Smart Patrol Ranger วิทยาการเพื่อ “ชีวิต” ภารกิจผู้พิทักษ์ป่ายุคใหม่

กรกฎาคม 11, 2013 
1


เรื่อง: ฐิติพันธ์ พัฒนมงคล
ภาพ: วิจิตต์ แซ่เฮ้ง, ฐิติพันธ์ พัฒนมงคล

วูบหนึ่งขณะลุยฝ่าเข้าไปในดงไม้แน่นทึบมองหาทางออกไม่พบ “บะกาโบ้” ต้องหยิบมีดพร้าคู่ใจออกมาร่ายรำกรีดกรายฟาดฟันกิ่งไม้ที่ขวางทางอยู่ทุกชั่วขณะ  “ผู้ติดตาม” อย่างเราได้แต่แอบรำพึงอยู่ในห้วงลึกของหัวใจว่าใครกันที่ต้องเข้ามาใช้ชีวิตเสี่ยงภัยเยี่ยงนี้ กับแสงอาทิตย์ที่อ่อนราลงทุกทีกับเรี่ยวแรงที่โถมลงจนแทบหมดสิ้นทุกย่างก้าว กับทางเดินคดเคี้ยวในป่า สถานที่ซึ่งพิกัดบอกทางดูราวสิ่งสมมุติ  หมู่เถาวัลย์น้อยใหญ่ แขนขาของต้นไม้เหมือนคอยฉุดรั้งเราไว้ไม่ให้ก้าวเดินต่อ ไม่เกี่ยวแขนขา ก็ต้องกระหวัดเข้ากับเป้สะพายหลัง ขาตั้งกล้อง หรืออะไรสักอย่างหนึ่ง

ท่ามกลางความอึมครึมกลางหมู่พงรกครึ้มที่รัดล้อมอยู่รอบด้าน สถิติการเดินทางหรือข้อมูลสัตว์ป่าที่สู้อุตส่าห์บันทึกมาด้วยเครื่องจีพีเอสแทบไร้สิ้นความหมาย ภาพถ่ายต้นไม้ใบไม้ที่อยากนำออกมาอวดคนข้างนอกก็เหมือนกัน มันแทบไร้ค่าตราบใดที่เรายังหาทางออกจากที่นี่ไม่สำเร็จ

ในความเงียบสงัดบนทางเดินรกชัฏอันไม่รู้อนาคต หนทางข้างหน้ากลับเปิดโล่งพ้นพันธนาการแห่งต้นไม้ สิ้นสุดบททดสอบไปอีกบทหนึ่ง สิบชีวิตหลุดออกจากแดนสนธยา

บนลานกว้างข้างลำธารพอใช้ประทังชีวิตอย่างน่าพึงใจในค่ำนี้ หัวหน้าชุดลาดตระเวนออกคำสั่ง ปลดสัมภาระลงจากบ่า กำชับให้ทุกคนช่วยกันหุงหาอาหารก่อนสิ้นแสง

สิ้นสุดการรอนแรมอีกวันของหน่วยลาดตระเวน “สมาร์ตพาโทรลเรนเจอร์” นักรบต้นไม้แห่งอุทยานแห่งชาติคลองลาน ผู้คุ้มครองสัตว์ป่า ผู้พิทักษ์ธรรมชาติที่ไม่เคยป่าวร้องบอกใคร

 

ภารกิจ !

จากหัวน้ำตกคลองลาน ปีกซ้ายของจังหวัดกำแพงเพชร มองย้อนแสงตะวันกลับไปในมุมก้ม ๔๕ องศาจะเห็นจุดตั้งต้นลาดตระเวนวันนี้ — อาคารสำนักงานอุทยานแห่งชาติคลองลาน บ้านพักนักท่องเที่ยว สนามหญ้าสีเขียวแทรกตัวอยู่ในเขตหุบเขาแคบ  ลำห้วยสายเล็กไหลแยกจากน้ำตกคลองลาน เขาทางซ้ายมือมีรูปทรงตรงตามชื่อว่าเขาหัวช้าง ตรงข้ามกันคือเขาแหลม  ดวงตะวันทอแสงมาจากหลังเขาลูกนี้

หลังเคารพธงชาติ แผนที่เดินป่าถูกม้วนเก็บไว้กลางหลังของ บะกาโบ้ มณีกัณฑ์ริยะ ปกาเกอะญอร่างสันทัดผู้จะพูดเท่าที่จำเป็น  แผนที่นี้ถูกตีตารางเป็นช่องกริด (grid) มาตราส่วนในแต่ละกริดเท่ากับ ๑ กิโลเมตร

“จากเหนือลงใต้เราจะเดินป่าประมาณ ๑๕ กิโลเมตร” สมหมาย ขันตรี หัวหน้าชุดลาดตระเวนหันมาบอกเรา  ระยะทางเท่านั้นกับเวลา ๓ วันในป่าดูไม่น่าหนักใจ  คงพูดอย่างนั้นได้เต็มปากหากความจริงไม่ปรากฏเอาภายหลังว่า ระยะทางคลาดเคลื่อนไปไม่น้อย พี่สมหมายบอกเราอย่างคนเข้าใจสภาพทางภูมิศาสตร์ของผืนป่าว่า พิกัดบนหน้ากระดาษอันราบเรียบใช้บอกระยะทางอย่างแม่นยำไม่ได้  เนินเขาสูงสลับสล้าง ทางเดินสูง ๆ ต่ำ ๆ อย่างคลื่นใต้น้ำจะบวกเพิ่มระยะทางเข้าไปอีกหลายกิโลเมตร

