บัวฝรั่งดอกสีน้ำเงินและความฝันของนักผสมพันธุ์บัว

เมษายน 28, 2013 
2


เรื่อง : จักรพันธุ์ กังวาฬ
ภาพ : ไพรัตน์ ทรงพานิช


คลิก Full Screen เพื่อชมตัวอย่างภาพขนาดใหญ่

บัวตูมดอกน้อยที่โผล่พ้นน้ำกำลังเผยอกลีบสีชมพูแรกแย้มรับแสงแดดอ่อนของรุ่งอรุณ

เช้าวันนั้นอาจารย์ไพรัตน์ ทรงพานิช พาเราเดินลัดเลาะคันดินขอบบ่อปลูกบัว ชี้ให้ดูบัวตูมดอกนั้นพร้อมอธิบายว่า ดอกบัวที่เห็นใกล้จะแย้มบานเป็นวันแรก ถึงตอนนั้นย่อมหมายความว่ามันพร้อมแล้วสำหรับการผสมเกสรเพื่อขยายพันธุ์

ปัจจุบัน อ.ไพรัตน์ทำงานประจำเป็นนักวิชาการเกษตรชำนาญการพิเศษ สถาบันวิจัยยาง กรมวิชาการเกษตร แต่ขณะเดียวกันเขาก็ได้รับการยอมรับว่าเป็นนักผสมพันธุ์บัวที่มีชื่อเสียงระดับโลกตั้งแต่เขาได้พบ “รักแรก” กับเพอรีส์ไฟร์โอปอล (Perry’s Fire Opal) บัวฝรั่งที่มีดอกสีชมพูอ่อนหวาน เมื่อปี ๒๕๔๓ อ. ไพรัตน์ก็เริ่มสนใจปลูกเลี้ยงบัวฝรั่งเป็นไม้ประดับนับจากนั้น

ล่วงมาปี ๒๕๔๖ ก็เริ่มข้ามขั้นลงมือผสมพันธุ์บัวฝรั่ง จนได้ผลผลิตเป็นบัวฝรั่งพันธุ์ใหม่ที่มีสีสันและลักษณะแปลกใหม่สวยงาม โดดเด่นกว่าต้นพ่อแม่ สามารถนำไปจดทะเบียนตั้งชื่อบัวพันธุ์ใหม่กับสมาคมบัวและไม้น้ำสากล ประเทศสหรัฐอเมริกา

ทั้งยังก้าวไปอีกขั้น ด้วยการทดลองผสมพันธุ์บัวข้ามสกุลย่อย ระหว่างบัวฝรั่งกับบัวผัน จนกระทั่งประสบความสำเร็จ ได้ลูกผสมเป็นบัวฝรั่งที่มีดอกสีน้ำเงินต้นแรกของโลก ตั้งชื่อว่า สยามบลูฮาร์ดดี้ ทำให้ได้รับรางวัล “Hall of Fame” จากสมาคมบัวและไม้น้ำสากลเมื่อปี ๒๕๕๒ ซึ่งถือว่าเป็นรางวัลเกียรติยศสูงสุดในแวดวงนักปรับปรุงพันธุ์และผสมพันธุ์บัวทั่วโลก

ถึงวันนี้ อ.ไพรัตน์ยังคงมุ่งมั่นและมีความฝันจะผสมพันธุ์บัวให้ได้บัวพันธุ์ใหม่ ๆ ที่มีลักษณะสวยงามแปลกต่างไปจากเดิม ซึ่งเขาเคยให้ทรรศนะว่า เป็นงานที่ต้องอาศัยทั้งความรู้ทางพันธุศาสตร์และอารมณ์ศิลป์ควบคู่กัน

 

จากเมล็ดที่ฝังอยู่ใต้โคลนตม ก็ค่อย ๆ แตกก้านชูใบ ชูดอกขึ้นแย้มบานเหนือผิวน้ำ ให้ผู้คนประจักษ์ถึงความงามของดอกบัว

บัวได้รับการยกย่องว่าเป็น “ราชินีแห่งไม้น้ำ” จากดอกบัวที่มีลักษณะและสีสันงดงามบริสุทธิ์ ให้ความรู้สึกลึกซึ้ง ดอกบัวจึงเป็นสัญลักษณ์ของคุณงามความดี ทั้งเป็นดอกไม้ที่มีความสำคัญและผูกพันอยู่ในตำนานของศาสนาต่าง ๆ ทั้งศาสนาพราหมณ์ ฮินดู รวมทั้งศาสนาพุทธ

สำหรับคนไทยใช้ดอกบัวสำหรับบูชาพระ และรู้จักคุ้นเคยกับบัวหลากหลายพันธุ์มาตั้งแต่อดีต เช่น บัวหลวง บัวผัน บัวเผื่อน บัวขาบ บัวสัตตบรรณ จงกลนี ฯลฯ

ทว่าหากแบ่งตามหลักพฤกษศาสตร์ บัวจัดว่าเป็นพืชน้ำที่เป็นไม้ล้มลุก มีอายุหลายปี พบได้ทั้งในภูมิอากาศเขตร้อน เขตอบอุ่น และเขตหนาว ลำต้นมีหลายแบบ ทั้งเป็นเหง้า เป็นไหล หรือเป็นหัวอยู่ในดินใต้น้ำ

นักพฤกษศาสตร์จำแนกบัวออกเป็น ๒ วงศ์ (Family) ได้แก่ บัววงศ์ Nelumbonaceae และบัววงศ์ Nymphaeaceae

