สารคดีในโรงเรียนมัธยม

ตุลาคม 1, 2018 
0


สารคดีในโรงเรียนมัธยม

วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี


คงด้วยความรักชอบในทางวรรณศิลป์ ครูปฐมรัตน์ จำรัส จึงชักชวนเพื่อนครูในหมวดวิชาภาษาไทย โรงเรียนคลองลานวิทยา กำแพงเพชร ขออนุมัติผู้บริหารทำค่ายอบรมการเขียนให้กับนักเรียน ม.ปลาย ของโรงเรียน ระหว่างวันที่ ๘-๙ กันยายน ๒๕๖๑

วิชาภาษาไทยหรือหลักการเขียนภาษาไทยเบื้องต้น นักเรียนได้เรียนในรายวิชาบังคับมาแล้ว

แต่การเขียนแนววรรณศิลป์ไม่มีอยู่ในหลักสูตรชั้นมัธยม ถ้าครูไม่ริเริ่มบางทีเด็กนักเรียนก็ไม่มีโอกาสได้รู้จัก

การทำค่ายของโรงเรียนมัธยมเล็กๆ ประจำอำเภอไม่ยุ่งยากซับซ้อนอะไร มีทรัพยากรใกล้ตัวคืออุทยานแห่งชาติคลองลาน อยู่บนเทือกเขาที่กั้นแบ่งแดนจังหวัดกำแพงเพชรกับจังหวัดตาก

เป็นน้ำตกใกล้บ้านที่เด็กๆ อาจเคยไปเที่ยวเล่นเองบ่อยๆ อยู่แล้ว แต่ย่อมไม่เหมือนครั้งนี้ที่ทุกคนเข้าไปที่นั่นด้วยเป้าหมายเพื่อเก็บเรื่องราวมาเขียนเล่าเป็นงานสารคดี

ครูปฐมรัตน์เชิญครูอัมพิกา ไกรอ่ำ ครูนักเขียนและผู้มีประสบการณ์ทำค่ายอบรมการเขียนที่โรงเรียนเชียงคำวิทยาคม จังหวัดพะเยา มาแล้ว ๘ รุ่น มาช่วยเป็นวิทยากรในค่ายครั้งแรกของโรงเรียนคลองลานวิทยา และชวนผมให้มาช่วยนำนักเรียนเขียนสารคดี

เมื่อได้พูดคุยกับคุณครูและนักเรียน ยังได้รู้ว่าคลองลานเป็นอำเภอริมเทือกเขา ที่ไม่ได้มีแค่น้ำตกเลื่องชื่อ แต่ยังมีความหลากหลายในมิติวิถีชีวิตวัฒนธรรม มีการทอผ้าจากเส้นใยกล้วย มีกลุ่มชาติพันธุ์อยู่มากถึง ๕-๖ เผ่า เป็นวัตถุดิบชั้นดีที่รอให้ยุวชนนักเขียนใหม่ในพื้นที่ เป็นผู้เล่าเรื่องราวในบ้านของพวกเขาเองต่อไป

แต่ในคราวนี้ด้วยเวลาอันจำกัด ค่ายอบรมการเขียน “ฮ. นกฮูก” ครั้งที่ ๑ จึงเจาะจงแค่สารคดีท่องเที่ยวธรรมชาติเพียงประเด็นเดียว ดังตัวอย่างบางตอนจากบางเรื่อง ที่เชิญมาให้ลองอ่านกันพอสังเขปในที่นี้

“เสียงน้ำตกไหลกระทบโขดหินน้อยใหญ่ ให้ความรู้สึกสดชื่นอย่างบอกไม่ถูก เป็นเสียงที่น่าอัศจรรย์อย่างประหลาด ไม่ว่าฉันจะได้ยินสักกี่ครั้งก็ทำให้รู้สึกดีได้ทุกครั้ง อย่างที่บอกความงดงามของสิ่งที่ธรรมชาติสรรค์สร้าง เป็นสิ่งที่ต้องใช้หัวใจเราสัมผัส

……

แต่ถึงกระนั้นก็ปฏิเสธไม่ได้จริงๆ ว่าบางครั้งสายฝนกับต้นไม้ก็เป็นสิ่งที่น่าสวยงามหลงใหล แต่คงจะดีกว่านี้ถ้าไม่มีฉันเปียกปอนอยู่ใต้ต้นไม้นั่น”

(จากเรื่อง “เสน่ห์ของธรรมชาติ ความงามที่ต้องใช้หัวใจสัมผัส”)

“หากโลกใบนี้ไม่มีต้นไม้ ก็เหมือนไร้ซึ่งหัวใจ เป็นโลกที่แสนขมขื่น”

(จากเรื่อง “อดีตในเมืองหลวงกับปัจจุบันที่ชนบท”)

“การที่เราไม่อยากมาค่ายนั้น ทำให้เราเกือบพลาดโอกาสที่เราสามารถเป็นส่วนหนึ่งของการเป็นนักเขียน เราอาจไม่รู้ว่าการเป็นนักเขียนนั้นต้องปฏิบัติและเรียนรู้กับอะไรหลายๆ อย่างบ้าง แต่พอเรามารู้จากค่าย ฮ. นกฮูก แล้วทำให้เราไม่ปิดกั้นต้นเอง ทำให้เราเปิดรับสิ่งใหม่ๆ ที่เราเคยได้ยินมาแต่ไม่เคยเข้าใจรายละเอียดของมัน”

(จากเรื่อง “ไม่อยากมาค่าย”)

