" /> ชื่อจริงและชื่อเล่น (๑๔) - สารคดี.คอม [ Sarakadee Magazine ]

ชื่อจริงและชื่อเล่น (๑๔)

ตุลาคม 10, 2018 
0


ชื่อจริงและชื่อเล่น (๑๔)

ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต


ชื่อเล่นของคนไทยถือเป็น “ของแปลก” ในสายตาคนต่างวัฒนธรรม อย่างชื่อเล่นของฝรั่งมักเป็นเรื่อง “ตายตัว” เช่นคนชื่อ William (วิลเลียม) ก็จะมีชื่อเล่นว่า Bill (บิล) เป็นอัตโนมัติเสมอไป อย่างบิล คลินตัน อดีตประธานาธิบดีสหรัฐฯ

คนต่างชาติต่างภาษาที่ได้รับรู้ย่อมอัศจรรย์ใจ ว่าคนไทยสมัยหนึ่งนิยมตั้งชื่อเล่นเป็นคำเรียกสัตว์ต่างๆ ซึ่งในวัฒนธรรมของเขาใช้เป็นคำด่า เช่น “หมู” จนมีการ์ตูนญี่ปุ่นบางเรื่องไปสรุปแบบมโนเรื่องคนไทยว่า ทุกคนต้องมีชื่อเป็นสัตว์ (ราวกับชื่ออินเดียนแดง) ก็มี

พี่ชายที่เคารพรักท่านหนึ่งเคยเล่าให้ฟังว่าชื่อ “เล็ก” ของท่าน ไม่ใช่ว่ามีอะไรเล็กอะไรใหญ่ แต่เรียกย่อๆ มาจาก “หมาเล็ก” เพราะก่อนหน้าที่พ่อแม่จะมีพี่เขา เคยมีลูกอีกคนหนึ่งซึ่งเกิดมาได้ไม่นานก็เสียไปตั้งแต่ยังเล็ก ลูกคนต่อมาจึงต้องตั้งชื่อให้ฟังดูไม่เพราะพริ้ง ไม่สวยไม่งาม ให้น่ารังเกียจ เพื่อไม่ให้ “ผี” มาเอาตัวไปอีกคน ดังนั้น ท่านจึงต้องกลายเป็น “หมาเล็ก”

“พี่เล็ก” เล่าว่าว่าญาติผู้ใหญ่บางคนยังคงเรียกท่านว่า “หมาเล็ก” อยู่จนบัดนี้

ในประวัติตระกูลเก่าบางสกุลของไทยก็มีรายนามบรรพบุรุษที่มีชื่อทำนองนี้ เช่น หมาโต หมาจู

ธรรมเนียมนี้คงเคยแพร่หลายทั่วไปอย่างคำที่ผู้ใหญ่ทางภาคตะวันตก เช่นสุพรรณบุรี กาญจนบุรี เรียกเด็กๆ ว่า “ไอ้หมา!” ก็คงมีที่มาอย่างนี้เหมือนกัน

เผลอๆ วิธีคิดวิธีปฏิบัติทำนองนี้อาจมีแพร่หลายทั่วทั้งภูมิภาคมาตั้งแต่ครั้งดึกดำบรรพ์ก็ได้

ในหนังสือ “ประวัติเมืองพระนครของขอม” ที่ศาสตราจารย์หม่อมเจ้าสุภัทรดิศ ดิศกุล ผู้ล่วงลับ ทรงแปลมาจากหนังสือภาษาฝรั่งเศสชื่อ Histoire d’ Angkor ของนางสาวมาดแลน จิโต (Madeleine Giteau) ตอนหนึ่งเล่าว่า ศาสตราจารย์ยอร์ช เซเดส์ นักปราชญ์ทางโบราณคดีชาวฝรั่งเศส ผู้เชี่ยวชาญอารยธรรมขอม ศึกษาชื่อทาสเขมรโบราณจากศิลาจารึก พบว่ามีชื่อเช่น “หมา” “เหม็น” หรือ “น่าชัง” ท่านจึงสรุปว่า “ชื่อเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าพวกทาสคงจะถูกดูหมิ่นดูแคลนมาก”

ซึ่งถ้าเปรียบเทียบจากคติร่วมสมัยในเมืองไทยก็อาจได้ข้อสรุปที่แตกต่างไปชนิด “คนละเรื่อง” เลยทีเดียว

เพราะจนถึงชั้นเจ้านายก็ยังมี “เจ้าฟ้าเหม็น” กรมขุนกษัตรานุชิต พระราชโอรสสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี และพระราชนัดดาในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รวมถึงเจ้านายที่มีพระนามว่า “พระองค์เจ้าเน่า” ก็ยังมี

ทั้งหลายทั้งปวงนี้ก็คงเนื่องมาแต่ท่านผู้ใหญ่แต่ก่อนหวังป้องกัน “ผี” ไม่ให้เอาตัวลูกหลานเล็กๆ ไป จึงต้องตั้งชื่อให้น่าเกลียดไปเสียเลย อย่างเดียวกับคติเก่าของไทยที่ไม่ให้ชมเด็กว่าน่ารัก แต่ต้องบอกว่า “น่าเกลียดน่าชัง” แทน จนถึงขนาดพจนานุกรมราชบัณฑิตยสถานก็ยังเก็บคำ “น่าเกลียดน่าชัง” เอาไว้ โดยอธิบายความหมายว่า “น่ารักน่าเอ็นดู (ใช้แก่เด็กเล็กๆ)”


srun

ศรัณย์ ทองปาน

เกิดที่จังหวัดพระนคร ปัจจุบันเป็น “นนทบุเรี่ยน” และเป็นบรรณาธิการสร้างสรรค์นิตยสาร สารคดี

ผีสางเทวดา เกร็


ผู้ดูแล และลงข้อมูลประจำเวบไซต์ sarakadee.com








ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

ผีสางเทวดา เกร็