เรื่องเด่นประจำ สารคดี ฉบับที่ 401 กรกฎาคม 2561

กรกฎาคม 31, 2018 
0


พระไตรปิฎก 

ผ่านกาลเวลามา ๒,๐๐๐ กว่าปี เป็นข้อพิสูจน์ว่าพระไตรปิฎกคือหนังสือเก่าแก่ที่สุดเล่มหนึ่งของโลก เป็นคัมภีร์หลักในพระพุทธศาสนาที่ไม่ได้มีแต่คำสอน หากยังรวมถึงเหตุการณ์ ประวัติศาสตร์ สังคมในยุคพุทธกาลไว้ด้วย

การอ่านพระไตรปิฎกจึงย่อมได้อะไรนอกเหนือไปจากหลักธรรมคำสอนซึ่งเป็นหัวใจหลัก โดยนับได้ว่าเป็นแหล่งศึกษาค้นคว้าของผู้ใฝ่ความรู้ได้อย่างหนักแน่น
แต่อาจด้วยความเป็นพระคัมภีร์ หรือด้วยความหนาถึง ๔๕ เล่ม ทำให้พระไตรปิฎกกลายเป็นหนังสือที่ถูกเก็บไว้ในตู้หรือขึ้นหิ้งบูชา มากกว่าเป็นหนังสือหัวเตียงของทุกครอบครัว

สารคดี ฉบับเข้าพรรษา ๒๕๖๑ นำเสนอเรื่องราวของพระไตรปิฎกโดยสังเขป ตั้งแต่เส้นทาง ความเป็นมา และเนื้อหาสาระสำคัญเป็นเบื้องต้นแบบย่นย่อ เผื่อว่าอาจเป็นการจุดประกายหรือให้แรงบันดาลใจในการไปอ่านพระไตรปิฎกฉบับย่อหรือฉบับ ๔๕ เล่มกันต่อไป

ตามรอยอภิธรรม พระสัทธัมมโชติกะ

ในหมู่ผู้สนใจพระอภิธรรมย่อมรู้จัก “อภิธรรมโชติกะวิทยาลัย” มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในฐานะศูนย์กลางการศึกษาพระอภิธรรมในเมืองไทยยุคปัจจุบัน

และในหมู่นักอภิธรรมย่อมรู้จักนาม “พระอาจารย์โชติกะ” ผู้เป็นที่มาของชื่อสถาบัน

ศิษย์รุ่นหลังรับรู้ว่าท่านเป็นพระพม่าที่มีศรัทธามั่นคงในพระพุทธศาสนาถึงขั้นตัดนิ้วก้อยถวายเป็นพุทธบูชา

แต่แทบไม่มีใครรู้ความเป็นมาและชาติภูมิของท่าน

กระทั่งใกล้วาระ ๑๐๐ ปี ชาตกาลของท่าน คณะศิษย์กลุ่มหนึ่งออกติดตามรอยธรรมของพระอาจารย์ ซึ่งถือเป็นครั้งแรกของการบันทึกประวัติพระอาจารย์สัทธัมมโชติกะ ธัมมาจริยะ อย่างเป็นระบบ รวมทั้งถือได้ว่าเป็นประวัติศาสตร์หน้าหนึ่งของวงการศึกษาพระอภิธรรมในไทย

ตามรอยพระถังซำจั๋ง

คนไทยรู้จักพระถังซำจั๋งจากวรรณกรรมเรื่อง ไซอิ๋ว ตำนานการผจญภัยที่มีทั้งเทพเจ้า ภูตผีปีศาจ และบรรดาลูกศิษย์ที่สำแดงเดชวุ่นวายโกลาหลอย่างเห้งเจีย ตือโป้ยก่าย และซัวเจ๋ง

ตามประวัติศาสตร์จีน พระถังซำจั๋งเป็นบุคคลที่มีตัวตนอยู่จริง

พระถังซำจั๋งมีนามเดิมก่อนออกบวชว่า เฉินเหว่ย เกิดใน ค.ศ. ๖๐๒  เมื่อบวชแล้วได้รับสมณฉายาว่า “เสวียนจ้าง” แปลว่า ลึกซึ้ง ยิ่งใหญ่

ส่วน “พระถังซำจั๋ง” เป็นชื่อที่ยกย่องท่านว่าเป็น “พระไตรปิฎกแห่งราชวงศ์ถัง”

เหตุใดพระถังซำจั๋งจึงเดินทางจากบ้านเกิดเมืองนอนเพื่อไปอัญเชิญพระไตรปิฎกจากอินเดียกลับมาเมืองจีน

