จากบรรณาธิการ 271 นึกถึงสืบ นาคะเสถียร

 

sueb-01

1 กันยายนที่ผ่านมา เป็นวันครบรอบวันตายของคุณสืบ นาคะเสถียร อดีตหัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง

เผลอแป๊บเดียว คุณสืบจากโลกนี้ไป ๑๗ ปีแล้ว นับแต่ปี พ.ศ. ๒๕๓๓

วันก่อนมีนักข่าวมาสัมภาษณ์ผมในฐานะที่คุ้นเคยกับคุณสืบมาพอสมควร  คำถามหนึ่งที่นักข่าวถามผมคือ เดี๋ยวนี้ยังมีคนนึกถึงคุณสืบ นาคะเสถียร ในฐานะวีรบุรุษหรือไม่

ผมไม่ตอบคำถาม แต่ย้อนไปถามผู้ช่วยช่างกล้องแต่งกายในชุดฮิปฮอป ว่าเคยได้ยินชื่อบุคคลคนนี้หรือไม่

เด็กหนุ่มวัย ๒๐ ต้นๆ ตอบว่า เคยได้ยินว่าลุงสืบเป็นคนที่อุทิศตัวเองเพื่อปกป้องป่าไม้ของชาติ

จากนั้นผมหันมาถามนักข่าววัย ๓๐ กว่าๆ ด้วยคำถามเดียวกัน

เขาตอบว่า สืบ นาคะเสถียร คือวีรบุรุษของเขามาตลอด  จำได้ว่าตอนที่คุณสืบยิงตัวตายในป่าห้วยขาแข้ง ข่าวนั้นสะเทือนใจผู้คนมาก  แล้วต่อมาได้เกิดกระแสสีเขียว คนหันมาสนใจปัญหาสิ่งแวดล้อมอย่างแพร่หลายรวดเร็ว ก่อนจะค่อยๆ แผ่วจางลงเมื่อประเทศไทยประสบภาวะวิกฤตฟองสบู่แตกในปี พ.ศ. ๒๕๔๐

ภาพที่คนไทยจำคุณสืบได้แม่น มาจากรายการสารคดีส่องโลกของคุณโจ๋ย บางจาก ที่มาถ่ายทำตอนที่คุณสืบในฐานะหัวหน้าโครงการอพยพสัตว์ป่าที่เชี่ยวหลาน กำลังนั่งเรือออกไปช่วยชีวิตสัตว์ป่าที่กำลังจมน้ำตายในอ่างเก็บน้ำของเขื่อน  มีอยู่ตอนหนึ่งคุณสืบพยายามช่วยชีวิตกวางตัวหนึ่งที่ลอยคอด้วยความเหนื่อยอ่อน  พอลากมันขึ้นเรือได้ คุณสืบพยายามปั๊มหัวใจช่วยชีวิตกวางตัวนั้นอย่างสุดกำลัง แต่ก็สายเกินไป

แววตาของคุณสืบในช่วงเวลาที่รู้ว่าไม่สามารถช่วยชีวิตกวางตัวนั้นได้ ผมคิดว่ายังติดตาคนไทยทั้งประเทศ

ส่วนตัวผมเองเชื่อว่า แม้กาลเวลาผ่านไปกว่า ๑๐ ปีแล้ว แต่ชื่อ สืบ นาคะเสถียร ยังเป็นวีรบุรุษของผู้คนจำนวนมาก โดยเฉพาะคนในวงการอนุรักษ์

ชั่วชีวิตนี้คงหายากเต็มทีที่จะมีใครยอมอุทิศตัวตายเพื่อเรียกร้องให้คนสมัยนั้นหันมาให้ความสนใจปัญหาการตัดไม้ทำลายป่า การลักลอบล่าสัตว์ในป่าห้วยขาแข้งพื้นที่ล้านกว่าไร่ ใหญ่โตกว่ากรุงเทพมหานครหลายเท่า

ป่าห้วยขาแข้งในเวลานั้น นอกจากบรรดานักเดินป่า พรานล่าสัตว์แล้ว คงไม่ค่อยมีใครรู้จักมากนัก  แต่เสียงปืนนัดหนึ่งในราวป่า ได้ทำให้ป่าห้วยขาแข้งกลายเป็นป่าที่คนไทยพากันหวงแหนมากที่สุดผืนหนึ่ง

ต่อมาสังคมได้รับรู้ว่า ก่อนเสียชีวิตคุณสืบได้ผลักดันงานทางวิชาการอย่างเข้มข้น เพื่อเสนอต่อยูเนสโกให้เห็นความสำคัญของป่าทุ่งใหญ่นเรศวร-ห้วยขาแข้ง ว่ามีคุณค่าทางด้านนิเวศเพียงใด จนยูเนสโกได้ประกาศให้ป่า ๒ ผืนที่มีเนื้อที่ติดกัน ๓ ล้านกว่าไร่ เป็นมรดกโลกทางธรรมชาติแห่งแรกของประเทศไทย

