ฐิติพันธ์ พัฒนมงคล : เรื่อง
เมื่อวันที่ 31 มีนาคม 2569 องค์กรภูมิภาคและสื่อมวลชนจำนวน 10 องค์กร ได้แก่ เชียงรายสนทนา, สำนักข่าวชายขอบ, The Isaan Record, Lanner, Louder, ประชาไท, Sound Isan, Epigram News, Wartani, The Motive รวมทั้งสื่อสาธารณะเพื่อสันติภาพ และ Locals ThaiPBS ได้ร่วมกันออกแถลงการณ์ เรียกร้องให้นักการเมืองและผู้มีอำนาจยุติการฟ้องร้องปิดปากสื่อมวลชน สืบเนื่องจากกรณี สุชาติ ชมกลิ่น สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดชลบุรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ฟ้องหมิ่นประมาท โกวิท โพธิสาร บรรณาธิการภาคภาษาไทยสำนักข่าว เดอะ อีสานเรคคอร์ด (The Isaan Record) เรียกค่าเสียหาย 1 ล้านบาท และฟ้องหมิ่นประมาท หทัยรัตน์ พหลทัพ บรรณาธิการบริหาร เรียกค่าเสียหาย 50 ล้านบาท
“เราขอแสดงความวิตกกังวลอย่างยิ่ง ต่อกรณีการฟ้องร้องสื่อสารมวลชนรายล่าสุด หทัยรัตน์ พหลทัพ บรรณาธิการบริหาร และ โกวิท โพธิสาร บรรณาธิการ ของ The Isaan Record ซึ่งถูกโจทก์รายเดียวกันฟ้องร้องในข้อหาหมิ่นประมาทพร้อมทั้งเรียกค่าเสียหายเป็นจำนวนเงิน 50 และ 1 ล้านบาท ตามลำดับ เนื่องจากการกระทำดังกล่าวมีลักษณะเข้าข่ายการใช้กระบวนการยุติธรรมเพื่อจำกัดการมีส่วนร่วมของสาธารณะหรือที่รู้จักกันในทางสากลว่า Strategic Lawsuit Against Public Participation–SLAPP” เนื้อหาในแถลงการณ์ขององค์กรภูมิภาคและสื่อมวลชนทั้ง 10 องค์กร ระบุว่าการฟ้องร้องลักษณะนี้มิได้เป็นเพียงข้อพิพาทระหว่างบุคคลสาธารณะกับนักข่าวหรือสื่อสารมวลชนทั่วไป แต่สะท้อนถึงความไม่ชอบธรรมในการใช้กฎหมายเป็นเครื่องมือสร้างแรงกดดันให้เกิดความหวาดหวั่น มุ่งหวังให้สื่อมวลชนละเว้นจากการปฏิบัติหน้าที่นำเสนอข่าวสารโดยสุจริต
ก่อนหน้านี้เมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2569 หทัยรัตน์ พหลทัพ ได้รับหมายศาล ที่มีเนื้อหาว่าตนเองถูก สุชาติ ชมกลิ่น อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน และปัจจุบันดำรงตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นโจทก์ฟ้องจากการนำเสนอข่าวเกี่ยวกับขบวนการค้ามนุษย์ กรณีแรงงานไทยเดินทางไปเก็บผลเบอร์รีป่าในต่างประเทศ โดยคำฟ้องมีการระบุความผิดหลายมาตรา รวมทั้งเรียกค่าเสียหาย 50 ล้านบาท
ต่อมาวันที่ 29 มีนาคม 2569 โกวิท โพธิสาร ก็ได้รับหมายศาลอีกคน ทำให้ทั้งบรรณาธิการบริหารและบรรณาธิการภาคภาษาไทยของ The Isaan Record ถูกนักการเมืองคนดังฟ้องทั้งคู่
ทั้งนี้ หากพิจารณาตามวันที่ระบุในหมายศาลจะพบว่า โกวิท โพธิสาร ถูกยื่นฟ้องตั้งแต่วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2569 ก่อนหน้า หทัยรัตน์ พหลทัพ ที่ถูกฟ้องวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2569 หากแต่เอกสารของหทัยรัตน์ถูกส่งมาถึงมือก่อน
