สารคดีเรียนได้ไม่จำกัดวัย

กันยายน 3, 2017 
0


วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี


noolder01

ทีมงาน สารคดี เล่ากระบวนการสร้างสรรค์งานสารคดี

พรสวรรค์ไม่สำคัญเท่าพรแสวง

หัวใจอยู่ที่การเรียนรู้และทุ่มเทฝึกฝน…

แน่นอนว่าคนที่เกิดมาพร้อมกับพรสวรรค์นั้นมีอยู่ เกิดมาเพื่อจะเป็นในสิ่งนี้ ดังคำอังกฤษที่ว่า born to be

คนที่เกิดมาเพื่อจะเป็นนักเขียนก็ย่อมมี แต่ในร้อยปีคงมีไม่มากคน

แต่โลกอาจอาจต้องการนักเขียนมากกว่านั้น และคนที่ใฝ่ฝันอยากจะเป็นนักเขียนก็มีมาก

ค่ายวรรณกรรมต่างๆ ส่วนใหญ่เกิดขึ้นจากโจทย์นี้ รวมทั้ง “ค่ายสารคดี” ก็เช่นกัน

เริ่มจากค่ายสารคดีสำหรับกลุ่มเยาวชนนักเรียนนักศึกษาปีละรุ่น ทำต่อเนื่องมา ๑๓ ปี

กระทั่งขยายมาสู่ค่ายสารคดีระดับประชาชนรุ่นแรก “เขียนสารคดีกับมืออาชีพ” เมื่อต้นปีนี้ ตามมาด้วยรุ่นที่ ๒ ในช่วงเดือนกันยายน ๒๕๖๐

noolder02

จิตรกรรมฝาผนังวัดชมพูเวก กับ ดร.พิศาล บุญผูก  (ภาพ วีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง)

หลักสูตรการเรียนย่อส่วนมาจาก “ค่ายสารคดี” จากที่เจอกัน ๘ ครั้ง ในช่วง ๓-๔ เดือน กระชับรวบรัดให้จบใน ๓ ครั้ง ในเดือนเดียว สนองความสะดวกและความไปได้สำหรับนักเรียนผู้ใหญ่ที่อยู่ในวัยทำงานแล้ว

แต่เนื้อหาหลักสูตรและชิ้นงานสำหรับการฝึกฝนเข้มข้นไม่ต่างกัน

ในช่วง ๓ ครั้งที่ของการพบกลุ่ม ผู้เรียนจะได้ฝึกทำ ๓ ชิ้นงาน

  • งานฝึกหัดภาคสนาม
  • งานสัมภาษณ์
  • งานสารคดีชิ้นใหญ่เต็มรูปแบบ

noolder03

ฟังผู้เฒ่าชาวมอญ คุณลุงวีระโชติ ปั้นทอง เล่าเรื่องท้องถิ่น (ภาพ วีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง)

๒ กันยายน ๒๕๖๐ วันแรกของการเปิดห้องเรียน “เขียนสารคดีกับมืออาชีพ” รุ่น ๒

ภาคเช้า-ครึ่งแรกของวัน เรียนรู้ทฤษฎีวิธีการ ในห้องเรียนกันก่อน ซึ่งมีคาถาหลัก ๒ ข้อ

  1. รู้ลำดับการทำงาน เพื่อสามารถจัดลำดับขั้นและออกเค้าโครงเรื่องที่จะเขียน แล้วเดินตามแผนการนั้นได้
  2. รู้จักโครงสร้างงานสารคดี ทำแต่ละส่วนเป็นและดี มีสีสัน ความสำเร็จก็จะอยู่ไม่ไกล

 

  • ภาคบ่าย-ลงพื้นที่เก็บข้อมูล
  • ค่ำ-เขียน ส่ง
  • ดึก-ครูอ่าน
  • เช้าอีกวัน-มาล้อมวงคุยกันเรื่องงานเขียนชิ้นแรก ก่อนก้าวสู่ชิ้นที่ ๒ ซึ่งงานทั้งสองชิ้นนี้ทำแบบเรียนรู้ร่วมกัน

กระทั่งงานชิ้นที่ ๓ จะเป็นช่วงการสำแดงฝีมือของแต่ละคน เป็นงานที่ทุกคนต้องคิดเองทำเองด้วยฝีมือตัวเองทุกขั้นตอน

noolder04

หน้าพิพิธภัณฑ์วัดชมภูเวก (ภาพ : ชมพจน์พงศ์ ฤทธิ์รณศักดิ์)

คนมาเรียนอาจมีพื้นฐานหรือไม่มีมาก่อนเลยก็ได้ เพราะการสอนจะเริ่มตั้งแต่หลักเบื้องต้นเหมือนเริ่มหัดเขียน ก ไก่

สำหรับงานชิ้นแรก ครูกำหนดหัวเรื่องและเตรียมพื้นที่เก็บข้อมูลไว้ให้ พร้อมติดต่อแหล่งข้อมูลไว้ไห้แล้ว ผู้เรียนเพียงแต่เปิดใจออกเรียนรู้และฝึกพัฒนาฝีมือไปตามขั้นและตามข้อที่เป็นองค์ประกอบของการสร้างสรรค์งานสารคดีชั้นดี