หลังทบทวนเส้นทางเดินลาดตระเวนเสร็จเป็นครั้งสุดท้าย ชายฉกรรจ์ ๘ คน ในนาม “สมาร์ตพาโทรลเรนเจอร์” (Smart Patrol Ranger) หรือเจ้าหน้าที่ลาดตระเวนเชิงคุณภาพ สายตรวจส่วนกลางของอุทยานแห่งชาติคลองลาน ก็ได้เริ่มปฏิบัติภารกิจส่วนงานป้องกันและปราบปรามอีกครั้งหนึ่ง

ในมือแต่ละคนถือกระบอกปืน กลางหลังคือสัมภาระยังชีพในป่า เครื่องแบบที่แยกพวกเขาออกจากเจ้าหน้าที่ทหารคือชุดลายพรางรูปนกกับต้นไม้ ลวดลายที่หากไม่เข้ามาสังเกตใกล้ ๆ ก็คงไม่เห็น  กับอีกสิ่งหนึ่งที่เป็นจุดสังเกตคือเครื่องบันทึกพิกัดภูมิศาสตร์–จีพีเอส รวมทั้งใบรายงานผลการลาดตระเวนซึ่งเนื้อในแบ่งออกเป็นแบบฟอร์มรายงานถึงสัตว์ที่พบ ความผิดปรกติของสัตว์ เช่น สัตว์ป่วย สัตว์ตาย ซากสัตว์ รหัสซาก ปัจจัยด้านนิเวศวิทยา รวมถึงจุดสังเกตในป่าที่ลงรายละเอียดถึงตำแหน่งโป่งดิน โป่งน้ำ ต้นยวนผึ้ง รังผึ้งร้าง ต้นไทร ผลสุก-ไม่สุก-ไม่มีผล ฯลฯ  มิพักต้องพูดถึงอีกหนึ่งภารกิจในการติดตั้งกล้องดักถ่ายภาพสัตว์ป่าที่เพิ่งเสร็จเรียบร้อยไปก่อนหน้านี้

ข้อมูลที่ได้จะถูกรวบรวมนำมาจัดทำระบบฐานข้อมูล เพื่อบริหารจัดการพื้นที่อนุรักษ์ตามหลักการลาดตระเวนเชิงคุณภาพหรือ “สมาร์ตพาโทรล” (Smart Patrol) โดยมีโปรแกรมมิสต์ (MIST-Management Information System) เป็นโปรแกรมช่วยจัดเก็บข้อมูลจากการลาดตระเวน แล้วประมวลผลออกมาในรูปของตัวเลข แผนที่เส้นทางการเดินลาดตระเวน และปัจจัยคุกคาม  ปัจจุบันระบบฐานข้อมูลนี้ได้ถูกนำมาใช้พัฒนาการลาดตระเวนในพื้นที่อนุรักษ์ของประเทศต่าง ๆ แล้วทั้งในทวีปแอฟริกาและในภูมิภาคเอเชีย




ผู้ดูแล และลงข้อมูลประจำเวบไซต์ sarakadee.com



Pages: 1 2 3 4





  • birdy

    สุดยอดเลยครับ ขอให้เจ้าหน้าที่และพี่ทีมงานทุกคนมีความสุขตลอดไปนะครับ


หน้า: 1 2 3 4

อังคาร-เก็บตกจากลงพื้นที่ บางเรื่องที่ไม่ได้เขียนลงสารคดี...จากการลงพื้นที่ภาคสนาม ส่วนหนึ่งของหลักสูตร Smart Patrol Ranger ณ อุทยานแห่งชาติคลองลาน นอกจากนำเทคโนโลยีสมัยใหม่มาใช้ลาดตระเวนป่า สิ่งสำคัญยังเป็นการสร้างความแข็งแกร่งทั้งทางร่างกาย และจิตใจให้กับผู้พิทักษ์ป่า (ภาพ : ฐิติพันธ์ พัฒนมงคล)
อังคาร-เก็บตกจากลงพื้นที่ บางเรื่องที่ไม่ได้เขียนลงสารคดี...จากการลงพื้นที่ภาคสนาม ปลาสดๆ จากป่าชายเลนและคลองตูหยง ขุมทรัพย์น้ำกร่อยแห่งทะเลเทพา (ภาพ : ฐิติพันธ์ พัฒนมงคล) ชายหาดปากบาง อำเภอเทพา จังหวัดสงขลา จะกลายเป็นที่ตั้งโรงไฟฟ้าถ่านหิน ๒,๒๐๐ เมกกะวัตต์
ฐิติพันธ์ พัฒนมงคล : เรื่อง กิจกรรมจุดเทียนรำลึก สืบ นาคะเสถียร ณ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง จังหวัดอุทัยธานี จัดขึ้นทุกปีคืนวันที่ ๓๑ สิงหาคม (ภาพ :
สารคดีทำปกสืบ นาคะเสถียร 3 ปก ครั้งแรกในฉบับที่ 68 ตุลาคม 2533 1 เดือนหลังการจากไปของสืบ ฉบับ 186 ในวาระครบ 10 ปี
สืบ นาคะเสถียร กำลังรับการเจิมหน้าผาก ตามพิธีการต้อนรับอาคันตุกะแบบฮินดู โดยควาญช้างเมื่อครั้งที่ไปประชุมเชิงปฏิบัติการศึกษาสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดใหญ่ ณ อุทยานแห่งชาติจิตตวัน ประเทศเนปาล 27 มกราคม-27 กุมภาพันธ์ 2533 ภาพปกโดย : เบลินดา

ปิดโหมดสีเทา