วิดีโอ

นายแพทย์ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์ เมื่อครั้งที่ประเทศไทยยังไม่มีโทรศัพท์มือถือ และอินเทอร์เน็ต ผมใช้จดหมาย โทรเลข และโทรศัพท์ติดต่อกับคนที่รัก จดหมายถึงช้าหน่อย โทรศัพท์ได้คุยทันที แต่ต้องผ่านกระบวนการหลายขั้นตอน และเสียค่าใช้จ่ายนาทีละ ๑๘ บาทสำหรับการคุยกันระหว่างเชียงราย และกรุงเทพฯ โทรเลขเป็นอะไรที่อยู่ระหว่างจดหมาย และโทรศัพท์ นั่นคือเร็วกว่า และราคาแพงกว่าจดหมาย ช้ากว่า และราคาถูกกว่าโทรศัพท์ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความยาวของข้อความด้วย เราสามารถนำจดหมายไปหยอดลงตู้ไปรษณีย์ใดๆ ก็ได้ ขณะที่โทรศัพท์ไม่ว่าจะเป็นโทรศัพท์บ้านหรือตู้โทรศัพท์สาธารณะเป็นสิ่งที่หาได้ยากในต่างจังหวัดเมื่อ ๒๐ ปีก่อน จึงว่ากว่าจะโทรศัพท์ได้ก็ต้องผ่านกระบวนการหลายขั้นตอน นับตั้งแต่หาที่แลกเหรียญ หาตู้โทรศัพท์ และรอคิว โทรเลขจึงเป็นเครื่องมือส่งข่าวด่วนที่สะดวกที่สุด และราคายอมรับได้ มีคำถามว่าสมอง และจิตใจของผู้คนที่เติบโตขึ้นมาในสังคมที่มีจดหมาย โทรเลข และโทรศัพท์มีสาย เป็นอย่างไร แล้วสมอง และจิตใจของผู้คนที่เติบโตขึ้นมาในสังคมที่มีอีเมล์ แช็ต เอสเอ็มเอส และโทรศัพท์มือถือจะเป็นอย่างไร และเมื่อโทรศัพท์มือถือก้าวเข้าสู่ยุคที่เห็นทั้งภาพ และเสียง พร้อมทั้งรับส่งเอกสารหรือไฟล์รูปภาพได้ด้วยแล้ว สมอง และจิตใจของผู้คนควรเป็นอย่างไร อย่าลืมว่ามิใช่สมองที่เรียนรู้โลก แต่เป็นโลกต่างหากที่สามารถเปลี่ยนวิธีคิดวิธีทำงานของสมอง ในนวนิยายเรื่อง Taipan ของ เจมส์ คลาเวลล์ (James Clawell) ซึ่งเล่าเรื่องการค้าทางทะเล และการเมืองบนเกาะฮ่องกงเมื่อ ๒๐๐ ปีก่อน ตัวเอกของเรื่องคือ เดิร์ก สตรวนแห่งโนเบิลเฮ้าส์ ได้เปรียบคู่ต่อสู้เพราะเขาครอบครองยอดเขาที่สูงที่สุดบนเกาะฮ่องกงเอาไว้ จากยอดเขานี้ เขาสามารถมองเห็นขอบฟ้าได้ไกลที่สุด จากขอบฟ้าที่ไกลที่สุดนั้นเอง เขาได้นัดหมายให้กัปตันเรือสินค้าของเขาส่งข่าวสารที่จะเป็นประโยชน์ทางธุรกิจมาให้เขารับทราบก่อนใครๆ บนเกาะฮ่องกง นั่นทำให้เขาตัดสินใจซื้อ และขายสินค้าได้แม่นยำกว่าใครๆ   “ดูเรือ จากที่นี่เราจะเห็นเรือที่เข้ามาที่ท่าล่วงหน้าได้ถึง ๔ หรือ ๕ ชั่วโมง โดยเฉพาะเรือส่งไปรษณีย์ แล้วเราก็ส่งเรือเร็วออกไปรับจดหมายของเราได้ก่อนคนอื่น”  “แล้วไงฮะ” “เราก็ทำอะไรล่วงหน้าคนอื่นได้ ใน ๔ ชั่วโมงนี่เราซื้อขายได้เยอะเลย ไอ้การรู้อะไรล่วงหน้าคนอื่น ๔ ชั่วโมงนี่แตกต่างขนาดชี้เป็นชี้ตายได้นะ” คัดจาก ไทแพน ฉบับแปล ของ วรปัญจา สำนักพิมพ์ไทยวัฒนาพานิช พ.ศ. ๒๕๒๑  ประเด็นสำคัญคือเรื่องเวลา ใครเร็วกว่าก็ได้เปรียบ เวลาอาจจะไม่มีความสำคัญเท่าไรนักในสังคมตะวันออกหรือสังคมเกษตรกรรม เพราะผู้คนในฝั่งตะวันออกมองเห็นดวงอาทิตย์ขึ้น…