ชื่อ(เรื่อง)นั้นสำคัญไฉน

มิถุนายน 18, 2018 
0


ชื่อ(เรื่อง)นั้นสำคัญไฉน

วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี


คงไม่ใช่แต่งานสารคดี เรื่องแต่งก็คงไม่ต่างกัน ที่ต่างยอมรับว่าชื่อเรื่องว่าเป็นเสน่ห์อย่างแรกของงานเขียน

เป็นข้อที่ ๑ ใน ๔ ข้อโครงสร้างงานเขียน

ถ้าเทียบกับโครงสร้างบ้าน คงต้องเปรียบว่าเป็นประตูหน้าบ้านกระมัง

เป็นบานประตูที่หันหน้าหาผู้อ่านอย่างท้าทาย ว่าจะเปิดเข้าสู่ภายในหรือไม่

ชื่อเรื่องจึงเป็นข้อแรกที่ต้องใส่ใจให้ความสำคัญ

เป็นวรรคหนึ่ง หรือวลีเดียว เป็นจุดเล็กๆ สั้นๆ แต่มีผลยาวไกลไปถึงตัวเรื่อง ว่าจะได้รับความสนใจหรือเปิดอ่านเนื้อในหรือไม่

นักเขียนจึงต้องจริงจังตั้งใจกับการตั้งชื่อเรื่อง

มีสูตรการตั้งชื่อเรื่อง แต่ผมขอไม่ยกสูตรมาชวนท่องจำ เพียงแต่จะลองเอาวิธีการที่เคยใช้ มาแบ่งปันสู่กันเป็นแนวทางเบื้องต้น

  • คิดชื่อเรื่องจากจังหวะคำ หรือจำนวนคำ อาจลองจาก ๓-๔ คำ

ก่อกองทราย ก่อนฟ้าสาง เข้าคลุกแมว บ้านดวงใจ ปูนปิดทอง ฟ้าบ่กั้น ม้าก้านกล้วย อยู่กับยาง ถกเขมร จีนจับใจ ที่เกิดเหตุ

วัยฝันวันเยาว์ น้ำใสใจจริง เพียงความเคลื่อนไหว เฝ้าไร่ไล่นก ระบำค้อนเคียว ฝ่าข้าความบ้า สนิมดอกไม้ อีสานบ้านเฮา

เพียงมีข้อคำนึงที่สำคัญว่า ชื่อเรื่องสารคดีนั้น อ่านชื่อเรื่องแล้วต้องให้พอรู้เนื้อหาว่าเป็นเรื่องอะไร

  • ใช้ “จาก, สู่, ใน, ที่” ระบุพิกัด สถานที่ จุดหมาย ก็ดึงดูดความสนใจได้

บรูด้าที่บ่อนอก ศานติในเรือนใจ ไปเป็นเจ้าชายในแคว้นศัตรู ยังมีดอกไม้ในอรุณ เดียวดายใต้ภูเขาน้ำแข็ง รถเที่ยวสุดท้ายจากตองยี สัญจรสู่สาละวัน-ถนนธงชัย จดหมายจากปัตตานี

  • ความขัดแย้งปลุกคนอ่านให้ตื่นเต้นได้เสมอ และจะเอาความขัดแย้งมาเป็นชื่อเรื่องก็ได้

ด้วยการใช้ “และ” มาเชื่อมประเด็นที่ขัดแย้งหรือเสริมส่งกัน

รุ่งอรุณหรือสนธยาของหมอยาและหมู่บ้านงูจงอาง หัวเราะและน้ำตาในทุ่งกุลาร้องไห้ สายน้ำและความทรงจำ สงครามและสันติภาพ

  • เอากลุ่มคำมาเป็นชื่อเรื่อง

๖ ตุลา น้ำตา สาละวัน, ไร่ข้าว หนาวละอองฝน และทุ่งขุนเขา, สายน้ำ หมู่บ้าน ทางธาร และวิถีโลกป่า, ท้องทะเล ใต้ธรณี ความเค็มในตัวคน

  • หยิบคำหลัก หรือชื่อหลัก มาเป็นชื่อเรื่องได้เลย เพียงแต่ใส่ “ : “ แล้วเพิ่มคำขยาย

Home School : โลกกว้างกวาห้องเรียน, แก่งคอย : ผู้คน ขุนเขา ใต้เงาหมอกควัน, พริก : เผ็ด สวย ดุ มีรอยยิ้มในคราบน้ำตา, พระไตรปิฎก : มีอะไรในตะกร้าทั้งสาม

