นิทาน-แม่-สอนเด็ก-โต

สิงหาคม 13, 2017 
0


วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี


เรื่องและภาพ : วีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง

nitanmae01

นักเรียนนั่งเขียนงานใต้ร่มไม้

เป็นค่ายอบรมการเขียนเล็กๆ ที่เริ่มเป็นที่รู้จักในวงกว้างทางภาคตะวันออก

ถึงเดือนสิงหาคมของทุกปี ครูมัธยมในพื้นนที่จะคัดเลือกเด็กนักเรียนที่พอมีแววทางวรรณศิลป์มาร่วมเข้าค่ายเยาวชนนักเขียนสารคดีท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม ซึ่งในปีนี้เป็นรุ่นที่ ๖ แล้ว

ค่ายเล็กๆ ที่เกิดขึ้นอย่างเรียบง่ายจากการริเริ่มของอาจารย์เรืองวิทย์ ลิ่มปนาท และอาจารย์อำพิกา สวัสดิ์วงศ์ แห่งภาควิชาประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา

ด้วยแนวคิดง่ายๆ แต่จริงจังว่า อยากให้เยาวชนในพื้นที่เล่าเรื่องท้องถิ่นของตนได้ผ่านงานเขียนสารคดี

เปิดให้เยาวชนที่กำลังศึกษาอยู่ในจังหวัดรอบมหาวิทยาลัยบูรพา ได้แก่ ชลบุรี จันทบุรี ระยอง ฉะเชิงเทรา นครนายก สระแก้ว สมุทรปราการ รวมถึงจังหวัดใกล้เคียงในภาคกลางอย่าง อยุธยา สระบุรี ลพบุรี รวมทั้งกรุงเทพฯ มาเข้ารับรับอบรมการเขียน รุ่นละ ๕๐-๖๐ คน

nitanmae02

ภาพรวมห้องเรียน

เป็นเด็กมัธยมต่างจังหวัด และส่วนใหญ่เป็นโรงเรียนนอกเมือง ที่ไม่ใช่โรงเรียนประจำจังหวัด อาจเป็นเด็กที่สนใจกิจกรรม เป็นเด็กหลังห้องที่ไม่ได้โดดเด่นด้านวิชาการ ไม่เคยรู้จักและไม่เคยเขียนสารคดี ซึ่งทั้งหมดนี้ไม่ได้เป็นอุปสรรคปัญหาของการเรียนการเขียนแต่อย่างใด

บทเรียนแรกสุดคือทำให้เขาเข้าใจและฝึกการจัดลำดับความคิดของตัวเอง

การเล่าเรื่องด้วยภาษาเขียนนั้นมี ๓ ลำดับขั้นที่เราต้องแจ่มชัดความคิดตัวเองก่อน

๑.จะเล่าเรื่องอะไร ฝึกจับประเด็น
๒.เรารู้และเข้าใจเรื่องนั้นแจ่มแจ้งจนเล่าได้ เป็นขั้นของการค้นหว้าและทบทวนข้อมูลที่จะเล่า
๓. เขียนมันออกมา เป็นขั้นของการลงมือทำ ซึ่งจะเป็นบทพิสูจน์ความสำเร็จของเรื่องเล่านั้นๆ

nitanmae03

เขียนงาน

จากนั้นก็ยกตัวอย่างที่เหมาะกับวัยให้เขาเห็นเป็นแนวทางการสร้างสรรค์

แรกสุด เพื่อให้เกิดกำลังใจกับนักเชขียนใหม่ระดับมัธยม ผมเลือกหยิบตัวอย่างงานเขียนของนักเรียนชั้นประถมให้พวกเขาดู ส่งเสริมความมั่นใจให้เห็นว่า งานเขียนเรื่องเล่า เด็กเล็กๆ กว่าพวกเขายังทำได้

นอกนั้นเป็นหนังสือที่เหมาะกับวัย อย่างเรื่องเล่าในหนังสือภาพสำหรับเด็ก

รวมทั้งหนังที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับเรื่องเล่า และมีเทคนิคน่าสนใจในแง่กลวิธีการเล่าเรื่อง อย่างการแสดงให้เห็นเหตุการณ์หรือเรื่องราวที่ทับซ้อนกันอยู่ แบบเรื่องเล่าซ้อนเรื่องเล่าเหมือนนิทานเวตาล ให้สมาชิกค่ายได้เพลิดเพลินและผ่อนคลายกับการเรียนรู้

และบางทีก็อาจได้แนวคิดหรือแรงบันดาลใจในการออกแบบกลวิธีการเล่าเรื่องไปใช้ต่อด้วย

nitanmae04

อ่านผลงาน

งานเขียนหลายชิ้นปรากฏผลเช่นนั้น ตัวอย่างหนังที่ได้ดูมีส่วนช่วยขุดคุ้ยเรื่องราวในชีวิตจริงของหลายคนออกมาเป็นงานเขียน

