นายเรือง-นายนก

ธันวาคม 4, 2017 
0


ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต


nai-ruang

นายเรือง

ที่ซุ้มประตูทางเข้าเขตพุทธวาสของวัดอรุณราชวราราม มีประติมากรรมทาสีทองสองรูปตั้งคู่กันซ้ายขวา เป็นรูปของนายบุญเรือง หรือนายเรือง กับนายนก คนรุ่นต้นกรุงรัตนโกสินทร์

เหตุที่มีการสร้างรูปของบุคคลทั้งสองนี้ไว้ก็สืบเนื่องมาจากเหตุการณ์ที่ทั้งคู่ต่างเผาตัวตายภายในบริเวณวัดอรุณฯ โดยนายเรืองเริ่มก่อนเป็นคนแรกเมื่อปี 2333 สมัยรัชกาลที่ 1 ติดตามมาด้วยนายนกในอีก 27 ปีต่อมา คือปี 2360 สมัยรัชกาลที่ 2

ทั้งคู่มิได้ต้องการประท้วงใคร หรือทำไปด้วยความเพ้อคลั่ง แต่เป็นที่รับทราบกันโดยทั่วไปในเวลานั้น ว่าทั้งนายเรืองและนายนกต่างต้องการบูชาพระพุทธศาสนาในระดับอุกฤษฎ์ เพื่อมุ่งหมายบรรลุพระโพธิญาณ

ยุคนั้น การสละชีวิตเพื่อหวังแลกเอาพระนิพพาน คงถือเป็นบุญใหญ่อันน่าเลื่อมใสศรัทธายิ่ง หลังจากนั้นราวสมัยรัชกาลที่ 3 จึงมีการสร้างรูปนายเรืองนายนกขึ้น เพื่อเป็นอนุสรณ์ โดยทำเป็นหินสลักตั้งไว้ที่วัดอรุณฯ พร้อมกับมีศิลาจารึกกำกับ โดยรูปนายเรืองนั่งขัดสมาธิพนมมือ ส่วนรูปนายนกนั่งขัดสมาธิ มือวางประสานที่หน้าตักในท่านั่งสมาธิ

nai-nok

นายนก

จากหลักฐานร่วมสมัยยังพบว่าช่วงระยะเวลาใกล้เคียงกันนั้น มีบุคคลอื่นๆ ที่เผาตัวตายด้วยวัตถุประสงค์ทางพุทธศาสนาอีกหลายราย รวมทั้งมีจดหมายเหตุบันทึกถึง “แฟชั่น” การเชือดเนื้อเอาเลือดมาผสมน้ำมันจุดตะเกียงบูชาพุทธสถาน หรือกระทั่งเอาดาบจ้วงแทงตัวเองบูชาพระก็มี โดยผู้ที่กระทำเช่นนี้มีตั้งแต่ระดับชาวบ้าน นักบวช ไปจนถึงพระบรมวงศานุวงศ์

เรื่องทำนองนี้อาจดู “นอกรีต” หรือ “ไม่ใช่พุทธแท้” ในสายตาพุทธศาสนิกชนยุคปัจจุบัน ทว่าอย่างน้อยในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ การกระทำเช่นนี้เป็นสิ่งที่ยอมรับได้และถือเป็นกรณียกิจอันควรแก่การยกย่องเชิดชู

ที่มาของการบูชา “ด้วยเลือดด้วยเนื้อ” ทำนองนี้ น่าจะมาจากความเชื่อที่แพร่หลายเกี่ยวกับพระพุทธเจ้า 10 พระองค์ที่จะมาตรัสรู้ในอนาคต นับตั้งแต่พระศรีอาริยเมตไตรย์ หรือ “พระศรีอาริย์” เป็นต้นไป ดังที่ระบุไว้ในคัมภีร์ “อนาคตวงศ์”

พระอนาคตพุทธเจ้าเหล่านั้นมีชาติกำเนิดแตกต่างหลากหลาย บ้างเป็นท้าวพระยามหากษัตริย์ บ้างเป็นขุนนาง มีแม้กระทั่งที่เป็นสัตว์เดรัจฉาน หากแต่สิ่งสำคัญที่เป็นลักษณะร่วมกันก็คือ การบำเพ็ญมหากุศลในระดับอุกฤษฎ์ เช่น เชือดคอ หรือจุดไฟไว้บนศีรษะ ถวายเป็นพุทธบูชา ยอมถูกประหารชีวิตเพื่อให้ได้ถวายไทยทานแก่พระพุทธเจ้าก่อนผู้ใด หรือแม้แต่ยกโอรสธิดาให้ยักษ์กินเป็นทาน

