" /> มุมมอง วิธีเล่าเรื่อง - สารคดี.คอม [ Sarakadee Magazine ]

มุมมอง วิธีเล่าเรื่อง

พฤษภาคม 21, 2017 
0


วิชาสารคดี ๑๐๑
ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี


วีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง
ภาพ : ภานุพงศ์ เขินอำนวย

dog01

งานเขียนสารคดีเรื่อง “ตามรอยกลิ่นจาก” ของ ภานุพงษ์ เขินอำนวย นักเขียนเยาวชนจากค่ายบางจาก รุ่นที่ ๕ เปิดเรื่องมาดังนี้

สวัสดีฉันชื่อแต้ม ฉันอาศัยอยู่ที่บางกระเจ้า จังหวัดสมุทรปราการ ทุกคนแถวนี้ต่างรู้จักเราดี เส้นทางเดินริมน้ำนั้นเป็นทางที่ฉันเดินอยู่บ่อยๆ มันมีต้นไม้สีเขียวๆ ใบยาวๆ เต็มไปหมด

ในขณะที่เดินอยู่ก็ต้องหยุดชะงักกับบ้านหลังหนึ่ง

“กลิ่นนี้! ทำไมมันหอมชวนหลงใหลเหลือเกิน”

ฉันได้แอบเข้าไปดูและได้เห็นชาวบ้านกำลังปิ้งขนมจากอยู่กลิ่นมันยิ่งหอมขึ้นเรื่อยๆ เมื่อฉันได้เดินเข้าไปใกล้เตาปิ้ง ขนมเหนียวๆ เนื้อดำๆ มีกลิ่นหอมจางๆ ของใบจาก ทำให้ขนมดูน่ากินเข้าไปอีก

ผู้เขียนพาเราไปเห็นเหตุการณ์ เห็นรูป รส กลิ่น

ครบรสงานเขียน

ผู้เขียนเล่าต่อ

“ไอ้แต้ม!! ออกไปเดี๋ยวนี้เลยนะ” ชาวบ้านไล่ฉันออกจากบ้านหลังนั้น มันน่าเสียดายจริงๆ มีโอกาสได้ดมกลิ่นนี้เพียงแป๊บเดียว ถ้าฉันตัดใบไม้แบบพวกชาวบ้านได้ก็คงจะดี

dog02

ฉันเดินต่อไปเรื่อยๆ และก็ได้พบกับคุณลุงกำลังเย็บตับจากอยู่ศาลาริมน้ำ ฉันย่องๆ เข้าไปนอนเล่นดมกลิ่นของใบจาก คุณลุงแลสนุกและเพลิดเพลินกับมันเช่นเดียวกับฉันเลยที่นอนดูและก็ได้ดมกลิ่นของใบจากไปด้วย แค่นี้ก็มีความสุขแล้ว

ฉัน /หรือ เจ้าแต้ม ในเรื่องดูยิ่งแปลกๆ

“นายทุนพยายามจะมาตั้งโรงงานที่นี่” ฉันได้ยินคุณลุงสุกิจ พลับจ่าง พูดกับชาวบ้าน

ฉันกลัวมันจะเกิดขึ้นกับพื้นที่ตรงนี้จริงๆ ถ้าวันนั้นมาถึง จะเหลือต้นจากสักต้นให้ฉันได้ดมสักต้นไหมนะ

“เฮ้ย! นั่นไอ้เด่นเจ้าถิ่นมาแล้ว” สี่ขาของฉันที่กำลังเดินแบบสบายก็กลายเป็นวิ่งปรู๊ด

เป็นงานเขียนฝึกมือชิ้นแรกของนักเขียนใหม่จากค่ายบางจากฯ ครั้งที่ ๕ เมื่อปลายปีที่ผ่านมา

ผู้เขียน (ภาณุพงศ์ เขินอำนวย) มาปรึกษาว่างานเขียนสารคดีใช้มุมมองคนอื่นเล่าเรื่องได้ไหม

เขาอยากเล่าเรื่องวิถีของคนที่อยู่กับ (ต้น) จาก ผ่านมุมมองหมา-ทำได้ไหม?

