ไหว้ครูด้วยกัญชา

พฤษภาคม 22, 2019 
0


ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต

หนึ่งในหนังสือ “ตำรากับข้าว” รุ่นแรกๆ ของเมืองไทย คือ “แม่ครัวหัวป่าก์” ของท่านผู้หญิงเปลี่ยน ภริยาของเจ้าพระยาภาสกรวงศ์ (พร บุนนาค) พิมพ์ครั้งแรกช่วงปลายรัชกาลที่ ๕ ราวปี ๒๔๕๑-๕๒ ตำราชุดนี้ถือเป็น “ขุมทรัพย์” ของผู้สนใจเรื่องประวัติศาสตร์อาหารการกินของสยาม ด้วยว่าท่านผู้หญิงได้บันทึกเกร็ดต่างๆ ปะปนอยู่กับตำราอาหารของท่านไว้มากมาย ยกตัวอย่างเช่น “ข้าวแช่” แบบที่ใส่ “น้ำแข็ง” ลงไปในน้ำ เหมือนที่เดี๋ยวนี้กินกัน ท่านผู้หญิงเล่าว่าก็เป็นที่นิยมในหมู่ชนชั้นสูงตั้งแต่ยุคปลายรัชกาลที่ ๕ แล้ว เป็นต้น

อีกตัวอย่างหนึ่งที่น่าสนใจในแง่ความเชื่อก็คือ แม่ครัวหัวป่าก์ ชุดที่รู้จักกันในปัจจุบัน ประกอบด้วยหนังสือเล่มเล็กห้าเล่ม ท่านผู้หญิงเปลี่ยนประเดิม “ไหว้ครู” ในหน้า ๑ ของเล่ม ๑ ด้วย “คำนมัสการ” ว่า นโมพุทธายะ! ศรีคเณศายะนะมะ! คือถวายสักการะแก่พระรัตนตรัย มีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ แล้วต่อด้วยการกราบไหว้พระคเณศ ผู้เป็น “เจ้าวิชาอันศักดิ์สิทธิ์”

ดังนั้น จากที่เดิมเรามักเชื่อกันว่า ก่อนหน้านี้ คนไทยนับถือพระคเณศ เทพฮินดูที่มีเศียรเป็นช้างในฐานะเทพเจ้าแห่งช้างและวิชาคชกรรมคือการบังคับช้าง กระทั่งถึงสมัยรัชกาลที่ ๖ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ จึงมีพระราชนิยมการบูชาพระคเณศในฐานะเทพเจ้าแห่งสรรพวิชาความรู้ กระทั่งกลายเป็นตราประจำกรมศิลปากรในเวลาต่อมา ซึ่งข้อมูลจาก “แม่ครัวหัวป่าก์” บอกเราว่า อย่างน้อยตั้งแต่ปลายรัชกาลที่ ๕ ท่านผู้หญิงเปลี่ยนก็เริ่มสักการะพระคเณศ ในฐานะ “เจ้าวิชา” มาก่อนแล้ว

หลังจาก “คำนมัสการ” เล่มแรกของ “แม่ครัวหัวป่าก์” ต่อด้วยคำบรรยายเรื่อง “อาหารในพิธีกรรม” (ถ้าเรียกตามภาษาปัจจุบัน) ได้แก่ สำรับเลี้ยงพระ เครื่องกระยาบวชสำหรับถวายพระภูมิเจ้าที่ เครื่องสังเวยเทวดา ของเซ่นผีบ้านผีเรือนเมื่อแต่งงานมีเขยเข้าบ้าน และ “สำรับครู” สำหรับการไหว้ครู

ท่านผู้หญิงให้ความรู้แก่เราว่า ของไหว้ครูบาอาจารย์ ล้วนต้องจัดแจงโดยละเอียด ต้องรู้ว่าใครชอบอะไรไม่ชอบอะไร ดังที่ท่านอธิบายเรื่องการจัดสำรับไหว้ครูฝ่ายดนตรีและนาฏศิลป์ไว้ว่า

