๕ สกู๊ปหลักจากนิตยสารสารคดี ฉบับ ๓๙๒ ตุลาคม ๒๕๖๐

ตุลาคม 4, 2017 
0


392preview01

๕ สกู๊ปหลักจากนิตยสารสารคดี ฉบับ ๓๙๒ ตุลาคม ๒๕๖๐
.
๒๔๗๐-๒๕๕๙ เก้าทศวรรษแห่งในหลวงรัชกาลที่ ๙
กองบรรณาธิการนิตยสารสารคดี
.
งานพระเมรุ : โบราณราชประเพณี และความเปลี่ยนแปลง
ศรัณย์ ทองปาน
.
ก่อนจะถึง “งานพระเมรุ”
กองบรรณาธิการนิตยสารสารคดี
.
“เมื่ออาทิตย์อัสดง” งานพระบรมศพบนแผ่นดินใหญ่อุษาคเนย์
สุเจน กรรพฤทธิ์
.
แคปซูลดินเผา-การฝังศพครั้งที่ ๒ : รอยอดีต “พระบรมโกศ”
สุชาดา ลิมป์
.
ทุ่งไหหิน : โลกหลังความตายในสุสานศิลา
รชฏ มีตุวงศ์
…..

นิตยสารสารคดี ฉบับ ๓๙๒ ตุลาคม ๒๕๖๐
นับจากวันที่ ๑๓ ตุลาคม ๒๕๕๙
วันแห่งความโศกเศร้าอาดูรสุดจะพรรณนาของปวงประชาราษฎร์
จวบถึงวันนี้ นับเวลา ๑ ปีที่ไม่มี “พ่อ”
และในอีกไม่ช้า คือวันที่มิอาจมีสิ่งใดหยุดยั้ง
งานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ๒๖ ตุลาคม ๒๕๖๐
อันหมายถึง กาลสิ้นสุดแห่งรูปสังขารที่พสกนิกรยึดเหนี่ยวพระองค์ไว้บนโลกนี้
…..

นิตยสารสารคดีขอร่วมน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้
ด้วยการจัดทำบทความเกี่ยวกับพระเมรุมาศ
ภูมิปัญญาอันมีมาแต่โบราณจนถึงปัจจุบันไว้อย่างครบถ้วน
และพระราชประวัติตลอดพระชนมพรรษา ๘๙ พรรษา
รวมทั้งบทความอื่นๆ ตลอดทั้งเล่มที่เกี่ยวเนื่องกับ “พ่อ”

* ชื่อฉบับและชื่อบทความทั้งหมด อาจปรับเปลี่ยนในภายหลัง
**นิตยสารสารคดีฉบับนี้จัดทำขึ้นระหว่างการสร้างพระเมรุมาศตลอดช่วงปีที่ผ่านมา จะไม่มีภาพและเนื้อหาในช่วงงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในเดือนตุลาคม ๒๕๖๐

**************

นิตยสารสารคดี ฉบับ ๓๙๒ ตุลาคม ๒๕๖๐
เปิดจองล่วงหน้าแล้วทางร้านหนังสือชั้นนำทั่วประเทศ
บีทูเอส B2S Thailand ร้านนายอินทร์ ร้านหนังสือริมขอบฟ้า Rimkhobfa และแผงหนังสือใกล้บ้านท่าน
ในราคาเล่มละ ๑๒๐ บาท
จนถึงวันที่ ๓๐ กันยายน ๒๕๖๐ เท่านั้น
*หนังสือจะจัดพิมพ์เสร็จประมาณกลางเดือนตุลาคมนี้*

392preview02

๒๔๗๐-๒๕๕๙ เก้าทศวรรษแห่งในหลวงรัชกาลที่ ๙
กองบรรณาธิการนิตยสารสารคดี

Timeline พระราชประวัติตั้งแต่แรกประสูติ ธันวาคม ๒๔๗๐ จนถึงวันสวรรคต ตุลาคม ๒๕๕๙

392preview03

“ตลอดเท่าที่มีการบันทึกหลักฐาน งานพระเมรุย่อมถูกปรับเปลี่ยนมาโดยตลอด ตามความเปลี่ยนแปลงของสังคม ความก้าวหน้าทางวิทยาการ ความเหมาะสม งบประมาณ ตลอดจนพระราชนิยมของพระมหากษัตริย์ ทั้งที่ทรงล่วงลับไปแล้ว และพระองค์ผู้ซึ่งดูแลจัดการงานพระบรมศพของพระเจ้าอยู่หัวในพระบรมโกศ งานพระเมรุจึงเป็นพิธีกรรมที่เป็นเสมือนเวทีแห่งเกียรติยศ พร้อมกับพื้นที่ของความเปลี่ยนแปลงเสมอมา”