ท่านต้องเดินทางฝ่าเส้นทางทุรกันดารเหมือนในตำนาน ไซอิ๋ว หรือไม่ ยากลำบากแค่ไหน

และด้วยคุณูปการใดท่านจึงได้รับการยกย่องว่าเป็นพระไตรปิฎกแห่งราชวงศ์ถัง

พบคำตอบในสารคดีพิเศษฉบับนี้ ตามรอยพระถังซำจั๋ง บุรุษผู้โลกลือเลื่องในความเพียรมายาวนานเกือบ ๑,๔๐๐ ปี

สำหรับลูกหลานจีนส่วนใหญ่ น่าจะคุ้นเคยกับนิทาน ไซอิ๋ว โดยเฉพาะตัวเอกน่ารักน่าชังอย่างเห้งเจียหรือซึงหงอคง เจ้าแห่งลิงที่มีฤทธิ์เดชสารพัด จนแม้แต่บรรดาเทพเจ้าน้อยใหญ่บนสรวงสวรรค์ยังเอาไม่อยู่ ไซอิ๋ว เป็นวรรณกรรมจีนที่แต่งขึ้นเมื่อราว ๕๐๐ ปีก่อน จินตนาการต่อเติมขึ้นจากเรื่องราวของบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์ คือพระถังซำจั๋งหรือพระเสวียนจ้าง ซึ่งมีชีวิตอยู่ก่อนเกิดบทประพันธ์ถึง ๙๐๐ ปี เหตุการณ์ที่พระเสวียนจ้างเดินทางฝ่าดินแดนทุรกันดารไปอัญเชิญพระไตรปิฎกที่อินเดียนั้นเกิดขึ้นจริง แต่ใน ไซอิ๋ว เสริมแต่งเรื่องให้สนุกสุดพิสดาร โดยพระถังซำจั๋งมีลูกศิษย์เป็นสัตว์สามตัวร่วมทางไปด้วย คือ เห้งเจีย - ลิง  ตือโป้ยก่าย - หมู  ซัวเจ๋ง - ปลา  ในระหว่างทางต้องพบปีศาจร้ายต่าง ๆ ที่หมายจับพระถังซำจั๋งมากินเนื้อเป็นยาอายุวัฒนะ นอกจากจะอ่านเป็นนิทานสนุกสนานสำหรับเด็กแล้ว ไซอิ๋ว ยังได้รับการตีความว่าซ่อนปริศนาการบรรลุธรรมเอาไว้ ความนัยที่อาจเคยได้ยินกันคือ ตือโป้ยก่าย ซัวเจ๋ง และเห้งเจีย เป็นตัวแทนของศีล สมาธิ และปัญญา (ตามลำดับ) หรือไตรสิกขา ซึ่งเป็นวิถีของการหลุดพ้น แต่ก็ยังมีการวิเคราะห์ตีความอื่น ๆ อีก คำอธิบายหนึ่งบอกว่าการเดินทางของพระถังซำจั๋งและลูกศิษย์ คือความพยายามเจริญสติตื่นรู้อยู่ทุกขณะ ซึ่งเป็นหนทางที่ยากเย็นแสนเข็ญ แต่ถ้าทำได้ก็จะไปถึงการบรรลุธรรม พระถังซำจั๋งเป็นตัวแทนของจิตใจที่มุ่งมั่นสู่นิพพาน  ส่วนเหล่าปีศาจคือความคิดและอารมณ์ต่าง ๆ ที่เข้ามาขัดขวาง เมื่อไรที่เราพยายามตั้งสติมั่น อารมณ์ความคิดต่าง ๆ ก็เข้ามาครอบงำให้สติเผลอไผลไปครั้งแล้วครั้งเล่า  สติรู้ตัวนั้นจึงขาดเป็นช่วง ๆ เช่นเดียวกับพระถังซำจั๋งที่มักถูกปีศาจร้ายจับตัวไปทุกครั้ง แถมตามท้องเรื่องนั้น พระถังซำจั๋งมักไร้เดียงสา หลงกลปีศาจที่แปลงกายมาในรูปร่างหน้าตาต่าง ๆ กันไปเสียทุกครั้ง ซึ่งก็เหมือนกับธรรมชาติจิตใจคนเราที่ ถูกล่อลวงด้วยอารมณ์ดีอารมณ์ร้ายต่าง ๆ ได้ง่าย
นิตยสารสารคดี ปีที่ ๓๔ ฉบับที่ ๔๐๑ กรกฎาคม ๒๕๖๑ พระไตรปิฎก ติดต่อสั่งจองได้ทาง FB inbox : http://m.me/sarakadeeboranrobroo โทร. 0-2547-2700
ถอด หรือไม่ถอด (๑) ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต มีเรื่องเล่ามาว่า มีชายคนหนึ่งกำลังจะใส่บาตร แต่พื้นสกปรกมากจึงไม่อยากถอดรองเท้า กระนั้นก็ไม่ค่อยแน่ใจว่าจะดีหรือเปล่า หรือทำได้หรือไม่ จึงลองเอ่ยปากถามพระสงฆ์ที่กำลังเดินรับบาตรว่า “ใส่รองเท้าได้รึเปล่าครับ ?”



