว่า Strategic Lawsuit Against Public Participation–SLAPP” เนื้อหาในแถลงการณ์ขององค์กรภูมิภาคและสื่อมวลชนทั้ง 10 องค์กร ระบุว่าการฟ้องร้องลักษณะนี้มิได้เป็นเพียงข้อพิพาทระหว่างบุคคลสาธารณะกับนักข่าวหรือสื่อสารมวลชนทั่วไป แต่สะท้อนถึงความไม่ชอบธรรมในการใช้กฎหมายเป็นเครื่องมือสร้างแรงกดดันให้เกิดความหวาดหวั่น มุ่งหวังให้สื่อมวลชนละเว้นจากการปฏิบัติหน้าที่นำเสนอข่าวสารโดยสุจริต
ก่อนหน้านี้เมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2569 หทัยรัตน์ พหลทัพ ถูก สุชาติ ชมกลิ่น อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน และปัจจุบันดำรงตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นโจทย์ฟ้องจากการนำเสนอข่าวเกี่ยวกับขบวนการค้ามนุษย์ กรณีแรงงานไทยเดินทางไปเก็บผลเบอร์รีป่าในต่างประเทศ โดยคำฟ้องมีการระบุความผิดหลายมาตรา รวมทั้งเรียกค่าเสียหาย 50 ล้านบาท
ต่อมาวันที่ 29 มีนาคม 2569 โกวิท โพธิสาร ก็ได้รับหมายศาลอีกคน ทำให้ทั้งบรรณาธิการบริหารและบรรณาธิการภาคภาษาไทยของ The Isaan Record ถูกนักการเมืองคนดังฟ้องทั้งคู่
สำนักข่าว The Isaan Record ก่อตั้งขึ้นเพื่อนำเสนอข่าวด้านประเด็นสังคม การเมือง สิทธิมนุษยชน และสิ่งแวดล้อม ปัจจุบันดำเนินการมาถึงปีที่ 15 โดยมีศูนย์ดำเนินงานอยู่ที่จังหวัดขอนแก่น ทีมงานประกอบด้วยนักข่าว-นักเขียนอิสระทั้งชาวไทยและต่างประเทศ ล่าสุดสื่อสารเรื่องราวของคนงานหรือแรงงานที่ได้ค่าแรงต่ำจากหลายจังหวัดในภาคอีสานถูกหลอกลวงให้ไปเก็บเบอร์รีป่าในประเทศสวีเดนและฟินแลนด์
ในปี 2566 ผลงานเรื่อง “เจนปรียา จำปีหอม ในความขื่นขมของเบอร์รี” ได้รับรางวัลชมเชยข่าวหรือสารคดีข่าว ประเภทสื่อออนไลน์ จาก แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย และได้รับรางวัลชมเชย รางวัลอิศรา อมันตกุล ประเภทข่าวยอดเยี่ยมจากสื่อออนไลน์ ประจำปี 2566 ทั้งสองรางวัลประกาศผลในปี 2567
ต่อมาภาพยนตร์สารคดีเรื่อง Blood Berries | หมากไม้ ได้รับรางวัลชนะเลิศ ประเภทสารคดีเพื่อสิทธิมนุษยชนยอดเยี่ยม (Best Human rights) จากเทศกาลภาพยนตร์หญิงแห่งมอนทรีออล (Montreal Women Film Festival) เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนผลงานของผู้หญิงในวงการภาพยนตร์และสื่อมวลชน การประกวดได้รับการรับรองจาก Internet Movie Database (IMDb) กำหนดประกาศรายชื่อผู้ชนะอย่างเป็นทางการวันที่ 15 กรกฎาคม 2569 ณ เมืองมอลทริออล ประเทศแคนาดา
“การใช้สิทธิทางกฎหมายด้วยการฟ้องร้องคดีที่มีการเรียกร้องค่าเสียหายที่เป็นตัวเงินจำนวนมากหรือมีลักษณะมุ่งสร้างภาระหรือก่อปัญหายุ่งยากทางกฎหมายให้สื่อมวลชนเกินเลยไปกว่าการแสวงหาความยุติธรรมตามปกติวิสัยของวิญญูชนทั่วไปย่อมส่งผลกระทบในวงกว้างต่อการปฏิบัติหน้าที่โดยสุจริตของสื่อมวลชนในการรักษาประโยชน์สาธารณะ” แถลงการณ์ขององค์กรภูมิภาคและสื่อมวลชนทั้ง 10 องค์กรระบุ
หลักการพื้นฐานของการรับรู้ข้อมูลข่าวสารเพื่อคุ้มครองประโยชน์สาธารณะจากการใช้อำนาจโดยมิชอบ เกี่ยวข้องโดยตรงกับเสรีภาพของสื่อมวลชน กรณีนี้เมื่อผู้ฟ้องคือนักการเมือง ส่วนจำเลยคือสื่อมวลชน ย่อมก่อให้เกิดคำถามสำคัญตามมาว่าต่อจากนี้สื่อมวลชนจะยังทำหน้าที่ตรวจสอบอำนาจทางการเมืองได้เพียงใด
“เราขอเรียกร้องให้บุคคลสาธารณะทั้งหลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองพึงใช้สิทธิทางกฎหมายโดยสุจริตและได้สัดส่วนพอเหมาะแก่การคุ้มครองสิทธิ เสรีภาพและฐานะของตน” เนื้อหาในตอนท้ายของแถลงการณ์ระบุ
“บุคคลสาธารณะที่มีอำนาจหน้าที่ในการบริหารบ้านเมืองสมควรอย่างยิ่งที่จะแสดงความโปร่งใส เปิดรับการตรวจสอบและการวิพากษ์วิจารณ์โดยสุจริต และยิ่งต้องละเว้นจากการใช้กฎหมายเป็นเรื่องมือในการปิดปากผู้ที่วิพากษ์วิจารณ์หรือตรวจสอบตน”
ข่าวอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง
- แถลงการณ์สมาคมสื่อมวลชนขอนแก่น หยุดฟ้องปิดปาก The Isaan Record หยุดใช้กฎหมายกลั่นแกล้งโดยไม่สุจริต
- กสม. แถลงการณ์ขอให้เร่งรัดผลักดันกฎหมายป้องกันการฟ้องปิดปาก (Anti-SLAPP Law) เพื่อคุ้มครองนักสิทธิมนุษยชน-ประชาชน-สื่อมวลชน
- แถลงการณ์คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) เรื่อง ขอให้เร่งรัดผลักดันกฎหมายป้องกันการฟ้องปิดปาก (Anti-SLAPP Law) เพื่อคุ้มครองนักปกป้องสิทธิมนุษยชน ประชาชน และสื่อมวลชน ที่ทำหน้าที่เพื่อประโยชน์สาธารณะ