วิชาสารคดี ๑๐๑ – เรียน>เขียน>เป็น

พฤษภาคม 14, 2017 
0


วิชาสารคดี ๑๐๑
ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี


วีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง

artofwriting

เป็นปีที่สองแล้วที่ผมได้ไปร่วมบรรยายในรายวิชาการเขียนสารคดี ที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน ด้วยอาจารย์วิภาดา รัตนดิลก ณ ภูเก็ต อาจารย์รุ่นใหม่ในภาควิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร์ เธอเห็นว่ารายวิชาที่มี “ฝีมือ” เป็นจุดหมายปลายทางเช่นนี้ นิสิตควรได้เรียนกับนักเขียนตัวจริงด้วย

ครึ่งเทอมแรกเธอสอนภาคทฤษฎีและปูพื้นฐานการเขียนมาแล้ว ครึ่งหลังของภาคการศึกษา อาจารย์เชิญผมไปนำนิสิตสู่การเรียนรู้ภาคปฏิบัติ

เริ่มจากให้หลักการเขียน เคล็ดวิธีแบบรวบรัด แนะนำการลงพื้นที่ ให้เวลาแยกย้ายกันไปลงเก็บข้อมูลตามหัวเรื่องที่สนใจ แต่อยู่ในประเด็นเดียวกันทั้งชั้น เขียนร่างแรกมานำเสนอหน้าชั้นเรียน ให้ครูนักเขียนช่วยชี้จุดเด่น-ด้อย เป็นการแบ่งปันและเรียนรู้ร่วมกัน ก่อนนำกลับไปปรับแก้ ได้ต้นฉบับมาเสนออีกรอบ ครูให้ความเห็นในแง่บรรณาธิการ ฝึกการขัดเกลาแก้ไขงานเขียนเป็นชิ้นงานที่สมบูรณ์ จนสามารถเผยแพร่ เป็นผลงานอ้างอิงที่ใช้แนบโฟรไฟล์ได้อย่างสง่า บอกระดับฝีมือคนเขียน

รุ่นที่แล้วเมื่อจบเทอมก็ได้ผลงานเล่มหนึ่งที่เขียนโดยนิสิตทั้งชั้น เป็นรูปธรรมของการเรียนวิชาการเขียนสารคดี

ผมไม่แน่ใจข้อมูล แต่น่าเชื่อได้ว่าคงมีชั้นเรียนมหาวิทยาลัยไม่มากแห่ง ที่เมื่อเรียนจบแล้วได้เห็นผลงานเป็นชิ้นเป็นอันมากกว่าแค่เกรด

เป็นร่องรอยการเรียนรู้ที่ยืนยันการได้ลงมือทำจริง ไม่ใช่เพียงรู้จากการท่องจำ

เพราะที่สุดแล้วหลักการเขียนสารคดีมิใช่อะไรอื่น แค่งานเขียนเล่าความจริงโดยไม่ละทิ้งความงามทางวรรณศิลป์ หรืออาจกล่าวอย่างรวบรัดที่สุดได้ว่าเป็น…ความจริงอิงความงาม

ที่เหลือจากนั้นก็อยู่ที่การเริ่มต้นลงมือทำ ทดลอง เรียนรู้ บากบั่น คนที่เขียนมาก่อนเป็นได้เพียงพี่เลี้ยง
เป็นกัลยาณมิตรให้คำปรึกษา ส่งเสริม แนะนำการขจัดขัดเกลาส่วนเกิน ให้เกิดชิ้นงานที่กลมกล่อม ก่อนไปสู่การเป็นนักเขียนตัวจริง–หากว่านี่เป็นเส้นทางที่ใครจะเลือกเดินต่อไป

หรือไม่เช่นนั้น การได้รู้จักสารคดีในภาคปฏิบัติ ก็ย่อมทำให้อ่านงานเขียนแนวนี้ได้อย่างรู้ทันและได้อรรถรสยิ่งขึ้น


veeวีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง

นักเขียนประจำกองบรรณาธิการ นิตยสาร สารคดี ที่มีผลงานตีพิมพ์ทั้งในนิตยสาร และตีพิมพ์รวมแล่มมากมาย อาทิ แผ่นดินนี้ที่อีกฟากเขา และแสงใต้ในเงามรสุม และ อีสานบ้านเฮา

วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี ช่วงหลังๆ มานี้ หลายคนบ่นให้ได้ยินอยู่บ่อยๆ ว่า ที่เราทำค่ายสร้างนักสารคดีรุ่นใหม่กันอยู่นี้ จะให้พวกเขาไปแสดงฝีมือได้ที่ไหน ในเมื่อยุคนี้สื่อสิ่งพิมพ์มีแต่ตะซบเซาล้มหาย เราควรจะหันไปอบรบการสร้างเนื้อหาเพื่อสื่อออนไลน์กันดูบ้างไหม ค่ายแรกของปีนึ้เราจึงเปิดศักราชใหม่ด้วยการทดลองทำค่ายอบรมการเขียนและถ่ายภาพเพื่อสื่อออนไลน์ ค่ายเล่าเรื่องด้วยภาพ
วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี 1 จริงๆ เป็นเรื่องยากที่จะเอากลุ่มไปสวมให้ว่างานสารคดีเรื่องหนึ่งจัดอยู่ในประเภทไหน แต่การกำหนดหมวดหมู่มีข้อดีที่จะช่วยให้คนเขียนยึดกุมชัดเจนอยู่กับประเด็นที่จะสื่อ และเป็นการบอกกับคนอ่านเป็นเบื้องต้นต่อเรื่องที่จะได้อ่าน แต่เท่าที่เห็นนักศึกษาในมหาวิทยาลัยอ้างต่อๆ กันอยู่ในปัจจุบัน ทฤษฎีที่ยกมาอ้างอิงกันนั้นไม่ได้หนุนเสริมเรื่องนี้เลย มีแต่ยิ่งทำให้มึนงงจับต้นชนปลายไม่ได้ ถ้ามองจากโลกจริง
วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี วีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง ภาพโดย จักริน ติวเถาว์ ค่ายบ่มเพาะวรรณกรรม ของสำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย (สศร.) กระทรวงวัฒนธรรม



ผู้ดูแล และลงข้อมูลประจำเวบไซต์ sarakadee.com




Previous Article
14 พฤษภาคม
Next Article
15 พฤษถาคม




ใส่ความเห็น

อีเมล์ของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี ช่วงหลังๆ มานี้ หลายคนบ่นให้ได้ยินอยู่บ่อยๆ ว่า ที่เราทำค่ายสร้างนักสารคดีรุ่นใหม่กันอยู่นี้ จะให้พวกเขาไปแสดงฝีมือได้ที่ไหน ในเมื่อยุคนี้สื่อสิ่งพิมพ์มีแต่ตะซบเซาล้มหาย เราควรจะหันไปอบรบการสร้างเนื้อหาเพื่อสื่อออนไลน์กันดูบ้างไหม ค่ายแรกของปีนึ้เราจึงเปิดศักราชใหม่ด้วยการทดลองทำค่ายอบรมการเขียนและถ่ายภาพเพื่อสื่อออนไลน์ ค่ายเล่าเรื่องด้วยภาพ
วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี 1 จริงๆ เป็นเรื่องยากที่จะเอากลุ่มไปสวมให้ว่างานสารคดีเรื่องหนึ่งจัดอยู่ในประเภทไหน แต่การกำหนดหมวดหมู่มีข้อดีที่จะช่วยให้คนเขียนยึดกุมชัดเจนอยู่กับประเด็นที่จะสื่อ และเป็นการบอกกับคนอ่านเป็นเบื้องต้นต่อเรื่องที่จะได้อ่าน แต่เท่าที่เห็นนักศึกษาในมหาวิทยาลัยอ้างต่อๆ กันอยู่ในปัจจุบัน ทฤษฎีที่ยกมาอ้างอิงกันนั้นไม่ได้หนุนเสริมเรื่องนี้เลย มีแต่ยิ่งทำให้มึนงงจับต้นชนปลายไม่ได้ ถ้ามองจากโลกจริง
วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี วีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง ภาพโดย จักริน ติวเถาว์ ค่ายบ่มเพาะวรรณกรรม ของสำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย (สศร.) กระทรวงวัฒนธรรม