เครื่องรางคนค้าขาย ๑๐ – เครื่องมือทำกิน

มกราคม 16, 2019 
0


เครื่องรางคนค้าขาย ๕ – พระสีวลี

ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต


ครูมนตรี ตราโมท ครูผู้ใหญ่ฝ่ายดนตรีไทยแห่งยุครัชกาลที่ ๙ เคยเขียนเล่าไว้ว่า ครั้งหนึ่งท่านได้รับเชิญไปเป็นประธานในพิธีไหว้ครูที่บ้านคุณเวช สุนทรจามร เมื่อปี ๒๔๙๕ ก่อนเสร็จพิธี ครูมนตรีก็เป็นผู้ประพรมน้ำมนต์และเจิมเครื่องดนตรีตามขั้นตอน แต่แล้วท่านพบว่า

“ยังมีปากกาหมึกซึมอีกด้ามหนึ่ง ข้าพเจ้าสงสัย จึงถามว่าปากกานี้เกี่ยวข้องอะไรด้วย ก็ได้ความว่าเป็นปากกาของคุณแก้ว อัจฉริยกุล ผู้มีหน้าที่แต่งบทร้องให้แก่วงดนตรีของกรมประชาสัมพันธ์และสุนทราภรณ์ ซึ่งนับได้ว่าเป็นสิ่งหนึ่งที่อยู่ในวงการดนตรีโดยแท้ ข้าพเจ้าได้เจิมปากกาด้ามนั้นด้วยความตั้งใจ และแล้วก็ได้สนทนาวิสาสะ ทำให้ได้รู้จักกันสนิทสนมแต่นั้นมา…”

ครูมนตรี เขียนเล่าเรื่องนี้ไว้เป็นการเท้าความหลังถึงเหตุที่ได้มาสนิทสนมคุ้นเคยกับ “แก้วฟ้า” หรือครูแก้ว อัจฉริยกุล อยู่ในหนังสือ “แก้วฟ้า ๖๐” อันเป็นของชำร่วยที่ระลึกเนื่องในโอกาสวันเกิดครูแก้วอายุห้ารอบ เมื่อปี ๒๕๑๘

ในหมู่นักดนตรีและนักการนาฏศิลป์ของไทย การยึดถือเอาเครื่องดนตรี และ “ศีรษะครู” เป็นของศักดิ์สิทธิ์ อย่างหนึ่งก็คงเพราะเป็นเสมือนตัวแทนของวิชาความรู้ อันมีต้นกำเนิดมาจากครูบาอาจารย์ ทั้งที่เป็นเทพยดา เป็นฤาษี หรือเป็นครูของครูของครู สืบทอดกันมาหลายชั่วคน

แต่อีกด้านหนึ่ง การที่ครูแก้วเอาปากกาหมึกซึมของท่านเข้าพิธีไหว้ครู เคียงข้างกับเครื่องดนตรีไทยย่อมถือเป็นส่วนหนึ่งของโลกทัศน์แบบไทยๆ ที่นับเนื่องเอาเครื่องมือทำมาหากินเป็น “ผู้มีพระคุณ” ช่วยให้ทำมาหาเลี้ยงปากเลี้ยงท้อง

นอกจากในแวดวงดนตรี ในหมู่ช่างก็เคยได้ยินว่า เครื่องมือช่างหลายอย่างก็ถือเป็นของศักดิ์สิทธิ์ ไม่ให้เอามาเล่น หรือใช้งานผิดประเภท ซึ่งถ้าจะพิจารณาจากแง่มุมเชิงการใช้สอย ย่อมเห็นได้ว่าเหตุผลพื้นฐานคือเดี๋ยวเครื่องมือจะชำรุดหักพัง

อันนี้ก็ว่าตามคติอย่างเก่าๆ แต่เดี๋ยวนี้ก็เห็นช่างยุคใหม่เอาสิ่วไปงัดเปิดฝากระป๋องสี หรือเอามาแคะเล็บเล่นเสียแล้ว

แม้แต่ของที่ไม่ได้ใช้แล้ว ในหลายที่หลายแห่งก็ยังถือเป็นของสำคัญ อย่างที่บ้านบาตร ชุมชนที่มีประวัติศาสตร์งานช่างทำบาตรพระมาตั้งแต่สมัยต้นกรุงเทพฯ ก็ยังมีหลายบ้านที่รักษาปล่องเตาสูบของโบราณเอาไว้ ทั้งที่ไม่ได้ใช้แล้ว ก็ไม่ได้รื้อทิ้งไป บางบ้านเอาศาลไปตั้งไว้ข้างๆ เป็นที่จัดพิธีไหว้ครูประจำปี ซึ่งทุกบ้านในชุมชนจะทำพร้อมกันช่วงสงกรานต์