 

งานพระเมรุ : โบราณราชประเพณี และความเปลี่ยนแปลง
ศรัณย์ ทองปาน

392preview04

“ประติมากรรมที่ประดับโดยรอบพระเมรุมาศจึงต้องจัดวางเรียงเป็นลำดับชั้น ให้สอดคล้องกันกับคติเขาพระสุเมรุและเป็นสัญลักษณ์สะท้อนให้เห็นถึงสวรรค์ชั้นภูมิต่าง ๆ โดยมีจัดสร้างประติมากรรมมหาเทพ ได้แก่ พระพรหม พระนารายณ์ พระศิวะ พระพิฆเนศ และพระอินทร์ พร้อมด้วยเทวดาเชิญฉัตร บังแทรก และพุ่ม ประดับด้านในของพระเมรุมาศอันเป็นประดุจที่สถิตของปวงเทพยดา รายล้อมด้วยครุฑ ราชพาหนะที่จะเฝ้าติดตามองค์พระมหากษัตริย์ ส่วนชั้นนอกสุดเปรียบเสมือนป่าหิมพานต์ ซึ่งจะมีสัตว์มงคล คือ ช้าง ม้า โค สิงห์ ประจำอยู่ที่สระอโนดาต โดยมีท้าวจตุโลกบาลทั้งสี่คอยดูแลอยู่สี่ทิศ”

ก่อนจะถึง “งานพระเมรุ”
กองบรรณาธิการ

392preview05

“พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพยังถือเป็นงานที่ต้องใช้ทรัพยากรและกำลังคนจำนวนมาก ไม่ว่าจะเป็นการก่อสร้างพระเมรุ หรือการจัดเตรียมกำลังคนสำหรับงานพระราชพิธี โดยทั้งหมดนี้อยู่ภายใต้คติของศาสนาพุทธแบบเถรวาทผสมผสานกับความเชื่อแบบพราหมณ์ ที่ว่ากษัตริย์ทรงมีสถานะเช่นเดียวกับพระอินทร์ซึ่งสถิตย์อยู่ที่ยอดเขาพระสุเมรุ ศูนย์กลางจักรวาล
ไม่ว่าจะเป็นอังวะ ล้านนา สยาม ล้านช้าง หรือกัมพูชา ล้วนมีความเชื่อเช่นนี้ อย่างไรก็ตามยังมีรัฐโบราณบนแผ่นดินใหญ่อุษาคเนย์อีกแห่งหนึ่งคือเวียดนาม ซึ่งรับอารยธรรมจากจีน ทำให้ธรรมเนียมปฏิบัติมีรายละเอียดแตกต่างออกไป”

“เมื่ออาทิตย์อัสดง” งานพระบรมศพบนแผ่นดินใหญ่อุษาคเนย์
สุเจน กรรพฤทธิ์

392preview06

ภาชนะ ทรงกระบอก ๒ ใบ ประกบกัน
ยาวรีคล้ายแคปซูล โดยหันปากภาชนะประกบกันแล้วใช้เศษภาชนะชิ้นใหญ่ค้ำยันระหว่างรอยต่อ วางฝังในแนวนอน บางใบที่ขุดพบมีการเจาะรูกลมบริเวณด้านข้างและก้นภาชนะด้วย

พบตัวอย่างหนึ่งเก็บรักษา-จัดแสดงที่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ร้อยเอ็ด ทางสำนักศิลปากรที่ ๑๐ ร้อยเอ็ด เก็บจากแหล่งโบราณคดีในพื้นที่ราบลุ่มทางตอนล่างของจังหวัดซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของ “ทุ่งกุลาร้องไห้”

