จีนี่ - จากบรรณาธิการ ฉบับที่ 490

ในวาระดิถีขึ้นปีใหม่ เรามักอวยพรให้กัน “ขอให้มีสุขภาพแข็งแรง มีความสุข คิดสิ่งใดขอให้สมหวังทุกประการ”

ทุกคนรู้ว่าคำอวยพรเป็นเพียงความปรารถนาดีจากผู้ให้ ไม่อาจ เกิดขึ้นจริงตามนั้น

แต่….หากตะเกียงโบราณที่ถูแล้วมียักษ์วิเศษจีนี่ (Genie) หลุดออก มาจากตะเกียง ให้คุณขอพรได้ตามข้อมีจริงล่ะ คุณจะขออะไร

สามสี่คำขอติดอันดับน่าจะเป็นประมาณนี้

ขอให้เป็นมหาเศรษฐีเงินทองกองพะเนิน ขอให้เป็นมหาราชา มีทรัพย์สินและข้าทาสบริวาร ขอให้เป็นอมตะ หรือพบรัก

เพราะทุกคนอยากสุขสบาย แบบง่าย ๆ และเร็ว ๆ โดยไม่ต้อง เหน็ดเหนื่อย และยังอยากมีอำนาจ มีสถานะเหนือกว่าคนอื่น

“เงินกับอำนาจ” สิ่งสูงสุดที่ทุยคนอยากครอบครอง

และถ้าได้ไว้ ก็ไม่อยากแบ่งให้ใคร และไม่อยากเห็นใครมาเป็นคู่แข่ง

ก่อนสิ้นปี ๒๕๒๘ ศูนย์วิจัยความเหลื่อมล้ำโลก (World Inequality Lab) จัดทำรายงานความเหลื่อมล้ำโลก ๒๐๒๖ (World Inequality Report -WIR 2026) ระบุว่าประเทศไทย อยู่ในกลุ่มประเทศที่มีความเหลื่อมล้ำมากที่สุดในโลก

ด้านรายได้ ผู้มีรายได้สูงสุดจำนวน ๑% ของคนทั้งประเทศ เป็น ผู้มีสัดส่วนรายได้เกือบ ๒๐% ของรายได้ทั้งหมดของประเทศ และผู้มีรายได้สูงสุดจำนวน ๑๐% มีสัดส่วนรายได้เกินกว่าครึ่งหนึ่ง คือ ๕๒% ของรายได้ทั้งหมดของประเทศ

ส่วนผู้ที่มีรายได้ต่ำสุด ๕๐% มีสัดส่วนรายได้เพียง ๑๑%

ด้านทรัพย์สิน ยิ่งแตกต่างกันรุนแรง

ผู้มีรายได้สูงสุด จำนวน ๑% ของคนทั้งประเทศ มีทรัพย์สินถึง ๓๒.๓% ของทรัพย์สินทั้งประเทศ และผู้มีรายได้สูงสุดจำนวน ๑๐% ครอบครองทรัพย์สินมากถึง ๖๔.๘ % ของทรัพย์สินทั้งประเทศ

ส่วนผู้มีรายได้ต่ำสุด ๕๐% มีทรัพย์สินเพียงแค่ ๓.๗ %

ปรอทวัดใช้ความเหลื่อมล้ำในทางวิชาการ ใช้ชื่อพ้องเสียงกับยักษ์จีนี่พอดี คือ Gini Index (มาจากชื่อของนักสถิติประชากรศาสตร์ Corrado Gini) วัดค่าจากสัดส่วนประชากรเทียบกับสัดส่วนรายได้ ซึ่งจะบ่งบอกถึงความเท่าเทียมในการกระจายรายได้และความมั่งคั่ง ว่าแบ่งเค้กกันอย่างสม่ำเสมอ หรือไปอยู่ในจานใบใหญ่ของกลุ่มใดมากเป็นพิเศษ โดยมีค่าระหว่าง ๐-๑

ถ้าค่า Gini Index เท่ากับ ๐ หมายถึงสังคมมีความเท่าเทียมกัน อย่างสมบูรณ์

ถ้าค่า Gini Index เท่ากับ ๑ หมายถึงมีหนึ่งคนที่ครอบครองเด็ก ทั้งก้อน คนอื่นไม่ได้อะไรเลย

ระหว่าง ๐-๑ ถ้าคำต่ำ ความเหลื่อมล้ำต่ำ ค่าสูง ความเหลื่อมล้ำ ยิ่งสูง โดยค่าความเหลื่อมล้ำปานกลางอยู่ที่ ๐.๒๔ ถ้ามากกว่า ๐.๔๙

ปี ๒๕๖๘ ประเทศไทยมีค่า Gini Index อยู่ที่ ๐.๖๑๗

มีการคาดการณ์ว่าไทยกำลังจะเป็น “คนป่วยแห่งอาเซียน” และ อาจจะป่วยเรื้อรัง

ขณะที่ตลอดเวลาที่ผ่านมา คนจำนวนน้อยนิดเมื่อเทียบสัดส่วนกับคนทั้งประเทศ ยิ่งมีเงินยิ่งมีอำนาจ ยิ่งมีอำนาจก็ยิ่งมีเงินมากขึ้นไปอีก

ทุกคนรู้ดีว่าปัญหารวยกระจุก จนกระจาย ไม่อาจแก้ด้วยการ “ประชาสงเคราะห์” แจกของ แจกเงิน ซึ่งก็เหมือนการให้พรของจีนี่ เพราะเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่ต้องแก้ด้วยนโยบายทางการเมือง เพื่อออกกฎหมาย และกำกับให้เกิดขึ้นจริง

แต่ถ้าขอพรสามประการเพื่อแก้ความเหลื่อมล้ำจากจีนี่ได้ ผมก็ขอให้เกิด

หนึ่ง ความเท่าเทียมของโอกาส (การเข้าถึงการศึกษา การ สาธารณสุข ทรัพยากร ฯลฯ)

สอง ความเท่าเทียมของการแข่งขัน (ทลายการผูกขาดและการ รวมศูนย์อำนาจ การจัดเก็บภาษีที่เป็นธรรม) และ

สาม ความเท่าเทียมของสิทธิขั้นพื้นฐาน (เคารพในศักดิ์ศรีความ เป็นมนุษย์ ชาติพันธุ์ คนชายขอบ กลุ่มคนด้อยโอกาสและเปราะบาง ฯลฯ)

แล้วคุณล่ะ ในวาระขึ้นปีใหม่ ถ้าขอพรสามประการได้ คุณจะขออะไร

สุวัฒน์ อัศวไชยชาญ
บรรณาธิการบริหารนิตยสาร สารคดี