" /> “ลมหายใจฉุกเฉิน” ของคนไข้ไม่มีนามสกุล - สารคดี.คอม [ Sarakadee Magazine ]

“ลมหายใจฉุกเฉิน” ของคนไข้ไม่มีนามสกุล

กรกฎาคม 5, 2019 
0


ณ ดอย
เรื่องเล่าคัดสรรโดยเหล่าคนภูเขาตัวเล็ก-ฝันใหญ่ที่จะมาทำให้ใครๆ ตกหลุมรักบ้านนอก


เรื่อง / ภาพ : พญ. ศรัณยา ศรีวราสาสน์

เป็นอินเทิร์น ๓ พักใหญ่ วิชาแกร่งกล้าขึ้นตามกาลเวลา

วันนี้ทำหน้าที่แพทย์เวรร่วมกับนักศึกษาแพทย์ชั้นปีที่ ๖

น้องๆ มาเพราะวิชาเวชศาสตร์ชุมชน (community medicine) หลักสูตรหวังสะท้อนภาพโรงพยาบาลชุมชนและสนับสนุนให้แก่นักเรียนแพทย์สร้างสรรค์กิจกรรมด้านสุขภาพแก่ท้องถิ่น

เวรสงบมาตั้งแต่เย็น กระทั่งเกือบสองทุ่มเสียงโทรศัพท์จึงดัง

“มีคนไข้โดนตีหัวมาเมื่อวาน ซึมมาก น่าจะต้องใส่ทิ้วบ์”

พยาบาลรุ่นน้องรีบรายงานเคสราวกับพายุลูกใหญ่กำลังก่อตัวหลังจากคลื่นลมสงบมานาน

ทางการแพทย์มีหลักประเมินระดับความรู้สึกตัวจากองค์ประกอบ ๓ อย่าง คือ การลืมตา กำลังกล้ามเนื้อ และการพูด หากรวมแล้วคะแนนต่ำกว่าเกณฑ์ก็จำเป็นต้องใส่ “ทิ้วบ์” (tube) ท่อช่วยหายใจ

ชายหนุ่มร่างกำยำภายใต้หน้ากากออกซิเจนครอบหน้านอนนิ่งไม่ไหวติงต่อความพลุกพล่านรอบตัว

มีเพียงเครื่องวัดความดันข้างกายที่ยืนยันว่า หัวใจของเขายังเต้นอยู่ แต่มีอาการความดันโลหิตสูงปรี๊ดและรูม่านตาที่ตอบสนองต่อแสงไฟไม่เท่ากัน แสดงถึงภาวะเลือดออกในสมอง

ญาติให้ข้อมูลว่าผู้ป่วยถูกตีหัวเมื่อคืนก่อน ตอนแรกสลบไปเพียงครู่จึงยังไม่มาโรงพยาบาล

“จากนั้นซึมตั้งแต่ตีห้า ญาติปลุกเท่าไรก็ไม่ลุก แต่ไม่กล้ามาหาหมอเพราะไม่มีสิทธิรักษา”

พยาบาลแจ้งประวัติว่าเขาเป็นคนไข้ “ไม่มีนามสกุล” สิทธิการรักษาจึงเป็น “ต่างด้าว ชำระเงินเอง”

เป็นเหตุผลเดียวกับที่ชาวชาติพันธุ์ส่วนใหญ่ไม่กล้าพาญาติที่ป่วยมาใช้บริการห้องฉุกเฉิน

ภาวะฉุกเฉินของคนไข้ไม่มีนามสกุลจึงเป็นภาวะลำบากใจของโรงพยาบาลชายแดนเสมอ

เพราะค่าใช้จ่ายช่วยชีวิตเบื้องต้นจนค่าส่งต่อผู้ป่วยจำนวนหลายพันบาทจะตกเป็นภาระที่โรงพยาบาลต้องแบกรับ ยังไม่รวมถึงค่ารักษาอื่นที่จะถูกเรียกเก็บเพิ่มเติมจากโรงพยาบาลปลายทาง

แต่หากเพิกเฉยต่อคนไข้ในเวลาวิกฤตของชีวิตก็ย่อมถูกตีตราว่าไร้จรรยาบรรณ

ฉันสวมหมวกคลุมผม ใส่หน้ากากอนามัย กระชับถุงมือยางให้เข้าที่ คว้าเครื่องมือแพทย์ค่อยๆ สอดผ่านมุมปากคนไข้อย่างระวัง กวาดรวบลิ้นไปฝั่งตรงข้ามเปิดทางให้เห็นฝาปิดกล่องเสียงเพื่อเตรียมใส่ท่อช่วยหายใจผ่านช่องว่างระหว่างเส้นเสียง ขณะที่มีก้อนน้ำลายเหนียวสีเหลืองอ๋อยขย้อนออกมาปิดเส้นเสียงไว้