บางคนหยิบเอาเรื่องราวที่พ่อเคยเล่าให้ฟังแต่เก่าก่อน มาเล่าต่อได้อย่างมีอรรถรสแบบงานสารคดี เห็นภาพพจน์และเหตุการณ์ที่ซ้อนอยู่ในเสียงเล่าของผู้เขียน

การลงมือเขียนเรื่องเล่า ทำให้หลายคนคิดถึงนิทานของแม่ เรื่องราวของแม่ และความสัมพันธ์ของตนกับแม่ ซึ่งต่างก็แปรเป็นงานเขียนได้อย่างเข้มข้น และมีดรามา

nitanmae05

ตัวอย่างงานเขียน

ขึ้นเขาเขียว ชลบุรี มาเข้าค่าย ๒ วัน คงมีหลายคนที่ลงเขาไปด้วยความรู้สึกที่ไม่เหมือนเดิม

ความรู้และฝีมือด้านการเขียนนั้นเรื่องหนึ่ง

และการเขียนนั้น ย่อมทำให้เยาวชนที่ผ่านค่ายได้ “คิด” มากขึ้น กับทุกเรื่องราวในชีวิตและความสัมพันธ์


veeวีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง

นักเขียนประจำกองบรรณาธิการ นิตยสาร สารคดี ที่มีผลงานตีพิมพ์ทั้งในนิตยสาร และตีพิมพ์รวมแล่มมากมาย อาทิ แผ่นดินนี้ที่อีกฟากเขา และแสงใต้ในเงามรสุม และ อีสานบ้านเฮา

    วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี หลังจากผู้ผ่านการคัดเลือกเข้ารอบสัมภาษณ์จำนวน ๑๐๐ คน ได้มาพูดคุยทำความรู้จักกันไปเมื่อสุดสัปดาห์ก่อน ตอนนี้ค่ายสารคดี ปี ๒๕๖๒ ได้สมาชิกตัวจริงครบเต็มจำนวนที่ค่ายสามารถรองรับได้แล้ว รวม
    วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี ภาพ : กฤต พรพิชิตภัย ค่ายสารคดี ประจำปี ๒๕๖๒ เป็นรุ่นที่ ๑๕
    วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี ในการทำสารคดีอาจมีบ่อยครั้งที่ผู้เขียนไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลได้ดังใจ แต่หากเข้าใจเรื่องกลุ่มข้อมูลและเคล็ดวิธีที่จะได้มา ข้อจำกัดก็ไม่ใช่ปัญหาอีกต่อไป อย่างในงานพระราชพิธีบรมราชาภิเษก เป็นไปได้น้อยมากที่นักเขียนสารคดีจะมีโอกาสได้เข้าสู่พื้นที่ชั้นใน หรือหากแม้ขออนุญาตเข้าไปได้ ก็ต้องอยู่ติดพื้นที่จนเสียโอกาสที่จะได้สัมผัสบรรยากาศในภาพกว้าง ข้อติดขัดเงื่อนไขที่ทำให้ไม่อาจเข้าถึงพื้นที่บางส่วน จะไม่ใช่อุปสรรคของนักเขียนหากเราตระหนักว่างานสารคดีสามารถพึ่งพาข้อมูลอ้างอิงได้ส่วนหนึ่ง



ผู้ดูแล และลงข้อมูลประจำเวบไซต์ sarakadee.com




Previous Article
13 สิงหาคม
Next Article
14 สิงหาคม




ใส่ความเห็น

อีเมล์ของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

    วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี หลังจากผู้ผ่านการคัดเลือกเข้ารอบสัมภาษณ์จำนวน ๑๐๐ คน ได้มาพูดคุยทำความรู้จักกันไปเมื่อสุดสัปดาห์ก่อน ตอนนี้ค่ายสารคดี ปี ๒๕๖๒ ได้สมาชิกตัวจริงครบเต็มจำนวนที่ค่ายสามารถรองรับได้แล้ว รวม
    วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี ภาพ : กฤต พรพิชิตภัย ค่ายสารคดี ประจำปี ๒๕๖๒ เป็นรุ่นที่ ๑๕
    วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี ในการทำสารคดีอาจมีบ่อยครั้งที่ผู้เขียนไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลได้ดังใจ แต่หากเข้าใจเรื่องกลุ่มข้อมูลและเคล็ดวิธีที่จะได้มา ข้อจำกัดก็ไม่ใช่ปัญหาอีกต่อไป อย่างในงานพระราชพิธีบรมราชาภิเษก เป็นไปได้น้อยมากที่นักเขียนสารคดีจะมีโอกาสได้เข้าสู่พื้นที่ชั้นใน หรือหากแม้ขออนุญาตเข้าไปได้ ก็ต้องอยู่ติดพื้นที่จนเสียโอกาสที่จะได้สัมผัสบรรยากาศในภาพกว้าง ข้อติดขัดเงื่อนไขที่ทำให้ไม่อาจเข้าถึงพื้นที่บางส่วน จะไม่ใช่อุปสรรคของนักเขียนหากเราตระหนักว่างานสารคดีสามารถพึ่งพาข้อมูลอ้างอิงได้ส่วนหนึ่ง