เป็นแคปซูลที่มีขนาดใหญ่มาก บรรจุกระดูกผู้ใหญ่ได้ทั้งโครง จัดวางในแนวนอน แล้วตั้งรูปฉากด้านหลังวัตถุโบราณเป็นรูปพื้นที่ราบแอ่งกระทะกว้าง เลียนแบบบริเวณตั้งถิ่นฐานของคนในสังคมเกษตรกรรมยุคก่อน

ภาชนะดินเผาบรรจุกระดูกรูปแบบนี้เป็นข้อสันนิษฐานว่าคือ “ต้นเค้า” ของ “พระโกศ-บรรจุศพของชนชั้นสูง” ในเวลาต่อมา

แคปซูลดินเผา-การฝังศพครั้งที่ ๒ : รอยอดีต “พระบรมโกศ”
สุชาดา ลิมป์

 

 









อังคาร-เก็บตกจากลงพื้นที่ บางเรื่องที่ไม่ได้เขียนลงสารคดี...จากการลงพื้นที่ภาคสนาม การถ่ายรูปร่วมกับสัตว์ป่าทั้งแบบให้ผู้อื่นถ่ายให้ หรือถ่ายเองแบบ “เซลฟี่” กำลังได้รับความนิยมในอเมริกาใต้แถบลุ่มน้ำอเมซอน  นักท่องเที่ยวคงไม่รู้ว่าเบื้องหลังภาพถ่ายสุดประทับใจคือความเจ็บปวดของสัตว์ป่าจากการทารุณกรรมสัตว์ [ภาพ : องค์กรพิทักษ์สัตว์แห่งโลก (World Animal Protection)] รายงานเรื่อง “A
๑๙ ตุลาคม ๒๕๖๐ พบนิตยสารสารคดี ฉบับ ๓๙๒ --- พระเมรุมาศ เฉลิมพระเกียรติ พระผู้เสด็จสู่สวรรคาลัย รัชกาลที่ ๙ --- ที่แผงและร้านหนังสือทั่วประเทศ
๑๓ ตุลาคม ๒๕๕๙ “วันนั้นอากาศมืดครึ้มไปทั่ว ไม่มีแสงแดด ทำให้แลดูครึ้มเยือกเย็น ลมเหนือที่เริ่มจะพัดในเดือนตุลาคมหยุดนิ่งในวันนั้น แม้แต่ใบไม้สักใบก็ไม่กระดิก เสียงนกเล็กๆ ที่เคยร้องอยู่ตามพุ่มไม้ก็เงียบหายไป ธรรมชาติทั่วทั้งกรุงเทพฯ ดูเหมือนจะแสดงความโศกสลดในความวิปโยคอันยิ่งใหญ่” คำ : สี่แผ่นดิน
เจ้าหน้าที่กำลังเตรียมติดตั้งพระบรมฉายาลักษณ์บริเวณโถงเวทีด้านหน้า ศูนย์สื่อมวลชน (Main press center) หอประชุมใหญ่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ ช่วงสายวันอาทิตย์ที่ ๑๕ ตุลาคม ๒๕๖๐ ซึ่งมีการซ้อมย่อยริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศ ศูนย์สื่อมวลชนและพื้นที่ปฏิบัติงานเจ้าหน้าที่ภายในหอประชุมใหญ่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์แห่งนี้ จะเปิดให้บริการเต็มรูปแบบในช่วงงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร
๒๔ ชั่วโมงสุดท้ายของลูก ไม่เคยมีครั้งใดที่คนไทยนับล้าน เดินทางจากทุกสารทิศ อดทนรอคอยหลายชั่วโมง หรือแม้แต่ข้ามวันข้ามคืน เพียงเพื่อชั่วระยะเวลาเสี้ยวนาทีสั้นๆ ท่ามกลางสภาพอากาศแปรปรวน บ้างเผชิญแดดระอุดังชะลอดวงอาทิตย์มาตั้งไว้ตรงหน้า บางคนก็ต้องฝ่าสายฝนโปรยปรายหรือหนักหนากระหน่ำซัดราวบ้าคลั่ง แต่ไม่ว่าจะร้อนหรือเปียกปอนปานใด แม้จะต้องพบกับอุปสรรคเพียงไหน ทุกคนต่างมุ่งมั่นเดินทางมา รอคอยด้วยใจมั่นคง เพื่อจะได้มีโอกาสก้มกราบถวายบังคมเบื้องหน้าพระบรมโกศ

ปิดโหมดสีเทา