

อดิศักดิ� ศรีสรรพกิจ
รองปลัดกระทรวงเกษต�
และสหกรณ� ผู้อำนวยกา�
สำนักบริหารเงินกู้
เพื่อปรับโครงสร้าง
ภาคเกษตร
เศรษฐกิจของไทย
ฟื้นตัวได้ด้วยภาคเกษตร
จึงจำเป็นต้องปรับปรุงโครงสร้าง
ภาคเกษตรกรรม
เพื่อให้มีผลผลิต
สำหรับการส่งออกเพิ่มขึ้น
เงื่อนไขของเอดีบ�
เรื่องการเก็บค่าน้�
ไม่ทำให้เกษตรกรเดือดร้อน เพราะถึงแม้ต้นทุนสูงขึ้น
แต่เกษตรกรจะมีน้ำใช้
อย่างสม่ำเสม� ทำให้ได้ผลผลิตมากขึ้� รายได้ดีขึ้น
อีกทั้งยังทำให้เกษตรกร
ใช้น้ำอย่างมีประสิทธิภาพ ไม่ฟุ่มเฟือย
เงื่อนไขของเอดีบ�
เป็นแนวทางที่รัฐบา�
ตั้งใจจะทำอยู่แล้ว ไม่ได้ถูกบังคับให้ทำตา�
|
|
"เหตุที่กระทรวงเกษตรฯ
ขวนขวายหาทางกู้เงินม�
ก็เพราะว่าเราถูกปรับลดงบประมาณไป ๑๕,๐๐� ล้านบา� คื� จา� ๘๐,๐๐�
ล้านบา� เหลือประมา� ๖๕,๐๐� ล้านบาทหลังจากวิกฤตเศรษฐกิ�
ขณะที่ทุกฝ่ายเริ่มเห็นว่าเศรษฐกิจของไท�
อยู่รอดได้ด้วยภาคการเกษต�
ถ้าคิดจะเร่งฟื้นเศรษฐกิจสังคมของประเทศ
ก็ต้องเร่งที่ภาคเกษต�
เราจึงจำเป็นต้องกู้เงิ�
มาเพื่อปรับปรุงโครงสร้างภาคเกษตรกรรม
โดยการสร้า�
แหล่งผลิตสินค้าทางการเกษตร
และทำให้เกษตรก�
เข้าสู่กระบวนการผลิตในเชิงธุรกิจ
เพื่อให้มีผลผลิตสำหรับการส่งออกเพิ่มขึ้น
"กระทรวงเกษตร� ไม่ได้อยากได้เงินก้อนนี้จนตัวสั่�
เราใช้เวลาเจรจาอยู่นาน
โดยไม่กลัวว่าจะไม่ได้เงินกู้
มีคนบอกว่า
ประเทศเราไม่จำเป็นต้องกู้เงินอีกต่อไปแล้� แต่ในฐานะที่เป็นข้าราชการกระทรวงเกษตรฯ ก็รู้สึกว่าขัดสนไม่น้อ� ถ้าไม่กู� การแก้ปัญหาของเกษตรกรก็คงเป็นไปได้ช้� �
ซึ่งไม่สอดคล้องกับแนวความคิด
ที่จะใช้ภาคเกษตรกรรมมาฟื้นฟูเศรษฐกิจ
"ช่วงแร�
เอดีบีส่งทีมนักวิชาการมาร่วมวางแนวทา�
การปรับโครงสร้าง
ภาคเกษตรกรรมกั�
กระทรวงเกษตร� จากนั้นจึงกลับไปวิเคราะห์แล้วเสนอเงื่อนไขมาในปลายป� ๒๕๔๑ เช่น ประเทศไทยต้องออกพระราชบัญญัติทรัพยากรน้ำ, ต้องออกโฉนดในเขตปฏิรูปที่ดิน (สป�.), ต้องจัดระบบการบริหารทรัพยากรน้� เริ่มเก็บค่าน้�,
เลิกแทรกแซงตลาดผลผลิ�
และปัจจัยการผลิตทางการเกษต� เป็นต้� ซึ่งถึงเอดีบีไม่มายื่นเงื่อนไข เราก็คิดจะทำตามแนวทางนี้อยู่แล้ว
"เอดีบีเป็นองค์กรกลางของโลกและภูมิภาค