สำนักข่าว The Isaan Record ก่อตั้งขึ้นเพื่อนำเสนอข่าวด้านประเด็นสังคม การเมือง สิทธิมนุษยชน และสิ่งแวดล้อม ปัจจุบันดำเนินการมาถึงปีที่ 15 โดยมีศูนย์ดำเนินงานอยู่ที่จังหวัดขอนแก่น ทีมงานประกอบด้วยนักข่าว-นักเขียนอิสระทั้งชาวไทยและต่างประเทศ ล่าสุดสื่อสารเรื่องราวของคนงานหรือแรงงานที่ได้ค่าแรงต่ำจากหลายจังหวัดในภาคอีสานถูกหลอกลวงให้ไปเก็บเบอร์รีป่าในประเทศสวีเดนและฟินแลนด์
ในปี 2566 ผลงานเรื่อง “เจนปรียา จำปีหอม ในความขื่นขมของเบอร์รี” ได้รับรางวัลชมเชยข่าวหรือสารคดีข่าว ประเภทสื่อออนไลน์ จาก แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย และได้รับรางวัลชมเชย รางวัลอิศรา อมันตกุล ประเภทข่าวยอดเยี่ยมจากสื่อออนไลน์ ประจำปี 2566 ทั้งสองรางวัลประกาศผลในปี 2567
ต่อมาภาพยนตร์สารคดีเรื่อง Blood Berries | หมากไม้ ได้รับรางวัลชนะเลิศ ประเภทสารคดีเพื่อสิทธิมนุษยชนยอดเยี่ยม (Best Human rights) จากเทศกาลภาพยนตร์หญิงแห่งมอนทรีออล (Montreal Women Film Festival) เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนผลงานของผู้หญิงในวงการภาพยนตร์และสื่อมวลชน การประกวดได้รับการรับรองจาก Internet Movie Database (IMDb) กำหนดประกาศรายชื่อผู้ชนะอย่างเป็นทางการวันที่ 15 กรกฎาคม 2569 ณ เมืองมอลทริออล ประเทศแคนาดา
“การใช้สิทธิทางกฎหมายด้วยการฟ้องร้องคดีที่มีการเรียกร้องค่าเสียหายที่เป็นตัวเงินจำนวนมากหรือมีลักษณะมุ่งสร้างภาระหรือก่อปัญหายุ่งยากทางกฎหมายให้สื่อมวลชนเกินเลยไปกว่าการแสวงหาความยุติธรรมตามปกติวิสัยของวิญญูชนทั่วไปย่อมส่งผลกระทบในวงกว้างต่อการปฏิบัติหน้าที่โดยสุจริตของสื่อมวลชนในการรักษาประโยชน์สาธารณะ” แถลงการณ์ขององค์กรภูมิภาคและสื่อมวลชนทั้ง 10 องค์กรระบุ
หลักการพื้นฐานของการรับรู้ข้อมูลข่าวสารเพื่อคุ้มครองประโยชน์สาธารณะจากการใช้อำนาจโดยมิชอบ เกี่ยวข้องโดยตรงกับเสรีภาพของสื่อมวลชน กรณีนี้เมื่อผู้ฟ้องคือนักการเมือง ส่วนจำเลยคือสื่อมวลชน ย่อมก่อให้เกิดคำถามสำคัญตามมาว่าต่อจากนี้สื่อมวลชนจะยังทำหน้าที่ตรวจสอบอำนาจทางการเมืองได้เพียงใด
“เราขอเรียกร้องให้บุคคลสาธารณะทั้งหลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองพึงใช้สิทธิทางกฎหมายโดยสุจริตและได้สัดส่วนพอเหมาะแก่การคุ้มครองสิทธิ เสรีภาพและฐานะของตน” เนื้อหาในตอนท้ายของแถลงการณ์ระบุ
“บุคคลสาธารณะที่มีอำนาจหน้าที่ในการบริหารบ้านเมืองสมควรอย่างยิ่งที่จะแสดงความโปร่งใส เปิดรับการตรวจสอบและการวิพากษ์วิจารณ์โดยสุจริต และยิ่งต้องละเว้นจากการใช้กฎหมายเป็นเรื่องมือในการปิดปากผู้ที่วิพากษ์วิจารณ์หรือตรวจสอบตน”
ข่าวอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง
- แถลงการณ์สมาคมสื่อมวลชนขอนแก่น หยุดฟ้องปิดปาก The Isaan Record หยุดใช้กฎหมายกลั่นแกล้งโดยไม่สุจริต
- กสม. แถลงการณ์ขอให้เร่งรัดผลักดันกฎหมายป้องกันการฟ้องปิดปาก (Anti-SLAPP Law) เพื่อคุ้มครองนักสิทธิมนุษยชน-ประชาชน-สื่อมวลชน
- แถลงการณ์คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) เรื่อง ขอให้เร่งรัดผลักดันกฎหมายป้องกันการฟ้องปิดปาก (Anti-SLAPP Law) เพื่อคุ้มครองนักปกป้องสิทธิมนุษยชน ประชาชน และสื่อมวลชน ที่ทำหน้าที่เพื่อประโยชน์สาธารณะ