บัวในวงศ์ Nelumbonaceae มีชื่อสามัญภาษาอังกฤษว่า Lotus บัววงศ์นี้มีเพียงสกุล (Genus) เดียว คือ สกุล Nelumbo เป็นบัวที่มีก้านแข็ง คนไทยเรียกบัวในวงศ์นี้ว่า บัวหลวง หรือ ปทุมชาติ

ส่วนบัววงศ์ Nymphaeaceae มีชื่อสามัญคือ Waterlily หรือที่คนไทยเรียกว่า บัวสาย หรือ อุบลชาติ เป็นบัวที่มีก้านอ่อน มีถิ่นกำเนิดทั้งในเขตร้อนและเขตอบอุ่น บัวในวงศ์นี้ประกอบด้วย ๖ สกุล ได้แก่ Barclaya, Euryale, Nuphar, Nymphaea, Ondinea และ Victoria

อ.ไพรัตน์บอกกับเราว่า ความสนใจหลักของเขาอยู่ที่บัวสกุล Nymphaea เนื่องจากเป็นสกุลที่มีความหลากหลายของชนิดพันธุ์และมีความสวยงาม จนคนนิยมปลูกเลี้ยงเป็นไม้ประดับกันทั่วไป

บัวสกุล Nymphaea ยังแบ่งออกเป็น ๖ สกุลย่อย (Subgenus) ได้แก่

สกุลย่อย Anecphya เช่น พวกบัวยักษ์ออสเตรเลีย

สกุลย่อย Brachyceras ก็คือพวกบัวผัน บัวเผื่อน บัวจงกลนี ของไทย

สกุลย่อย Confluentes เป็นบัวยักษ์ออสเตรเลียอีกพวกหนึ่ง

สกุลย่อย Hydrocallis เป็นบัวเขตอบอุ่น ดอกบานกลางคืน

สกุลย่อย Lotos เป็นบัวเขตร้อน ดอกบานกลางคืน หรือคือบัวกินสายของบ้านเรา

และสกุลย่อย Nymphaea ซึ่งพ้องกับชื่อสกุล เป็นบัวเขตอบอุ่น ดอกบานกลางวัน มีชื่อสามัญว่า Hardy Waterlily ที่คนไทยเรียกบัวกลุ่มนี้ว่า “บัวฝรั่ง”

ทุกวันนี้บัวที่ อ.ไพรัตน์ปลูกเลี้ยงและผสมพันธุ์ ก็คือ บัวฝรั่ง และบัวผัน ซึ่งต่างก็เป็นสกุลย่อยของบัวในสกุล Nymphaea นั่นเอง




ผู้ดูแล และลงข้อมูลประจำเวบไซต์ sarakadee.com



Pages: 1 2 3






หน้า: 1 2 3

วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี ๑ เด็กค่ายสารคดีเป็นนักเรียนทุน ในความหมายว่าทีมงานวิ่งหาทุนมาเป็นค่าใช้จ่ายให้พวกได้เรียนฟรี ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายใดๆ ตลอดโครงการ ชาวค่ายสารคดีรู้ความจริงนี้ เพราะครูบอกตั้งแต่วันสัมภาษณ์ว่า ขอให้ผู้ผ่านคัดเลือกมั่นใจว่าจะอยู่ร่วมโครงการได้ตลอดทั้ง ๔ เดือน
ใครที่พลาดงานมหกรรมหนังสือระดับชาติครั้งที่ 22 ไปไม่ต้องเสียใจ หนังสือใหม่จากสำนักพิมพ์ สารคดี-เมืองโบราณจัดโปรโมชั่นจำหน่ายในราคาพิเศษสำหรับสั่งซื้อทางออนไลน์ให้ทุกท่านกันแล้วตั้งแต่วันนี้ - 15 พฤศจิกายน 2560 ค่าจัดส่งฟรี !!! ติดต่อสั่งซื้อได้ทาง FB inbox :
ผ่านพ้นไปแล้วสำหรับ งานมหกรรมหนังสือระดับชาติครั้งที่ 22 ซึ่งจัดระหว่างวันที่ 18-29 ตุลาคม 2560 ณ ศูนย์ประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ บูท L14 สารคดี-เมืองโบราณ มาพร้อมแนวคิด "ธ สถิตในใจไทยนิรันดร์" นำเสนอพระราชประวัติของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
วิชาสารคดี ๑๐๑ ศาสตร์ ศิลป์ เคล็ดวิธี ว่าด้วยการเขียนสารคดี เรียนกับช่างภาพบรรดาลใจ พี่เคี้ยง-วสันต์ วณิชชากร ช่างภาพเอพี เข้าสู่ช่วงปลายของค่ายสารคดี ครั้งที่ ๑๓ แล้ว นักเขียนฝึกหัดผ่านงานเขียนทั้งแบบที่ครูพาทำแบบ “จับมือเขียน”
ช่วง ๑๐ ปีที่แล้ว “นายรอบรู้” หนังสือไกด์บุ๊กแนะนำการท่องเที่ยวจังหวัดต่าง ๆ ทั่วเมืองไทย จัดทำโดยกองบรรณาธิการ นายรอบรู้ สำนักพิมพ์สารคดี ยังติดอันดับหนังสือขายดี และยังเป็นคอลัมน์ประจำในนิตยสาร สารคดี นานกว่า ๑๕