เบื้องต้นสันนิษฐานว่าก้อนเสมหะสีประหลาดนั้นน่าจะเกิดจากขมิ้น

ชาวบ้านละแวกนี้มีความเชื่อว่าขมิ้นสามารถรักษาทุกโรค หลายคนจึงใช้ขมิ้นทาแผลสด ทาสิว ทาตัว ฯลฯ แต่นี่เป็นครั้งแรกที่ได้พบเคสคนไข้ใช้ขมิ้นรักษาอาการซึม ทั้งที่จริงในกรณีผู้ป่วยที่ซึมหมดสติ ไม่ควรนำของทุกชนิดเข้าปาก เพราะมีโอกาสสำลักลงปอด อาจทำให้เกิดปอดอักเสบติดเชื้อ

แต่สำหรับการใส่ท่อช่วยหายใจให้คนไข้ที่ซึมนี้ เป็นวิธีป้องกันภาวะสำลัก

“หมอพยายามช่วยอยู่นะ คุณก็ต้องช่วยหมอด้วยนะคะ”

ฉันกระซิบข้างหูคนไข้ที่ไม่รู้สติ แอบหวังให้เขาได้รู้สึกตัว

ภาพจาก nytimes.com
ภาพจาก webconsultas.com

กระบวนการใส่เครื่องมือช่วยชีวิตไม่ง่าย ส่วนหนึ่งเพราะมีสิ่งกีดขวางในคอและไม่อาจจัดท่าคนไข้ให้แหงนคอเพื่อสะดวกต่อการสอดท่อช่วยหายใจ เพราะยังต้องใส่แผ่นรองคอแบบแข็ง (hard collar) เช่นเดียวกับในคนไข้ทุกรายที่เกิดอุบัติเหตุตรงศีรษะ จนกว่าจะแน่ใจว่ากระดูกต้นคอไม่หัก

หนแรกท่อช่วยหายใจจึงพลั้งลงในหลอดอาหารซึ่งอยู่ด้านหลังหลอดลมคอ ต้องรีบถอดท่อช่วยหายใจ แล้วกลับมาครอบหน้ากากออกซิเจนไว้ดังเดิมก่อน

คราวนี้มัดกล้ามเนื้อที่ผ่านการทำงานสู้ชีวิตอย่างหนักของผู้ป่วยเริ่มออกแรงปัดป่ายไปมาจนต้องขอแรงจากผู้ช่วยถึง ๔ คน จับผู้ป่วยตรึงกับเตียงไว้แล้วบีบออกซิเจนผ่านหน้ากากครอบจนเลขบอกระดับ ๑๐๐
ฉันเตรียมใส่ท่อช่วยหายใจอีกครั้ง รอบนี้เสมหะยังขวางกั้นเส้นเสียงเช่นเดิม ต่างกันคือฉันใช้วิธีย่อตัวลงจนเข่าสองข้างรับรู้ถึงความเย็นเยือกบนพื้นห้องฉุกเฉิน เพื่อให้สายตาฉันอยู่ระดับเดียวกับกล่องเสียงเขา
เมื่อฝาปิดกล่องเสียงถูกยกขึ้น เผยแผ่นขาวบางคู่ขนานเหนือหลอดลมก็ถึงเวลาเหมาะสม

“ขอท่อหน่อย”

ฉันยื่นมือรอรับท่อช่วยหายใจจากบุรุษพยาบาล สายตาไม่ยอมละจากภาพตรงหน้า

รอบนี้ฉันใส่ท่อช่วยหายใจอย่างมั่นใจ เมื่อบุรุษพยาบาลดึงแกนนำออกจากท่อช่วยหายใจ เสียงลมหายใจเฮือกใหญ่ของคนไข้ก็ดังลอดท่อออกมา ทีมแพทย์ทุกคนพลอยถอนหายใจด้วยความโล่งอก

ฉันวางหูฟังบนช่องท้องและหน้าอกทั้งสองข้างของผู้ป่วย เมื่อแน่ใจว่าเสียงลมดังที่ปอดเท่ากันทั้งสองข้างแล้วจึงส่งมอบหน้าที่ให้ทีมการรักษาช่วยตรึงท่อช่วยหายใจต่อไป

แล้วรีบเดินเรื่องเอกสารเพื่อเตรียมส่งต่อคนไข้รายนี้ไปยังโรงพยาบาลประจำจังหวัด ซึ่งแต่ไหนแต่ไรยังคงมีเส้นขีดบางๆ ระหว่างความเอื้ออาทรต่อเพื่อนมนุษย์ กับปัญหาค่าใช้จ่ายที่โรงพยาบาลภาครัฐต้องแบกรับด้วยกำลังที่อ่อนล้าเต็มทีและเป็นปัญหาที่ไม่เคยได้รับการแก้ไขอย่างจริงจัง

ยังไม่แน่ว่าญาติเจ้าของเคส “ต่างด้าว ชำระเงินเอง” นี้จะแสดงความรับผิดชอบได้แค่ไหน