ผมยุส่งว่า-ได้

เขาทำออกมาอย่างที่เห็น

ผิดหรือถูก รอนักวิชาการวรรณกรรมมาชี้แนะ

แต่ผมแนะนำน้องไปตามประสบการณ์และความความเข้าใจของตนว่า งานสารคดีมีข้อจำเพาะอยู่ที่ “เนื้อหา” ที่ต้องยึดกุมอยู่กับข้อเท็จจริง เป็นเรื่องไม่แต่ง (non fiction)

ส่วนมุมมอง ผู้เล่าเรื่อง การลำดับเรื่อง ฯลฯ เป็น “วิธีการน้ำเสนอ” ที่ผู้เขียนสามารถออกแบบสร้างสรรค์ได้อย่างไม่จำกัด และไม่การวรรณกรรมกลุ่มเรื่องแต่ง (fiction)

เส้นแบ่งสำคัญของงานสารคดี ต้องไม่บิดเบือนเพิ่มเติมเสริมแต่งเรื่องราวตามใจผู้เขียน เพราะเมื่อใดที่ทำเช่นนั้น งานดังกล่าวจะล่วงเข้าสู่พรมแดนของเรื่องแต่ง

มีตัวอย่างมาให้ดูในสัปดาห์หน้า


veeวีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง

นักเขียนประจำกองบรรณาธิการ นิตยสาร สารคดี ที่มีผลงานตีพิมพ์ทั้งในนิตยสาร และตีพิมพ์รวมแล่มมากมาย อาทิ แผ่นดินนี้ที่อีกฟากเขา และแสงใต้ในเงามรสุม และ อีสานบ้านเฮา

วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี Man Hand writing What To Expect with black marker on
วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี หากต้องเขียนเรื่องซ้ำกับที่คนอื่นเขียนไปแล้วจะทำอย่างไร เป็นธรรมดามากที่นักสารคดีจะเจอปัญหานี้ เพราะเรื่องใหม่มีน้อยและหาได้ยาก การต้องทำเรื่องซ้ำกับที่มีคนทำแล้วไม่ต้องตกใจ ผู้เขียนใหม่มีทางเอาชนะได้ด้วย... ๑.กลเม็ดพื้นๆ คือเอาชนะด้วยความเป็นปัจจุบัน ไม่ว่าจะอย่างไรชิ้นที่ทำก่อนย่อมเป็นอดีตไปแล้ว ชิ้นที่เขียนใหม่ในวันนี้จึงได้เปรียบอยู่แล้วที่ความสด ทันการณ์
ผู้เล่าเรื่อง : เล่าโดยผู้เขียนแบบมุมมองพระเจ้า วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี โลกเราครึกครื้นรื่นรมย์ มีสีสัน สืบทอดอารยธรรมกันมาได้ส่วนหนึ่งก็ด้วย “เรื่องเล่า” ที่เราเล่าสู่กันสืบต่อกันมา ทั้งที่เล่าด้วยปากเปล่าและผ่านการบันทึกด้วยตัวอักษร งานเขียนโดยเฉพาะแนววรรณกรรมถือเป็นเรื่องเล่าทั้งสิ้น


ผู้ดูแล และลงข้อมูลประจำเวบไซต์ sarakadee.com




Previous Article
21 พฤษภาคม
Next Article
22 พฤษภาคม




ใส่ความเห็น

อีเมล์ของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี Man Hand writing What To Expect with black marker on
วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี หากต้องเขียนเรื่องซ้ำกับที่คนอื่นเขียนไปแล้วจะทำอย่างไร เป็นธรรมดามากที่นักสารคดีจะเจอปัญหานี้ เพราะเรื่องใหม่มีน้อยและหาได้ยาก การต้องทำเรื่องซ้ำกับที่มีคนทำแล้วไม่ต้องตกใจ ผู้เขียนใหม่มีทางเอาชนะได้ด้วย... ๑.กลเม็ดพื้นๆ คือเอาชนะด้วยความเป็นปัจจุบัน ไม่ว่าจะอย่างไรชิ้นที่ทำก่อนย่อมเป็นอดีตไปแล้ว ชิ้นที่เขียนใหม่ในวันนี้จึงได้เปรียบอยู่แล้วที่ความสด ทันการณ์
ผู้เล่าเรื่อง : เล่าโดยผู้เขียนแบบมุมมองพระเจ้า วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี โลกเราครึกครื้นรื่นรมย์ มีสีสัน สืบทอดอารยธรรมกันมาได้ส่วนหนึ่งก็ด้วย “เรื่องเล่า” ที่เราเล่าสู่กันสืบต่อกันมา ทั้งที่เล่าด้วยปากเปล่าและผ่านการบันทึกด้วยตัวอักษร งานเขียนโดยเฉพาะแนววรรณกรรมถือเป็นเรื่องเล่าทั้งสิ้น