สืบ นาคะเสถียร เป็นตำนานของคนรักป่าไปอีกนาน

นักข่าวถามผมต่อว่า หากคุณสืบมีชีวิตจนถึงวันนี้ เขาจะเป็นอะไร

หากยังมีชีวิตอยู่ตอนนี้คุณสืบคงจะมีอายุ ๕๘ ปี  ผมคิดว่าหากไม่เป็นอาจารย์สอนหนังสือหรือทำงานวิจัยตามสถาบันการศึกษา แกคงเป็นนักวิชาการอิสระที่เป็นปากเสียงให้แก่ป่าไม้และสัตว์ป่ามากกว่า

ตอนมีชีวิตอยู่ เวลาไปพูดที่ใด คุณสืบมักเริ่มต้นเสมอว่า “ผมขอพูดแทนสัตว์ป่า ที่ไม่มีโอกาสได้พูด”

ส่วนอาชีพรับราชการไม่ต้องพูดถึง คุณสืบคงลาออกไปนานแล้ว เพราะคนอย่างแกเป็นคนส่วนน้อยในระบบราชการไทย  หากรับราชการในกรมป่าไม้ต่อไป ก็ไม่สามารถทำงานตามความมุ่งมั่นของตัวเองได้

ความมุ่งมั่นของคุณสืบมีอย่างเดียวคือ ต้องการรักษาป่าและสัตว์ป่า

สิบเจ็ดปีผ่านไป มีใครสืบทอดความมุ่งมั่นของ สืบ นาคะเสถียร บ้างไหม

วันชัย  ตันติวิทยาพิทักษ์
บรรณาธิการบริหาร

([email protected])

Comments

  1. เพ็ญประภา

    ตอนเด็กๆก็พอจะทราบเรื่องของคุณสืบอยู่บ้าง แต่ยังไม่เข้าใจอะไรๆมากนัก จนตอนที่กระสุนนัดนั้นดังขึ้น ดิฉันซึ่งอายุราวสิบเอ็ดขวบถึงกับช็อค และจำได้ว่าน้ำตาไหล วันที่ 1 กย. ที่จะถึงนี้ก็จะครบ 18ปี ที่คุณสืบจากไป อยากบอกกับดวงวิญญาณคุณสืบ และวีรบุรุษที่ไม่ได้รับการเอ่ยนามทุกท่านว่า สิ่งที่ท่านทำไว้มันจะไม่หายไปไหน เพราะมันได้กลายเป็นแรงบันดาลใจในการดำเนินชีวิตของดิฉันไปแล้ว และดิฉันขอบคุณที่ท่านได้ปลุกจิตสำนึกตรงส่วนนี้ให้แก่ดิฉัน ไม่เช่นนั้นแล้ว ดิฉันพอจะนึกออกว่า ตัวเองจะเลือกดำเนินชีวิตอย่างไร ซึ่งมันเป็นสิ่งที่โง่หาประมาณไม่ได้เลย

    สิ่งที่ทำอยู่คือการมีสติในการใช้ทรัพยากรทุกอย่าง และขอบคุณทุกครั้งที่ระลึกได้ว่าธรรมชาติอันยิ่งใหญ่ ไม่ได้มอบสิ่งนี้ให้แก่เรา เพียงเพราะเราเป็นมนุษย์ หรือเรามีสิทธิในธรรมชาติมากกว่าใคร จงใช้อย่างรู้สำนึกในบุญคุณ เบียดเบียนให้น้อย และตอบแทนให้มาก จบค่ะ

  2. Tawan

    ยังนึกถึงอยู่ครับ อ่านบทความแล้วยังน้ำตาคลอเบ้าอยู่เลย
    และที่ยิ่งสลดใหญ่ก็คือเวลาได้อ่านข่าวว่าพวกนักการเมืองอ้างว่าจะสืบสานเจตนารมณ์ด้วยการให้สัมปทานแก่เอกชนเข้ามาช่วยบริหาร
    ไร้ยางอายจริง

  3. คนไร้นาม

    การที่จะให้คนหันมามีจิตสำนึกอะไร
    ทำไมต้องแลกกับชีวิตคนดี

  4. นาม

    แป๊ปเดียว17ปีผ่านมาแล้วนะ จากความรู้สึกผมเคยได้ยินจากเพลงเพื่อชีวิตว่าคุณ สืบ นาคะเสถียร คือใคร ตัวผมเองนั้นถ้ามีโอกาศผมอยากใช้ชีวิตช่วงที่เหลือของผมสานต่อ อุดมการณ์ อันี้มากเลยเพราะเป็นสิ่งที่น่าชื่นชมมากๆๆเลยครับเพราะวัยเด็กผมเติบโตมาจากป่าเหมือนกันเลยมีความผูกพันกับป่าอยู่ สุดท้ายผมขอคาราวะแด่ คุณ สืบนาคะเสถียร ถ้ามีโอกาศผมอยากไปกราบไหว้ “วีรบุรุษ”สักครั้งหนึ่งในชีวิต.

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.