ที่ถือว่าน้ำเป็นเรื่องสำคัญมาก
การดูแลทรัพยากรน้ำ
จึงถูกหยิบยกมาเป็นเงื่อนไขหลัก
เวลาที่จะปล่อยเงินกู้ให้แก่ประเทศต่า� �
เพื่อให้ภูมิภาคเอเชี�
มีทรัพยากรน้ำใช้ได้อย่างยั่งยื�
เอดีบีบอกว่า
ไทยต้องมีนโยบายการจัดการทรัพยากรน้�
อย่างเป็นเอกภา�
และมีเงื่อนไขว่ากระทรวงเกษตร� ต้องศึกษาแนวทางการคิดเงินคืนทุ� (เก็บค่าน้ำ)
ซึ่งเราก็ไม่ขัดข้อ�
เพราะเรามีความพยายามจะทำเช่นนี้มานานแล้ว
แต่ยังทำไม่ได้
ด้วยเหตุผลหลายอย่า� คื�
รัฐบาลไม่อยากสนับสนุ�
เพราะกลัวจะเสียคะแนนเสีย� และยังมีปัญหาเรื่องระบบการจัดเก็� จะเก็บอย่างไ� คิดราคาต่อไร่หรือวัดจากปริมาตรน้� เก็บใครบ้า� มูลค่าเท่าไหร่ เอาเงินไปไหน ฯล� เราเพียงแต่มีแนวทางไว้คร่า� �
ว่าการเก็บค่าน้ำ
ต้องไม่สร้างความเดือดร้อ�
ให้เกษตรกร และพวกที่ใช้น้ำเยอ� �
อย่างสนามกอล์ฟ
หรืออุตสาหกรรม
ที่ดึงน้ำจากชลประทานไป
ก็ต้องจ่ายเช่นกั�
นอกจากเก็บเงินแล้ว
ยังต้องกำหนดปริมาณน้ำที่ใช้ด้ว�
ไม่ใช่ดึงไปจนกระทั่ง
ภาคการเกษตรไม่มีจะใช� แต่เอดีบีไม่ได้กำหนดว่�
ต้องจัดเก็บให้ได้ภายในเมื่อไหร�
เงื่อนไขเพียงอย่างเดีย�
คือกระทรวงเกษตรฯ
ต้องเริ่มศึกษาว่�
จะเก็บอย่างไรเท่านั้�
"มีคนตีความว่าน้ำมาจากฟ้า
เพราะฉะนั้นจะไปเก็บค่าน้ำไม่ได�
แต่ถ้าน้ำนั้นไปตกในเขื่อ�
หรือในพื้นที่ที่ลงทุนสร้างระบบชลประทานแล้ว รัฐบาลชุดไหน � ก็เห็นว่าต้องเก็บทั้งนั้�
นอกจากนี้การเก็บค่าน้ำ
ยังทำให้เกษตรกรใช้น้ำอย่างระมัดระวัง ไม่ฟุ่มเฟือยอีกด้ว�
"เราไม่ห่วงเรื่องผลกระทบจากการเก็บค่าน้�
เพราะเชื่อว่าไม่มี
เอ็นจีโอมองว่า
เกษตรกรจะเดือดร้อนจากการเก็บค่าน้ำ
เพราะทำให้ต้นทุนการผลิตเพิ่มขึ้น
แต่ผมมองว่ามันเป็นการเพิ่มต้นทุนก็จริง
แต่เกษตรกรก็จะมีน้ำใช้อย่างสม่ำเสม� ทำให้มีผลผลิตมากขึ้น รายได้เพิ่มขึ้� ในที่สุดต้นทุนต่อหน่วยก็จะลดลง เขาลงทุนเพิ่มแต่ว่าคุ้� สำหรับเกษตรก�
ประเด็นไม่ได้อยู่ที่ว่�
ต้องจ่ายค่าน้ำหรือไม� ขอแค่ให้มีน้ำก็แล้วกัน
"ผลกระทบต่อระบบนิเวศก็ไม่มี
เพราะการจัดเก็บค่าน้�
ไม่ได้หมายความว่�
จะต้องสร้างอะไรใหม�
เราเพียงแต่ปรับปรุ�
ระบบชลประทานที่มีอยู่เดิ� ไม่มีการสร้างฝาย เขื่อน หรือโครงการผันน้�
มีเพียงการขุดคูคลองเพิ่ม