หรือ “ลมหายใจฉุกเฉิน” ของคนไข้ไม่มีนามสกุลรายนี้จะตกเป็นภาระโรงพยาบาลอีกครั้ง

แต่อย่างไรชีวิตหนึ่งของเพื่อนมนุษย์ก็สำคัญสำหรับทีมแพทย์-โรงพยาบาลชายแดนเสมอ


แพทย์หญิงศรัณยา ศรีวราสาสน์
หลังจบการศึกษาจากแพทยศาสตรบัณฑิต เกียรตินิยมอันดับสอง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย นอกจากสวมเสื้อกาวน์ประกอบอาชีพที่รักในโรงพยาบาลทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี ยังสนุกกับการเขียนหนังสือ เคยมีผลงาน “โอ้วเอ๋ว…อดีต ปัจจุบัน อนาคต” เผยแพร่กับนิตยสาร สารคดี เมื่อปี ๒๕๕๙ และบทความ “เสียงเพรียกแห่งพงไพร” เคยได้รับรางวัลกำลังใจ จากแพทยสภา ในปี ๒๕๖๑

…….

สุชาดา ลิมป์
นักเขียนกองบรรณาธิการนิตยสาร สารคดี ผู้เสพติดการเดินทางพอกับหลงใหลธรรมชาติ-วิถีชาติพันธุ์ ทดลองขยับเป็นบรรณาธิการปรุงฝันให้ทุกอาชีพในชนบทได้แปลงประสบการณ์หลากรสออกมาเป็นงานเขียน

ณ ดอย เรื่องเล่าคัดสรรโดยเหล่าคนภูเขาตัวเล็ก-ฝันใหญ่ที่จะมาทำให้ใครๆ ตกหลุมรักบ้านนอก เรื่อง / ภาพ พญ. ศรัณยา ศรีวราสาสน์ ฉันหอบสัมภาระมุ่งหน้าขึ้นเหนือกว่า ๔๐๐ กิโลเมตร เพื่อรายงานตัวเป็นแพทย์ประจำจังหวัดตาก ตามหน้าที่ของนักศึกษาแพทย์จบใหม่ทุกคนที่ต้องออกปฏิบัติงานตามโรงพยาบาลโดยมีหมอเฉพาะทางรุ่นพี่คอยกำกับเพื่อเพิ่มพูนทักษะ
ณ ดอย เรื่องเล่าคัดสรรโดยเหล่าคนภูเขาตัวเล็ก-ฝันใหญ่ที่จะมาทำให้ใครๆ ตกหลุมรักบ้านนอก เรื่อง / ภาพ : พญ. ศรัณยา ศรีวราสาสน์ หกโมงเช้าของวันที่ ๘ พฤศจิกายน ๒๕๖๐
ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต หมอสุก หรือที่ชาวบ้านมักเรียกว่า “หมอเทวดา” เป็นหมอพื้นบ้านที่รักษาโรคด้วยเครื่องยาสมุนไพร เกิดสมัยรัชกาลที่ 3 เมื่อปี 2375 และถึงแก่กรรมในเดือนกรกฎาคม 2453 ก่อนพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเสด็จสวรรคตเพียงไม่กี่เดือน


ผู้ดูแล และลงข้อมูลประจำเวบไซต์ sarakadee.com








ใส่ความเห็น

อีเมล์ของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

ณ ดอย เรื่องเล่าคัดสรรโดยเหล่าคนภูเขาตัวเล็ก-ฝันใหญ่ที่จะมาทำให้ใครๆ ตกหลุมรักบ้านนอก เรื่อง / ภาพ พญ. ศรัณยา ศรีวราสาสน์ ฉันหอบสัมภาระมุ่งหน้าขึ้นเหนือกว่า ๔๐๐ กิโลเมตร เพื่อรายงานตัวเป็นแพทย์ประจำจังหวัดตาก ตามหน้าที่ของนักศึกษาแพทย์จบใหม่ทุกคนที่ต้องออกปฏิบัติงานตามโรงพยาบาลโดยมีหมอเฉพาะทางรุ่นพี่คอยกำกับเพื่อเพิ่มพูนทักษะ
ณ ดอย เรื่องเล่าคัดสรรโดยเหล่าคนภูเขาตัวเล็ก-ฝันใหญ่ที่จะมาทำให้ใครๆ ตกหลุมรักบ้านนอก เรื่อง / ภาพ : พญ. ศรัณยา ศรีวราสาสน์ หกโมงเช้าของวันที่ ๘ พฤศจิกายน ๒๕๖๐
ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต หมอสุก หรือที่ชาวบ้านมักเรียกว่า “หมอเทวดา” เป็นหมอพื้นบ้านที่รักษาโรคด้วยเครื่องยาสมุนไพร เกิดสมัยรัชกาลที่ 3 เมื่อปี 2375 และถึงแก่กรรมในเดือนกรกฎาคม 2453 ก่อนพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเสด็จสวรรคตเพียงไม่กี่เดือน