บ้านหนองแฟบลมหายใจสุดท้ายภายใต้เงาอุตสาหกรรมมาบตาพุด

เรื่องและภาพ : ธีรเมธ เชิดวงศ์ตระกูล
ภายใต้โครงการ Human Made in Rayong ร่วมกับ EPIGRAM, Thai News Pix, ชมรมนักข่าวสิ่งแวดล้อม และ Dot to Dot

ยามค่ำคืนที่แสงไฟจากโรงงานสว่างไสวดุจเมืองสวรรค์ แต่เบื้องล่างคือเพิงพักอันมืดสลัวของชาวประมง เรื่องราวจากเงามืดที่ถูกบดบังภายใต้ความเจริญทางเศรษฐกิจของเมืองแห่งอุตสาหกรรมก้าวหน้า

มาบตาพุด เมืองเล็กๆ ริมฝั่งทะเลในจังหวัดระยองในอดีตที่เคยเงียบสงบ ก่อนจะถูกขับเคลื่อนด้วยคลื่นการพัฒนา จนแปรเปลี่ยนเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมปิโตรเคมีที่ใหญ่ที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และกลายเป็นเสาหลักของเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ที่ผลักดันการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศไทย

ภายใต้อาณาจักรที่ดูยิ่งใหญ่ แม้จะนำความเจริญมาสู่ประเทศ แต่กลับทิ้งซากปรักหักพังและความบอบช้ำไว้เบื้องหลัง เกิดความสูญเสียทางสภาพแวดล้อม ผืนทะเลที่เคยไหลเวียนเลี้ยงชีวิต กลายเป็นอ่างรองรับเศษซากจากสายพานการผลิต

สัตว์ทะเลที่เคยอุดมสมบูรณ์ถูกแทนที่ด้วยขยะอุตสาหกรรมและกลิ่นสารเคมี ก่อพิษร้ายเรื้อรังที่บ่อนทำลายลมหายใจของคนพื้นที่ไปทีละน้อย ไม่นับคราบน้ำมันที่ฉาบเปื้อนลึกในจิตใจของชาวบ้านอย่างไม่อาจลบล้าง

บนผืนดินซึ่งเคยเป็นที่พักพิงและหล่อเลี้ยงครอบครัวมาหลายชั่วอายุคน แปรสภาพเป็นพื้นที่ยุทธศาสตร์ภายใต้ข้อกำหนดทางกฎหมายที่เย็นชา ป้ายประกาศ “ที่ดินสาธารณะ” และ “ห้ามบุกรุก” ตั้งตระหง่านหน้าเพิงพักสังกะสี ดั่งกำแพงล่องหนที่บอกว่า พื้นที่ที่พวกเขาเคยเรียกว่าบ้านไม่มีอีกต่อไป

ภาพความโอ่อ่า ตัวเลขการเติบโตทางเศรษฐกิจของอาณาจักรปิโตรเคมี อาจเป็นสัญลักษณ์ของความสำเร็จบนหน้าประวัติศาสตร์เศรษฐกิจไทย

ทว่าเราอาจต้องหยุดพิจารณาว่า หากความเจริญที่ได้มาต้องแลกด้วยลมหายใจของผู้คนตัวเล็กๆ แล้ว

ปลายทางความรุ่งโรจน์นี้ทิ้งใครไว้ข้างหลังบ้างหรือไม่