เรื่องราวเหล่านี้กลายเป็นต้นแบบของการนับถือพุทธศาสนายุคนั้น โดยเราอาจเรียกลัทธินี้ตามนามของคัมภีร์สำคัญได้ว่าเป็น “ลัทธิอนาคตวงศ์” ซึ่งมีฐานะเป็นพุทธศาสนาประชานิยม (Popular Buddhism) ยุคต้นสมัยกรุงเทพฯ ก่อนที่จะถูกเบียดขับและทำให้ลืมเลือนไป ด้วยกระแส “เหตุผลนิยม” ของพุทธศาสนา “สมัยใหม่” ที่เป็น “วิทยาศาสตร์” ซึ่งเฟื่องฟูขึ้นในระยะหลัง

กระทั่งรูปนายเรืองนายนกซึ่งสละชีวิตเพื่อพระศาสนา สุดท้ายก็ถูกตัดหัวซ้ำอีก แต่ไม่ใช่ในลัทธิอนาคตวงศ์ ทว่าเป็นลัทธิวัตถุนิยม เมื่อราว 40 ปีก่อน ศีรษะของรูปปั้นทั้งคู่ถูกลักตัดไปพร้อมกันในคืนวันหนึ่ง เชื่อกันว่าขโมยหวังเอาไปขายเป็นโบราณวัตถุตามร้านแอนติค ส่วนศีรษะที่เห็นในปัจจุบันนี้เป็นของปั้นใหม่ อย่างศีรษะของนายเรืองนั้น เห็นได้ชัดเจนว่าฝีมืออ่อนด้อยอย่างน่าเศร้าใจ


srun

ศรัณย์ ทองปาน

เกิดที่จังหวัดพระนคร ปัจจุบันเป็น “นนทบุเรี่ยน” และเป็นบรรณาธิการสร้างสรรค์ นิตยสาร สารคดี

ชื่อจริงและชื่อเล่น (๑๔) ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต ดั้งเดิม ผู้ใหญ่ เช่นพ่อแม่ คงเป็นคนตั้ง “ชื่อ” ตั้งแต่แรกเกิดให้แก่ลูก เกณฑ์พื้นฐานอย่างแรกๆ คือเรียกตามรูปพรรณสัณฐานของเด็กเกิดใหม่ เช่นสีผิว
4 ตุลาคม 2561 ที่ผ่านมา สารคดี-เมืองโบราณจัดงานเสวนา "เสน่ห์นนท์" นนทุบรีศรีมหาสมุทร สู่...นนทบุรีศรีมหานคร โดยมีอาจารย์พิศาล บุญผูก ชาวนนทบุรีและผู้เชี่ยวชาญด้านมอญศึกษา มาให้ความรู้ด้านประวัติความเป็นมาต่างๆ ในจังหวัดนนทบุรี ให้เราได้ฟังกัน โดยมีคุณศรัณย์
ชื่อจริงและชื่อเล่น (๑๔) ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต ชื่อเล่นของคนไทยถือเป็น “ของแปลก” ในสายตาคนต่างวัฒนธรรม อย่างชื่อเล่นของฝรั่งมักเป็นเรื่อง “ตายตัว” เช่นคนชื่อ William (วิลเลียม) ก็จะมีชื่อเล่นว่า



ผู้ดูแล และลงข้อมูลประจำเวบไซต์ sarakadee.com




Previous Article
4 ธันวาคม
Next Article
5 ธันวาคม




ใส่ความเห็น

อีเมล์ของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

ชื่อจริงและชื่อเล่น (๑๔) ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต ดั้งเดิม ผู้ใหญ่ เช่นพ่อแม่ คงเป็นคนตั้ง “ชื่อ” ตั้งแต่แรกเกิดให้แก่ลูก เกณฑ์พื้นฐานอย่างแรกๆ คือเรียกตามรูปพรรณสัณฐานของเด็กเกิดใหม่ เช่นสีผิว
4 ตุลาคม 2561 ที่ผ่านมา สารคดี-เมืองโบราณจัดงานเสวนา "เสน่ห์นนท์" นนทุบรีศรีมหาสมุทร สู่...นนทบุรีศรีมหานคร โดยมีอาจารย์พิศาล บุญผูก ชาวนนทบุรีและผู้เชี่ยวชาญด้านมอญศึกษา มาให้ความรู้ด้านประวัติความเป็นมาต่างๆ ในจังหวัดนนทบุรี ให้เราได้ฟังกัน โดยมีคุณศรัณย์
ชื่อจริงและชื่อเล่น (๑๔) ผีสางเทวดา เกร็ดเรื่องราวความเชื่อผีสาง เทวดา ในวัฒนธรรมไทยแต่อดีต ชื่อเล่นของคนไทยถือเป็น “ของแปลก” ในสายตาคนต่างวัฒนธรรม อย่างชื่อเล่นของฝรั่งมักเป็นเรื่อง “ตายตัว” เช่นคนชื่อ William (วิลเลียม) ก็จะมีชื่อเล่นว่า