ขยะในท้องวาฬ เมื่อพลาสติกพิฆาตอยู่ในท้องทะเลไทย บทความพิเศษเนื่องในวันมหาสมุทรโลก ๘ มิถุนายน

มิถุนายน 8, 2018 
0


ฐิติพันธ์ พัฒนมงคล : เรื่อง

เจ้าหน้าที่เร่งช่วยเหลือวาฬนำร่องครีบสั้นว่ายหลงเข้ามาในคลองนาทับ ตำบลนาทับ อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา (ภาพ : ThaiWhales)

องค์การสหประชาชาติประกาศให้วันที่ ๘ มิถุนายนของทุกปี (นับตั้งแต่ปี พ.ศ.๒๕๕๒ / ค.ศ.๒๐๐๙) เป็น “วันมหาสมุทรโลก” (World Oceans Day) เพื่อให้ผู้คนตระหนักถึงความสำคัญของมหาสมุทร ปลุกจิตสำนึกดูแลเอาใจใส่แหล่งน้ำ

มหาสมุทร ท้องทะเล และแหล่งน้ำมีความสำคัญ นอกจากผิวโลกจะประกอบด้วยผิวน้ำถึง ๓ ใน ๔ ส่วนแล้วกว่าร้อยละ ๗๐ ของก๊าซออกซิเจนในธรรมชาติยังมาจากสาหร่ายเซลล์เดียวหรือแพลงตอนของพืชที่ลอยอยู่ในน้ำทะเล

ซากสัตว์ทะเลเกยตื้นตามชายหาดไม่ว่าฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิก แอตแลนติก บ่อยครั้งพบขยะพลาสติกในช่องท้อง

ข่าวเศร้าเรื่องการพบสัตว์ทะเล อาทิ วาฬ เกยหาดเป็นสิ่งที่เราได้ยินได้ฟังกันมานาน

ก่อนหน้าประกาศวันมหาสมุทรโลก ๑ ปี คือปี พ.ศ.๒๕๕๑ / ค.ศ.๒๐๐๘ ที่แคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา มีผู้พบวาฬนอนตายบนชายหาดฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิก ในช่องท้องมีกระเป๋าพลาสติก เชือก ตาข่ายจับปลา ฯลฯ ที่มีน้ำหนักรวมกันประมาณ ๒๐๔ กิโลกรัม

ในปี พ.ศ.๒๕๕๖ / ค.ศ.๒๐๑๓ ทางตอนใต้ของสเปน พบซากวาฬสเปิร์มหรือวาฬหัวทุย (Sperm whale) ความยาว ๑๐ เมตร เกยตื้นหาดฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติก ในช่องท้องมีขยะพลาสติกทั้งกระเป๋า สายยาง แผ่นพลาสติก กระป๋องสเปรย์ เชือก ฯลฯ จำนวน ๕๙ ชิ้น น้ำหนักประมาณ ๑๗ กิโลกรัม

ในปีเดียวกันยังพบซากวาฬสเปิร์มความยาว ๑๓.๕ เมตร ตายปริศนาทางตอนเหนือของเนเธอร์แลนด์ ในช่องท้องมีขยะพลาสติกจำนวนมาก

วาฬสเปิร์มเป็นวาฬที่มีฟันขนาดใหญ่ พวกมันน่าจะคิดว่าขยะพลาสติกและข้าวของเครื่องใช้ที่ล่องลอยไม่ย่อยสลายในห้วงสมุทรเป็นอาหาร จึงตั้งใจกินเข้าไปจนเกิดการอุดตันอวัยวะภายใน

ผลชันสูตรซากวาฬนำร่องครีบสั้นที่ว่ายหลงเข้ามาในคลองนาทับ พบขยะจำพวกพลาสติก ๘๕ ชิ้น โดยเฉพาะถุงพลาสติกแทบทุกขนาด น้ำหนักรวม ๘ กิโลกรัม (ภาพ : ThaiWhales)