“มีที่ ๑ ศีร์ษะสุกร ทั้งตีนแลหาง วางบนจานใหญ่ขึ้นโต๊ะ มีถ้วยน้ำพริกเผาด้วย…
“ถ้าไหว้ครูมะโหรีย์ไม่ใช้ศีร์ษะสุกร เพราะครูเปนแขก
“ถ้าครูลครตัวยักษ์มีหัวหมูดิบเติม เหล้า ๑ ขวด มีหมี่คลุก ห้ามไม่ให้ชิม ๑ จาน บู้หรี่ ๒ ตัว กันชา ๒ กิ่งเติมด้วย “ถ้าครูลิงมีผลไม้เติมด้วย”

แสดงให้เห็นว่า “ความรับรู้” บางอย่างยังคงตกทอดกันมาเป็นลำดับ เช่นที่ว่าครูมโหรีเป็น “แขก” คือเป็นมุสลิม จึงไม่ให้ไหว้ด้วยหัวหมู ปรากฏว่าตรงกับที่นักวิชาการยุคหลังๆ เพิ่งค้นพบว่า วงมโหรีแต่เดิมมีต้นทางมาจากเปอร์เซียหรืออิหร่านโบราณ ดังมักปรากฏภาพวาดวงดนตรีชายล้วนโพกหัวเป็นแขก บรรเลงซอสามสาย โทนรำมะนา และขับร้อง อยู่ในภาพจิตรกรรมโบราณของเปอร์เซียทั่วไป

ส่วนครูละครฝ่ายยักษ์นั้น นอกจากท่านจะมีรสนิยมสุราและกับแกล้มของดิบแล้ว ยังต้องไหว้ครูด้วยบุหรี่อีก ๒ ตัว และมีกัญชา ๒ กิ่ง ถวายด้วย จึงจะเป็นที่พอใจแก่บรรดาครูๆ !


srun ศรัณย์ ทองปาน เกิดที่จังหวัดพระนคร ปัจจุบันเป็น “นนทบุเรี่ยน” และเป็นบรรณาธิการสร้างสรรค์นิตยสาร สารคดี
ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต เมื่อจะศึกษา “คำหยาบ” โดยให้มี “หลักการ” มากกว่าคำกล่าวอ้างลอยๆ แค่ว่า “แถวบ้าน” เขาพูดกัน หรือเป็น “ภาษาถิ่น” ย่อมต้องหา
ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต ภาพประกอบ 123rf หนึ่งในวิชา “เคล็ดลางอาถรรพณ์” ที่ยังได้ยินได้รู้ได้เห็นว่ามีคนทำจริงๆ ในชีวิตประจำวันจนถึงเดี๋ยวนี้ และไม่ใช่คนเฒ่าคนแก่ แต่เป็นเด็กรุ่นๆ หรือสาวๆ ก็คือการ “ปักตะไคร้”
ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต อาจารย์เฟื้อ หริพิทักษ์ (๒๔๕๓-๒๕๓๖) ลูกศิษย์รุ่นแรกๆ ของอาจารย์ศิลป พีระศรี แห่งมหาวิทยาลัยศิลปากร เคยเล่าว่าสมัยเด็กๆ ราวรัชกาลที่ ๖ วันหนึ่งท่านกำลังนั่งเขียนรูปเล่น



ผู้ดูแล และลงข้อมูลประจำเวบไซต์ sarakadee.com








ใส่ความเห็น

อีเมล์ของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต เมื่อจะศึกษา “คำหยาบ” โดยให้มี “หลักการ” มากกว่าคำกล่าวอ้างลอยๆ แค่ว่า “แถวบ้าน” เขาพูดกัน หรือเป็น “ภาษาถิ่น” ย่อมต้องหา
ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต ภาพประกอบ 123rf หนึ่งในวิชา “เคล็ดลางอาถรรพณ์” ที่ยังได้ยินได้รู้ได้เห็นว่ามีคนทำจริงๆ ในชีวิตประจำวันจนถึงเดี๋ยวนี้ และไม่ใช่คนเฒ่าคนแก่ แต่เป็นเด็กรุ่นๆ หรือสาวๆ ก็คือการ “ปักตะไคร้”
ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต อาจารย์เฟื้อ หริพิทักษ์ (๒๔๕๓-๒๕๓๖) ลูกศิษย์รุ่นแรกๆ ของอาจารย์ศิลป พีระศรี แห่งมหาวิทยาลัยศิลปากร เคยเล่าว่าสมัยเด็กๆ ราวรัชกาลที่ ๖ วันหนึ่งท่านกำลังนั่งเขียนรูปเล่น