เหล่านี้เป็นเคล็ดวิธีเบื้องต้นบางข้อ ในอีกหลายๆ ข้อ

และไม่มีหลักเกณฑ์ที่แน่นอนตายตัวว่าต้องตั้งชื่อก่อนหรือหลังเขียนเรื่อง บางทีชื่อเรื่องอาจแวบขึ้นในหัวเราตั้งแต่ตอนเก็บข้อมูลอยู่ในพื้นที่ก็ได้ หรือหากต้องมาคิดเฟ้นภายหลัง ก็ให้คำนึงถึงความสำคัญ ๒ ข้อ

อย่างแรกให้เป็นกลุ่มคำ หนึ่งประโยคหรือวลีเดียว สั้นกระชับ อ่านแล้วรู้ว่าเป็นเรื่องอะไร

และจะดียิ่งขึ้นหากชื่อเรื่องนั้นสละสลวย มีความสวยงามทางวรรณศิลป์ด้วย

ลองฝึกลองใช้ก็อาจได้ชื่อเรื่องสารคดีดีๆ


veeวีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง

นักเขียนประจำกองบรรณาธิการ นิตยสาร สารคดี ที่มีผลงานตีพิมพ์ทั้งในนิตยสาร และตีพิมพ์รวมแล่มมากมาย อาทิ แผ่นดินนี้ที่อีกฟากเขา และแสงใต้ในเงามรสุม และ อีสานบ้านเฮา

    วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี หลังจากผู้ผ่านการคัดเลือกเข้ารอบสัมภาษณ์จำนวน ๑๐๐ คน ได้มาพูดคุยทำความรู้จักกันไปเมื่อสุดสัปดาห์ก่อน ตอนนี้ค่ายสารคดี ปี ๒๕๖๒ ได้สมาชิกตัวจริงครบเต็มจำนวนที่ค่ายสามารถรองรับได้แล้ว รวม
    วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี ภาพ : กฤต พรพิชิตภัย ค่ายสารคดี ประจำปี ๒๕๖๒ เป็นรุ่นที่ ๑๕
    วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี ในการทำสารคดีอาจมีบ่อยครั้งที่ผู้เขียนไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลได้ดังใจ แต่หากเข้าใจเรื่องกลุ่มข้อมูลและเคล็ดวิธีที่จะได้มา ข้อจำกัดก็ไม่ใช่ปัญหาอีกต่อไป อย่างในงานพระราชพิธีบรมราชาภิเษก เป็นไปได้น้อยมากที่นักเขียนสารคดีจะมีโอกาสได้เข้าสู่พื้นที่ชั้นใน หรือหากแม้ขออนุญาตเข้าไปได้ ก็ต้องอยู่ติดพื้นที่จนเสียโอกาสที่จะได้สัมผัสบรรยากาศในภาพกว้าง ข้อติดขัดเงื่อนไขที่ทำให้ไม่อาจเข้าถึงพื้นที่บางส่วน จะไม่ใช่อุปสรรคของนักเขียนหากเราตระหนักว่างานสารคดีสามารถพึ่งพาข้อมูลอ้างอิงได้ส่วนหนึ่ง



ผู้ดูแล และลงข้อมูลประจำเวบไซต์ sarakadee.com








ใส่ความเห็น

อีเมล์ของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

    วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี หลังจากผู้ผ่านการคัดเลือกเข้ารอบสัมภาษณ์จำนวน ๑๐๐ คน ได้มาพูดคุยทำความรู้จักกันไปเมื่อสุดสัปดาห์ก่อน ตอนนี้ค่ายสารคดี ปี ๒๕๖๒ ได้สมาชิกตัวจริงครบเต็มจำนวนที่ค่ายสามารถรองรับได้แล้ว รวม
    วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี ภาพ : กฤต พรพิชิตภัย ค่ายสารคดี ประจำปี ๒๕๖๒ เป็นรุ่นที่ ๑๕
    วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี ในการทำสารคดีอาจมีบ่อยครั้งที่ผู้เขียนไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลได้ดังใจ แต่หากเข้าใจเรื่องกลุ่มข้อมูลและเคล็ดวิธีที่จะได้มา ข้อจำกัดก็ไม่ใช่ปัญหาอีกต่อไป อย่างในงานพระราชพิธีบรมราชาภิเษก เป็นไปได้น้อยมากที่นักเขียนสารคดีจะมีโอกาสได้เข้าสู่พื้นที่ชั้นใน หรือหากแม้ขออนุญาตเข้าไปได้ ก็ต้องอยู่ติดพื้นที่จนเสียโอกาสที่จะได้สัมผัสบรรยากาศในภาพกว้าง ข้อติดขัดเงื่อนไขที่ทำให้ไม่อาจเข้าถึงพื้นที่บางส่วน จะไม่ใช่อุปสรรคของนักเขียนหากเราตระหนักว่างานสารคดีสามารถพึ่งพาข้อมูลอ้างอิงได้ส่วนหนึ่ง