การทิ้งขยะลงสู่แหล่งน้ำหรือทิ้งบนบกแล้วเล็ดรอดลงสู่แหล่งน้ำเป็นปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เราได้ยินได้ฟังกันมานาน หากแต่การรับรู้ว่าปัญหาอยู่ใกล้ตัวที่สุดน่าจะเพิ่งเกิดขึ้นเมื่อไม่กี่วันมานี้เอง

วันที่ ๒๘ พฤษภาคม ๒๕๖๑ วาฬนำร่องครีบสั้นตัวหนึ่งว่ายหลงเข้ามาในคลองนาทับ ตำบลนาทับ อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา ชาวบ้านในพื้นที่รวมทั้งเจ้าหน้าที่ศูนย์วิจัยและพัฒนาทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งอ่าวไทยตอนล่าง จ.สงขลา และทีมสัตวแพทย์ของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งเร่งเข้าช่วยเหลือ

วาฬนำร่องครีบสั้น (Short-finned pilot whale) เป็นวาฬที่อาศัยรวมกันเป็นฝูงใหญ่ในทะเลเปิดโซนเขตร้อน มักพบตามร่องน้ำลึกและไหล่ทวีป วาฬน้ำร่องครีบสั้นซึ่งว่ายหลงเข้ามาในคลองนาทับตัวนี้มีลักษณะผ่ายผอม ลมหายใจมีกลิ่นเหม็น การลอยตัวในน้ำผิดปรกติและไม่ยอมกินอาหาร

เมื่อเจ้าหน้าที่เก็บเลือดและก้อนเนื้อตามลำตัวมาตรวจก็พบว่ามีการติดเชื้อในกระแสเลือดและระบบทางเดินหายใจรวมทั้งมีภาวะขาดน้ำ จึงให้ยาและสารอาหารทางหลอดเลือด เมื่อเห็นว่าน้ำในคลองนาทับขุ่นและเชี่ยว ไม่เหมาะต่อการปฐมพยาบาลจึงเคลื่อนย้ายวาฬมายังหาดบ้านปึก

วันที่ ๑ มิถุนายน ๒๕๖๑ วาฬเกิดอาการชัก เกร็ง และดิ้นอย่างรุนแรง สำรอกพลาสติกออกมา ๔-๕ ชิ้น ไม่นานก็เสียชีวิต พยายามกู้ชีพก็ไม่สำเร็จ

ผลชันสูตรพบขยะจำพวกพลาสติกในส่วนต้นของกระเพาะอาหาร ๘๕ ชิ้น มีทั้งแผ่นพลาสติก ห่อขนม ถุงพลาสติกหรือถุงก๊อบแก๊บแทบทุกขนาด น้ำหนักรวม ๘ กิโลกรัม

ซากเต่าตนุตายปริศนาบนชายหาดเกาะหมู อำเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี ภาพถ่ายระหว่างกิจกรรมเก็บขยะบนชายหาดของกลุ่ม Mahasamut patrol Thailand (ภาพ : ฐิติพันธ์ พัฒนมงคล)

ขยะพลาสติกรวมทั้งขยะอื่นๆ ที่ย่อยสลายยากเป็นสาเหตุให้สัตว์น้ำเสียชีวิต

สันนิษฐานว่าเมื่อขยะพลาสติกลอยอยู่ในน้ำ ลักษณะของมันอาจคล้ายกับแมงกะพรุนหรืออาหารอื่นๆ ตามธรรมชาติของสัตว์ทะเล เมื่อสับสนหรือเข้าใจผิดว่าเป็นอาหารจึงกินเข้าไป

ไม่เฉพาะสัตว์ทะเลขนาดใหญ่อย่างวาฬ ภายในท้องของซากสัตว์ทะเลอื่นๆ อาทิ เต่าตนุก็พบขยะ คือ หนังยาง เชือกฟาง เชือกไนลอน ฯลฯ