หัวข้อที่เป็นธีมของค่ายสารคดีระดับประชาชน ครั้งที่ ๒ คือ วิถีมอญวัดชมภูเวก มีความน่าสนใจที่เป็นชุมชนมอญโบราณริมฝั่งเจ้าพระยา กับวัดเก่าแก่สมัยอยุธยา ซึ่งมีไฮไลน์อยู่ที่จิตรกรรมผนังโบสถ์ รูปแม่พระธรณีบีบมวยผม ที่กล่าวกันว่างดงามที่สุดโลก ได้สมญาว่าเป็น โมนาลิซาเมืองไทย

โดยมีภูมิปัญญาชาวบ้าน ปราชญ์ท้องถิ่นที่เชี่ยวชาญรอบรู้เรื่องวัฒนธรรมชาวมอญ จะมาเล่าข้อมูล

ให้นักเขียนมือใหม่ได้ซึมซับเก็บเกี่ยวมาร้อยเรียงเป็นงานสารคดีที่น่าอ่าน

หลังผ่านการเรียนรู้แลกเปลี่ยน ฟัง คิด เขียน ลงมือทำ

ทุกคนจะเริ่มรู้ได้ด้วยตัวเอง

การเขียนสารคดีไม่ใช่แค่ความฝันอีกต่อไป


veeวีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง

นักเขียนประจำกองบรรณาธิการ นิตยสาร สารคดี ที่มีผลงานตีพิมพ์ทั้งในนิตยสาร และตีพิมพ์รวมแล่มมากมาย อาทิ แผ่นดินนี้ที่อีกฟากเขา และแสงใต้ในเงามรสุม และ อีสานบ้านเฮ

    วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี หลังจากผู้ผ่านการคัดเลือกเข้ารอบสัมภาษณ์จำนวน ๑๐๐ คน ได้มาพูดคุยทำความรู้จักกันไปเมื่อสุดสัปดาห์ก่อน ตอนนี้ค่ายสารคดี ปี ๒๕๖๒ ได้สมาชิกตัวจริงครบเต็มจำนวนที่ค่ายสามารถรองรับได้แล้ว รวม
    วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี ภาพ : กฤต พรพิชิตภัย ค่ายสารคดี ประจำปี ๒๕๖๒ เป็นรุ่นที่ ๑๕
    วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี ในการทำสารคดีอาจมีบ่อยครั้งที่ผู้เขียนไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลได้ดังใจ แต่หากเข้าใจเรื่องกลุ่มข้อมูลและเคล็ดวิธีที่จะได้มา ข้อจำกัดก็ไม่ใช่ปัญหาอีกต่อไป อย่างในงานพระราชพิธีบรมราชาภิเษก เป็นไปได้น้อยมากที่นักเขียนสารคดีจะมีโอกาสได้เข้าสู่พื้นที่ชั้นใน หรือหากแม้ขออนุญาตเข้าไปได้ ก็ต้องอยู่ติดพื้นที่จนเสียโอกาสที่จะได้สัมผัสบรรยากาศในภาพกว้าง ข้อติดขัดเงื่อนไขที่ทำให้ไม่อาจเข้าถึงพื้นที่บางส่วน จะไม่ใช่อุปสรรคของนักเขียนหากเราตระหนักว่างานสารคดีสามารถพึ่งพาข้อมูลอ้างอิงได้ส่วนหนึ่ง



ผู้ดูแล และลงข้อมูลประจำเวบไซต์ sarakadee.com




Previous Article
3 กันยายน
Next Article
4 กันยายน




ใส่ความเห็น

อีเมล์ของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

    วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี หลังจากผู้ผ่านการคัดเลือกเข้ารอบสัมภาษณ์จำนวน ๑๐๐ คน ได้มาพูดคุยทำความรู้จักกันไปเมื่อสุดสัปดาห์ก่อน ตอนนี้ค่ายสารคดี ปี ๒๕๖๒ ได้สมาชิกตัวจริงครบเต็มจำนวนที่ค่ายสามารถรองรับได้แล้ว รวม
    วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี ภาพ : กฤต พรพิชิตภัย ค่ายสารคดี ประจำปี ๒๕๖๒ เป็นรุ่นที่ ๑๕
    วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี ในการทำสารคดีอาจมีบ่อยครั้งที่ผู้เขียนไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลได้ดังใจ แต่หากเข้าใจเรื่องกลุ่มข้อมูลและเคล็ดวิธีที่จะได้มา ข้อจำกัดก็ไม่ใช่ปัญหาอีกต่อไป อย่างในงานพระราชพิธีบรมราชาภิเษก เป็นไปได้น้อยมากที่นักเขียนสารคดีจะมีโอกาสได้เข้าสู่พื้นที่ชั้นใน หรือหากแม้ขออนุญาตเข้าไปได้ ก็ต้องอยู่ติดพื้นที่จนเสียโอกาสที่จะได้สัมผัสบรรยากาศในภาพกว้าง ข้อติดขัดเงื่อนไขที่ทำให้ไม่อาจเข้าถึงพื้นที่บางส่วน จะไม่ใช่อุปสรรคของนักเขียนหากเราตระหนักว่างานสารคดีสามารถพึ่งพาข้อมูลอ้างอิงได้ส่วนหนึ่ง