ในหมู่คนค้าขาย เราก็เห็นตัวอย่างทำนองนี้มากมาย เช่นเรื่องเล่าที่ว่า ครอบครัวจีนหลายบ้านยังคงเก็บรักษา “ไม้คาน” หรือ “ถังตวงข้าวสาร” ที่บรรพชนเคยใช้สร้างเนื้อสร้างตัวขึ้นมาจากกุลี ทั้งเพื่อเป็นอนุสรณ์ของชีวิต และกราบไหว้ด้วยความกตัญญูรู้คุณ

ร้านก๋วยเตี๋ยวเจ้าดังแถวออฟฟิศของผู้เขียน ก็ยังคงมีกระบุงขึ้นหิ้งไว้ที่มุมหนึ่งในร้าน ตั้งเรียงเคียงกับหิ้งไว้รูปพระเกจิอาจารย์ ฯลฯ ในกระบุงนั้น นอกจากเครื่องรางทางค้าขาย เช่นไซ แล้ว ยังมีกระชอนลวกก๋วยเตี๋ยวเก่าๆ ปักไว้อีกสองสามด้วย รวมถึงเคยเห็นร้านข้าวหมูแดงหมูกรอบเก่าแก่ย่านเสาชิงช้าที่เอาเขียงเก่าๆ ซึ่งผ่านคมมีดของเฮียจนสึกหรอไปเหลือแค่ชิ้นบางๆ รูปร่างเป็นไข่ดาว คือนูนตรงกลาง บางรอบขอบ ติดเรียงรายไว้ข้างฝาร้าน อันเป็นวิธีแสดงกตัญญุตาคารวะต่อผู้มีบุญคุณ ช่วยทำมาหากิน ซึ่งมิได้จำกัดเฉพาะที่เป็นตัวบุคคลเท่านั้น แต่ยังกินความถึงข้าวของเครื่องใช้ด้วย


srun

ศรัณย์ ทองปาน

เกิดที่จังหวัดพระนคร ปัจจุบันเป็น “นนทบุเรี่ยน” และเป็นบรรณาธิการสร้างสรรค์นิตยสาร สารคดี

ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต เมื่อจะศึกษา “คำหยาบ” โดยให้มี “หลักการ” มากกว่าคำกล่าวอ้างลอยๆ แค่ว่า “แถวบ้าน” เขาพูดกัน หรือเป็น “ภาษาถิ่น” ย่อมต้องหา
ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต ภาพประกอบ 123rf หนึ่งในวิชา “เคล็ดลางอาถรรพณ์” ที่ยังได้ยินได้รู้ได้เห็นว่ามีคนทำจริงๆ ในชีวิตประจำวันจนถึงเดี๋ยวนี้ และไม่ใช่คนเฒ่าคนแก่ แต่เป็นเด็กรุ่นๆ หรือสาวๆ ก็คือการ “ปักตะไคร้”
ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต หนึ่งในหนังสือ “ตำรากับข้าว” รุ่นแรกๆ ของเมืองไทย คือ “แม่ครัวหัวป่าก์” ของท่านผู้หญิงเปลี่ยน ภริยาของเจ้าพระยาภาสกรวงศ์ (พร บุนนาค) พิมพ์ครั้งแรกช่วงปลายรัชกาลที่



ผู้ดูแล และลงข้อมูลประจำเวบไซต์ sarakadee.com








ใส่ความเห็น

อีเมล์ของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต เมื่อจะศึกษา “คำหยาบ” โดยให้มี “หลักการ” มากกว่าคำกล่าวอ้างลอยๆ แค่ว่า “แถวบ้าน” เขาพูดกัน หรือเป็น “ภาษาถิ่น” ย่อมต้องหา
ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต ภาพประกอบ 123rf หนึ่งในวิชา “เคล็ดลางอาถรรพณ์” ที่ยังได้ยินได้รู้ได้เห็นว่ามีคนทำจริงๆ ในชีวิตประจำวันจนถึงเดี๋ยวนี้ และไม่ใช่คนเฒ่าคนแก่ แต่เป็นเด็กรุ่นๆ หรือสาวๆ ก็คือการ “ปักตะไคร้”
ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต หนึ่งในหนังสือ “ตำรากับข้าว” รุ่นแรกๆ ของเมืองไทย คือ “แม่ครัวหัวป่าก์” ของท่านผู้หญิงเปลี่ยน ภริยาของเจ้าพระยาภาสกรวงศ์ (พร บุนนาค) พิมพ์ครั้งแรกช่วงปลายรัชกาลที่