ขยะพลาสติกชิ้นใหญ่เมื่อแตกออกเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อย สัตว์น้ำที่มีขนาดเล็กลงไปก็จะเก็บกิน เมื่อสัตว์น้ำที่กินเจ็บป่วยจนไม่สามารถออกอาหารเองได้ตามวิถีทางธรรมชาติ ก็จะยิ่งกินขยะพลาสติกเข้าไปจนอาการทรุด และตายในที่สุด

ความตายของสัตว์ทะเลบอกให้เรารู้ว่าทุกการกระทำของมนุษย์ส่งผลต่อสิ่งมีชีวิตในแหล่งน้ำ ไม่เว้นกระทั่งวาฬหรือเต่าที่อาศัยอยู่ในห้วงมหาสมุทรอันห่างไกล

เก็บตก บางเรื่องที่ไม่ได้เขียนลงสารคดี จากการลงพื้นที่ภาคสนาม รถขยะที่เราเห็นชนชินตา ถ้าสังเกตจะพบว่ามีถุงแยกประเภทขยะแขวนอยู่รอบคันรถ “ทำไมไม่แยกขยะ ?” หากถามคนทั่วไปว่าทำไมไม่คัดแยกขยะก่อนทิ้ง ปล่อยให้เศษอาหาร พลาสติก อลูมิเนียม แก้ว กระดาษ ฯลฯ ปะปนกันในถัง
หลายปีก่อน โศรยา เพฑูรย์สิทธิชัย หรือ “เซย์ระ” ยังเป็นสาวน้อยลูกครึ่งไทยญี่ปุ่น เธอได้แสดงในภาพยนตร์เรื่อง “สุดเขตสเลดเป็ด” ที่มี “เป้ อารักษ์” เป็นพระเอก รวมทั้งมีโอกาสถ่ายโฆษณาและเป็นแดนเซอร์ เธอพบว่าความฝันของเธอคือการเข้าคณะบัลเล่ต์ การเข้าวงการโมเดลแฟชั่น
ผลงานจากค่ายสารคดี ครั้งที่ 14 งานเขียนและงานภาพดีเด่น กุลณัฐ จิระวงศ์อร่าม : เรื่อง ณภัทร เวชชศาสตร์ : ภาพ โลก     



ผู้ดูแล และลงข้อมูลประจำเวบไซต์ sarakadee.com








ใส่ความเห็น

อีเมล์ของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

เก็บตก บางเรื่องที่ไม่ได้เขียนลงสารคดี จากการลงพื้นที่ภาคสนาม รถขยะที่เราเห็นชนชินตา ถ้าสังเกตจะพบว่ามีถุงแยกประเภทขยะแขวนอยู่รอบคันรถ “ทำไมไม่แยกขยะ ?” หากถามคนทั่วไปว่าทำไมไม่คัดแยกขยะก่อนทิ้ง ปล่อยให้เศษอาหาร พลาสติก อลูมิเนียม แก้ว กระดาษ ฯลฯ ปะปนกันในถัง
หลายปีก่อน โศรยา เพฑูรย์สิทธิชัย หรือ “เซย์ระ” ยังเป็นสาวน้อยลูกครึ่งไทยญี่ปุ่น เธอได้แสดงในภาพยนตร์เรื่อง “สุดเขตสเลดเป็ด” ที่มี “เป้ อารักษ์” เป็นพระเอก รวมทั้งมีโอกาสถ่ายโฆษณาและเป็นแดนเซอร์ เธอพบว่าความฝันของเธอคือการเข้าคณะบัลเล่ต์ การเข้าวงการโมเดลแฟชั่น
ผลงานจากค่ายสารคดี ครั้งที่ 14 งานเขียนและงานภาพดีเด่น กุลณัฐ จิระวงศ์อร่าม : เรื่อง ณภัทร เวชชศาสตร์ : ภาพ โลก