เพื่อให้น้ำไปถึง ซึ่งไม่ได้เป็นการทำลายระบบนิเวศแต่อย่างใ�
"เงื่อนไขของเอดีบีที่มีปัญหามากในขั้นเจรจ�
นอกจากเรื่องการเก็บค่าน้ำแล้�
ก็มีเรื่องให้รัฐบาลลดการแทรกแซงตลา�
และเรื่องอัตราดอกเบี้ย
คือเกษตรกรที่กู้เงินจากโครงการนี�
จะต้องจ่ายดอกเบี้ยในอัตราที่เท่ากับธนาคารเพื่อการเกษตร (ธก�.) ที่ตอนนี้อยู่ที่ร้อยละ ๑๑-๑๒ ซึ่งเราจำเป็นต้องยอมรับทั้งที่กังวลอยู่เหมือนกัน เพราะเราอยากให้เกษตรกรจ่ายดอกเบี้ยต่ำที่สุ� อย่างไรก็ตาม จากการวิจัยของเอดีบีพบว่� เกษตรกรไม่ได้มีปัญหาเรื่องดอกเบี้ยแพ� แต่มีปัญหาเรื่องไม่มีแหล่งเงินกู� เกษตรกรที่ไปกู้จากพ่อค้าต้องจ่ายดอกเบี้ยสูงกว่� ธก�. อีกแต่เขาก็ต้องยอมเพราะการกู้เงินจาก ธก�. มีเงื่อนไขมากมาย
เอดีบีจึงยื่นเงื่อนไห้ไท�
จัดตั้งกองทุนฟื้นฟูเกษตรกร
เพื่อให้เกษตรกรได้กู้ในอัตราดอกเบี้ยเท่ากับของ ธก�. แต่ไม่ยุ่งยากเหมือนกู้จา� ธก�.
"สำหรับเงื่อนไขให้ลดการแทรกแซงตลา� การซื้อขายผลผลิตและปัจจัยการผลิต เช่น รัฐบาลต้องไม่จ่ายเงินซื้อหอม กระเทียม ข้าว
ไม่มีการซื้อปุ๋ยไปแจ�
หรือขายในราคาถูก
เราก็บอกเอดีบีไปว่�
ไม่มีรัฐบาลชุดไห�
กล้ารับปากว่�
จะไม่แทรกแซง
เขาก็เลยตกลงว่�
ยังไม่ต้องทำทันท� แต่กระทรวงเกษตรฯ
ต้องสัญญาว่า
จะต้องทำการศึกษา
เพื่อจัดทำ
กระบวนการที่นำไปสู�
การลดการแทรกแซ�
ถึงแม้จะเลิกไม่ได้ตอนนี้
ก็ขอให้เตรียมการไว�
ซึ่งเป็นสิ่งที�
กระทรวงพาณิชย์
และกระทรวงเกษตรฯ พยายามทำมาโดยตลอดอยู่แล้�
แต่พอมันกลายเป็น
เงื่อนไขของเอดีบ�
ก็เลยเหมือนกับ
เราถูกบังคับ
หรือเราไปเป็นทาสเข�
"บางคนโจมตีว่าเรากู้เงินมาใช้ในโครงการเก่� � ที่เอามาปัดฝุ่� ซึ่งเป็นเรื่องเข้าใจผิ�
เงินกู�
ไม่จำเป็นต้องเอาไปใช้กับ
โครงการที่คิดขึ้นใหม่เอี่ยมเสมอไ�
จะหยิบโครงการเก่�
ขึ้นมาปัดฝุ่นก็ได้
ถ้าโครงการนั้นมีประโยชน์
"ตอนนี้เราได้เงินมา ๑๕� ล้านเหรียญหรือหนึ่งในสี่ของเงินกู้
ผมไม่เห็นด้ว�
ที่จะให้ยกเลิกเงินกู้ก้อนนี้
ตามที่เอ็นจีโอเสนอ
เพราะยังมองไม่เห็น
เหตุผลที่ควรยกเลิก
ตอนนี้ยังไม่มีใค�
สามารถพิสูจน์ได้ว่�
มันไม่คุ้ม และถ้ายกเลิก
โครงการที่คิดว่า
เป็นประโยชน์ก็จะหายไ�
ความหวังที่จ�
พัฒนาภาคเกษต�
ก็เกิดขึ้นได้ช้า
และการที่ฝ่ายคัดค้าน
กลัวว่าจะมีการทุจริตนั้น
ก็ไม่ใช่เหตุผล
ที่เราต้องยกเลิกเงินกู�
เรามีมาตรการในการป้องกัน
ที่ให้ความมั่นใจได้ในระดับหนึ่งว่า
จะไม่มีการทุจริตขั้นรุนแรง อาจมีบ้างนิด � หน่อ� � เพราะคงห้ามกันไม่ได้ตามความเป็นจริ�
เรามีกระบวนการตรวจสอ�
ที่คิดว่าโปร่งใสที่สุด เริ่มตั้งแต่พิจารณาโครงการ
มีกรรมการที่เป็น
ข้าราชการจาก
กระทรวงเกษตร� กระทรวงพาณิชย์
สภาพัฒนาเศรษฐกิจ
และสังคมแห่งชาติ สำนักงบประมา� สำนักงานเศรษฐกิจการคลั� หนี้สาธารณ� บัญชีกลา� เมื่อมีหน่วยงานต่า� �
มากขนาดนี้แล้ว ไม่เชื่อใจ
ก็ไม่รู้จะทำอย่างไ�
แต่เหตุผลที่
เราไม่ให้เอ็นจีโอมีส่วนร่ว�
ในคณะกรรมการตรวจสอบเงินกู้
ก็เพราะมันเป็น
ระบบงานของราชการ
นักการเมืองเรายังไม่ให้มาเป็�
กรรมการเลย
เราเสนอให้เอ็นจีโอ
ตรวจสอบในระบบของท่าน
ช่วยกันดูว่า
โครงการที่เลือกเข้ามานั้�
เหมาะสมกับ
คนในท้องถิ่นหรือไม�
ที่สำคัญที่สุดคือเมื่อลงมือปฏิบัติแล้ว
ก็ต้องช่วยกั�
ตรวจสอบข้าราชการ
ถ้าพบว่าทุจริต
ก็ฟ้องร้องกั�
"ผมไม่คิดว่าเอดีบีเป็� "คนบาปในคราบนักบุ�" อย่างที่มีผู้กล่าวหา
จริงอยู่ที่ว่ามีบางประเท�
ที่เป็นผู้ลงทุนรายใหญ่ของเอดีบ� แต่เขาก็ไม่สามารถมามีอิทธิพลต่อประเทศต่า� � ได�
เอดีบีมีนโยบายออกมาอย่างไร
แต่ละประเทศก็ต้องดูว่าเอาเอง
ว่าส่งผลเสียต่อประเทศตนหรือไม่
และสิ่งที่เอดีบีทำ
ก็ไม่ถือว่าเป็นการแทรกแซงกิจการภายในของประเท�
เพราะถ้าเราเห็นว่าสิ่งที่เขาทำ
มันขัดแย้งกับเรา เราก็อย่ารับเงื่อนไข
"ผมยืนยันว่�
แผนการใช้เงินกู้นี�
จะเกิดประโยชน์กับภาคเกษตรมหาศา�
เกษตรกรได้ประโยชน์แน่นอน
เพียงแต่ว่�
อาจจะได้ไม่พร้อมกันทุกคน เพราะเรามีเกษตรกรมากถึ� �-� ล้านครัวเรือ�
เราไม่สามารถทำให้เงินกู้ก้อนนี�
เกิดประโยชน์กั�
ทุกครัวเรือนได� แต่มันจะ
สร้างรากฐานการผลิต
ที่มั่นคงให้เกษตรก�
ช่วงแร�
จะมีเกษตรกรได้ประโยชน์
เกือบพันตำบล แล้วก็ค่อย � ขยายไปยังตำบลอื่� �
เป็นผลประโยชน์
ที่จะเกิดขึ้นในระยะยาว
เรามั่นใจว่า
เงินกู้ก้อนนี้
จะเป็นประโยชน์ แต่จะมีการทุจริตหรือไม� กระทรวงเกษตร� ก็ได้แต่พยายามดูแลให้ดีที่สุ�"
|