บางคนใช้ใช้ธรรมชาติที่ได้สัมผัสเปรียบกับนามธรรมในใจ

“ความรักก็ต่างอะไรกับธรรมชาติที่งดงามรอบตัว ความรักที่ยาวนานเหมือนสายน้ำที่ไหลไปเรื่อยไม่มีวันจบสิ้น ความรักเหมือนสายลมที่พัดผ่านไปมาตลอดเวลา เส้นทางที่ยาวไกลในธรรมชาติก็เหมือนกับความรักที่ยาวไกลไม่มีวันสิ้นสุด”

(จากเรื่อง “ธรรมชาติกับความรัก”)

“ไม่เคยมีอะไรที่แบบนี้มาก่อน จะจดจำช่วงเวลานี้ไว้ภายในใจ จะพยายามเก็บความรู้ความและจดจำไว้ให้เยอะที่สุด”

(จากเรื่อง “การมาค่ายในวันนี้”)

“บางครั้งการเขียนดีกว่าการพูด เพราะเราได้แสดงความรู้สึกผ่านตัวหนังสือ ต้องผ่านการไตร่ตรองก่อนจะมาเป็นประโยคหนึ่ง เราจึงควรให้ความสำคัญกับการเขียน แต่การฟังและการพูดก็สำคัญ”

(จากเรื่อง “ความประทับใจในค่าย ฮ. นกฮูก)

เป็นผลงานบางส่วนจากค่ายในช่วงเวลา ๒ วัน ๑ คืน ในโอกาสต่อไปหากมีเวลาให้ลงพื้นที่เก็บข้อมูลในประเด็นที่หลากหลาย ย่อมได้งานเขียนที่ดีมีคุณค่าอย่างไม่ต้องสงสัย จะเป็นงานเขียนที่บันทึกประวัติศาสตร์-องค์ความรู้ของชุมชนโดยในคนท้องถิ่นที่ใกล้ชิดคลุกคลีอยู่กับข้อมูลโดยตรง

เป็นเรื่องที่ลงตัวงดงาม ถูกต้องแม่นตรง และน่าภาคภูมิใจเสียนี่กระไร กับการที่เราสามารถบันทึกท้องถิ่นของเราได้ตนเอง


veeวีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง

นักเขียนประจำกองบรรณาธิการ นิตยสาร สารคดี ที่มีผลงานตีพิมพ์ทั้งในนิตยสาร และตีพิมพ์รวมแล่มมากมาย อาทิ แผ่นดินนี้ที่อีกฟากเขา และแสงใต้ในเงามรสุม และ อีสานบ้านเฮา

วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี เป็นที่รู้กันทั่วไปว่าสายศิลป์ ม.ปลาย มักเป็นห้องเรียนของเด็กไม่เก่ง โรงเรียนปลูกปัญญา กลางเมืองภูเก็ต ก็ไม่ใช่ข้อยกเว้น แต่ครูภาษาไทยชื่อกาญจนา ปราบปัญจะ ทำให้แผนกศิลป์ของโรงเรียนนี้ไม่ธรรมดาขึ้นมาได้ ด้วยการเปิดรายวิชาการเขียน
วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี พี่แฟ๊บ หรือบุบผาทิพย์ แช่มนิล เป็นนักกิจกรรมคนสำคัญทางหัวเมืองตะวันออก และเป็นหนึ่งคณะทำงานลูกโลกสีเขียว พี่แฟ๊บประเมินว่าเยาวชนภาคตะวันออกยังทำงานเขียนกันน้อย จึงปลุกกระแสด้วยการจัดค่ายเครือข่ายเยาวชนลูกโลกสีเขียวภาคกลางและภาคตะวันออก ในชื่อค่ายสุดเท่ว่า “เด็กเรื่องมาก” สมาชิกค่ายเป็นนักเรียนมัธยมจากโรงเรียน
ก้าวที่ ๑๕ กล้าวรรณกรรมม วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี เป็นอีกค่ายที่ต่อเนื่องยาวนานของเมืองไทย ค่ายกล้าวรรณกรรม ซึ่งจัดมาเป็นรุ่นที่ ๑๕ ในปี ๒๕๖๑ เปิดรับนักเรียนชั้นมัธยมปลายรุ่นละ



ผู้ดูแล และลงข้อมูลประจำเวบไซต์ sarakadee.com








ใส่ความเห็น

อีเมล์ของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี เป็นที่รู้กันทั่วไปว่าสายศิลป์ ม.ปลาย มักเป็นห้องเรียนของเด็กไม่เก่ง โรงเรียนปลูกปัญญา กลางเมืองภูเก็ต ก็ไม่ใช่ข้อยกเว้น แต่ครูภาษาไทยชื่อกาญจนา ปราบปัญจะ ทำให้แผนกศิลป์ของโรงเรียนนี้ไม่ธรรมดาขึ้นมาได้ ด้วยการเปิดรายวิชาการเขียน
วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี พี่แฟ๊บ หรือบุบผาทิพย์ แช่มนิล เป็นนักกิจกรรมคนสำคัญทางหัวเมืองตะวันออก และเป็นหนึ่งคณะทำงานลูกโลกสีเขียว พี่แฟ๊บประเมินว่าเยาวชนภาคตะวันออกยังทำงานเขียนกันน้อย จึงปลุกกระแสด้วยการจัดค่ายเครือข่ายเยาวชนลูกโลกสีเขียวภาคกลางและภาคตะวันออก ในชื่อค่ายสุดเท่ว่า “เด็กเรื่องมาก” สมาชิกค่ายเป็นนักเรียนมัธยมจากโรงเรียน
ก้าวที่ ๑๕ กล้าวรรณกรรมม วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี เป็นอีกค่ายที่ต่อเนื่องยาวนานของเมืองไทย ค่ายกล้าวรรณกรรม ซึ่งจัดมาเป็นรุ่นที่ ๑๕ ในปี ๒๕๖๑ เปิดรับนักเรียนชั้นมัธยมปลายรุ่นละ