ผู้ดูแล และลงข้อมูลประจำเวบไซต์ sarakadee.com








ใส่ความเห็น

อีเมล์ของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

สำหรับลูกหลานจีนส่วนใหญ่ น่าจะคุ้นเคยกับนิทาน ไซอิ๋ว โดยเฉพาะตัวเอกน่ารักน่าชังอย่างเห้งเจียหรือซึงหงอคง เจ้าแห่งลิงที่มีฤทธิ์เดชสารพัด จนแม้แต่บรรดาเทพเจ้าน้อยใหญ่บนสรวงสวรรค์ยังเอาไม่อยู่ ไซอิ๋ว เป็นวรรณกรรมจีนที่แต่งขึ้นเมื่อราว ๕๐๐ ปีก่อน จินตนาการต่อเติมขึ้นจากเรื่องราวของบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์ คือพระถังซำจั๋งหรือพระเสวียนจ้าง ซึ่งมีชีวิตอยู่ก่อนเกิดบทประพันธ์ถึง ๙๐๐ ปี เหตุการณ์ที่พระเสวียนจ้างเดินทางฝ่าดินแดนทุรกันดารไปอัญเชิญพระไตรปิฎกที่อินเดียนั้นเกิดขึ้นจริง แต่ใน ไซอิ๋ว เสริมแต่งเรื่องให้สนุกสุดพิสดาร โดยพระถังซำจั๋งมีลูกศิษย์เป็นสัตว์สามตัวร่วมทางไปด้วย คือ เห้งเจีย - ลิง  ตือโป้ยก่าย - หมู  ซัวเจ๋ง - ปลา  ในระหว่างทางต้องพบปีศาจร้ายต่าง ๆ ที่หมายจับพระถังซำจั๋งมากินเนื้อเป็นยาอายุวัฒนะ นอกจากจะอ่านเป็นนิทานสนุกสนานสำหรับเด็กแล้ว ไซอิ๋ว ยังได้รับการตีความว่าซ่อนปริศนาการบรรลุธรรมเอาไว้ ความนัยที่อาจเคยได้ยินกันคือ ตือโป้ยก่าย ซัวเจ๋ง และเห้งเจีย เป็นตัวแทนของศีล สมาธิ และปัญญา (ตามลำดับ) หรือไตรสิกขา ซึ่งเป็นวิถีของการหลุดพ้น แต่ก็ยังมีการวิเคราะห์ตีความอื่น ๆ อีก คำอธิบายหนึ่งบอกว่าการเดินทางของพระถังซำจั๋งและลูกศิษย์ คือความพยายามเจริญสติตื่นรู้อยู่ทุกขณะ ซึ่งเป็นหนทางที่ยากเย็นแสนเข็ญ แต่ถ้าทำได้ก็จะไปถึงการบรรลุธรรม พระถังซำจั๋งเป็นตัวแทนของจิตใจที่มุ่งมั่นสู่นิพพาน  ส่วนเหล่าปีศาจคือความคิดและอารมณ์ต่าง ๆ ที่เข้ามาขัดขวาง เมื่อไรที่เราพยายามตั้งสติมั่น อารมณ์ความคิดต่าง ๆ ก็เข้ามาครอบงำให้สติเผลอไผลไปครั้งแล้วครั้งเล่า  สติรู้ตัวนั้นจึงขาดเป็นช่วง ๆ เช่นเดียวกับพระถังซำจั๋งที่มักถูกปีศาจร้ายจับตัวไปทุกครั้ง แถมตามท้องเรื่องนั้น พระถังซำจั๋งมักไร้เดียงสา หลงกลปีศาจที่แปลงกายมาในรูปร่างหน้าตาต่าง ๆ กันไปเสียทุกครั้ง ซึ่งก็เหมือนกับธรรมชาติจิตใจคนเราที่ ถูกล่อลวงด้วยอารมณ์ดีอารมณ์ร้ายต่าง ๆ ได้ง่าย
นิตยสารสารคดี ปีที่ ๓๔ ฉบับที่ ๔๐๑ กรกฎาคม ๒๕๖๑ พระไตรปิฎก ติดต่อสั่งจองได้ทาง FB inbox : http://m.me/sarakadeeboranrobroo โทร. 0-2547-2700
ถอด หรือไม่ถอด (๑) ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต มีเรื่องเล่ามาว่า มีชายคนหนึ่งกำลังจะใส่บาตร แต่พื้นสกปรกมากจึงไม่อยากถอดรองเท้า กระนั้นก็ไม่ค่อยแน่ใจว่าจะดีหรือเปล่า หรือทำได้หรือไม่ จึงลองเอ่ยปากถามพระสงฆ์ที่กำลังเดินรับบาตรว่า “ใส่รองเท้าได้รึเปล่าครับ ?”